حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، ح وَعَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ أَخْرَجَ مَرْوَانُ الْمِنْبَرَ فِي يَوْمِ عِيدٍ فَبَدَأَ بِالْخُطْبَةِ قَبْلَ الصَّلاَةِ فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا مَرْوَانُ خَالَفْتَ السُّنَّةَ أَخْرَجْتَ الْمِنْبَرَ فِي يَوْمِ عِيدٍ وَلَمْ يَكُنْ يُخْرَجُ فِيهِ وَبَدَأْتَ بِالْخُطْبَةِ قَبْلَ الصَّلاَةِ . فَقَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَنْ هَذَا قَالُوا فُلاَنُ بْنُ فُلاَنٍ . فَقَالَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ قَضَى مَا عَلَيْهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ رَأَى مُنْكَرًا فَاسْتَطَاعَ أَنْ يُغَيِّرَهُ بِيَدِهِ فَلْيُغَيِّرْهُ بِيَدِهِ فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِلِسَانِهِ فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِقَلْبِهِ وَذَلِكَ أَضْعَفُ الإِيمَانِ " .
Бизга Муҳаммад ибн Ало, унга Абу Муовия, унга Аъмаш Исмоийл ибн Рожўдан, у отасидан, у Абу Саъийд ал-Худрийдан (ривоят қилди); (ҳ) яна Қайс ибн Муслимдан, у Ториқ ибн Шиҳобдан, у Абу Саъийд ал-Худрийдан ривоят қилди. У деди: Марвон ҳайит кунида минбарни чиқарди ва намоздан олдин хутбани бошлади. Шунда бир киши туриб: «Эй Марвон, сен суннатга мухолиф бўлдинг. Ҳайит кунида минбарни чиқардинг, ҳолбуки унда чиқарилмас эди. Ва намоздан олдин хутбани бошладинг», деди. Абу Саъийд ал-Худрий: «Бу ким?» деди. Улар: «Фалон ибн Фалон», дедилар. Шунда у: «Бунга келсак, у зиммасидагини адо этди. Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни шундай деётганларини эшитганман: ‹Ким бир мункарни кўрса ва уни қўли билан ўзгартиришга қодир бўлса, уни қўли билан ўзгартирсин. Агар (бунга) қодир бўлмаса, тили билан. Агар (бунга ҳам) қодир бўлмаса, қалби билан. Ва бу иймоннинг энг заифидир›», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَامَ يَوْمَ الْفِطْرِ فَصَلَّى فَبَدَأَ بِالصَّلاَةِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ ثُمَّ خَطَبَ النَّاسَ فَلَمَّا فَرَغَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَزَلَ فَأَتَى النِّسَاءَ فَذَكَّرَهُنَّ وَهُوَ يَتَوَكَّأُ عَلَى يَدِ بِلاَلٍ وَبِلاَلٌ بَاسِطٌ ثَوْبَهُ تُلْقِي فِيهِ النِّسَاءُ الصَّدَقَةَ قَالَ تُلْقِي الْمَرْأَةُ فَتَخَهَا وَيُلْقِينَ وَيُلْقِينَ وَقَالَ ابْنُ بَكْرٍ فَتَخَتَهَا .
Бизга Аҳмад ибн Ҳанбал, унга Абдурраззоқ ва Муҳаммад ибн Бакр, иккиси деди: Бизга Ибн Журайж хабар берди, менга Ато Жобир ибн Абдуллаҳдан хабар берди. У деди: Мен уни шундай деётганини эшитдим: Албатта Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Рўза ҳайити кунида туриб намоз ўқидилар, хутбадан олдин намозни бошладилар, сўнг одамларга хутба қилдилар. Аллаҳнинг Набийси соллаллаҳу алайҳи васаллам тугатгач тушиб, аёлларнинг олдига келдилар ва уларга эслатма бердилар, У Билолнинг қўлига суянган, Билол эса кўйлагини ёйиб турган, аёллар унга садақа ташлар эдилар. У деди: Аёл узугини ташлар, улар ташлар ва ташлар эдилар. Ибн Бакр эса: «Узугини» деди.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ أَشْهَدُ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ وَشَهِدَ ابْنُ عَبَّاسٍ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ خَرَجَ يَوْمَ فِطْرٍ فَصَلَّى ثُمَّ خَطَبَ ثُمَّ أَتَى النِّسَاءَ وَمَعَهُ بِلاَلٌ . قَالَ ابْنُ كَثِيرٍ أَكْبَرُ عِلْمِ شُعْبَةَ فَأَمَرَهُنَّ بِالصَّدَقَةِ فَجَعَلْنَ يُلْقِينَ .
Бизга Ҳафс ибн Умар, унга Шуъба (ривоят қилди); (ҳ) яна бизга Ибн Касийр, унга Шуъба Айюбдан, у Атодан ривоят қилди. У деди: Мен Ибн Аббосга гувоҳлик бераман, Ибн Аббос эса Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга гувоҳлик бердики, У Рўза ҳайити кунида чиқдилар, намоз ўқидилар, сўнг хутба қилдилар, сўнг аёлларнинг олдига келдилар, У билан Билол бор эди. Ибн Касийр деди: Шуъбанинг билишича, У уларни садақага буюрдилар, шунда улар ташлай бошладилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَأَبُو مَعْمَرٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، بِمَعْنَاهُ قَالَ فَظَنَّ أَنَّهُ لَمْ يُسْمِعِ النِّسَاءَ فَمَشَى إِلَيْهِنَّ وَبِلاَلٌ مَعَهُ فَوَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ بِالصَّدَقَةِ فَكَانَتِ الْمَرْأَةُ تُلْقِي الْقُرْطَ وَالْخَاتَمَ فِي ثَوْبِ بِلاَلٍ .
Бизга Мусаддад ва Абу Маъмар Абдуллаҳ ибн Амр, иккиси деди: Бизга Абдулворис Айюбдан, у Атодан, у Ибн Аббосдан шу маънода ривоят қилди. У деди: У (Набий) аёлларга эшиттирмадим деб гумон қилдилар ва уларнинг олдига юрдилар, Билол У билан бирга эди. У уларга ваъз қилдилар ва уларни садақага буюрдилар. Шунда аёл Билолнинг кўйлагига сирға ва узугини ташлар эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فَجَعَلَتِ الْمَرْأَةُ تُعْطِي الْقُرْطَ وَالْخَاتَمَ وَجَعَلَ بِلاَلٌ يَجْعَلُهُ فِي كِسَائِهِ قَالَ فَقَسَمَهُ عَلَى فُقَرَاءِ الْمُسْلِمِينَ .
Бизга Муҳаммад ибн Убайд, унга Ҳаммод ибн Зайд Айюбдан, у Атодан, у Ибн Аббосдан бу ҳадисда ривоят қилди. У деди: Аёл сирға ва узукни бера бошлади, Билол эса уни ўз чопонига сола бошлади. У деди: Сўнг У (Набий) уни мусулмонларнинг камбағалларига тақсимладилар.