حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ فَرَسًا فَصُرِعَ عَنْهُ فَجُحِشَ شِقُّهُ الأَيْمَنُ فَصَلَّى صَلاَةً مِنَ الصَّلَوَاتِ وَهُوَ قَاعِدٌ وَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ قُعُودًا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ " إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا أَجْمَعُونَ " .
Бизга Қаънабий ривоят қилди, у Моликдан, у Ибн Шиҳобдан, у Анас ибн Моликдан ривоят қиладики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бир отга минди ва ундан йиқилиб, ўнг томони шилинди. Сўнг намозлардан бирини ўтирган ҳолда ўқиди, биз ҳам унинг орқасида ўтирган ҳолда ўқидик. Намозни тугатгач, у шундай деди: «Имом унга эргашилиши учун тайинланган. Бас, агар у тик туриб намоз ўқиса, сиз ҳам тик туриб ўқинг; агар руку қилса, сиз ҳам руку қилинг; агар бошини кўтарса, сиз ҳам кўтаринг; агар ‹самиАллаҳу лиман ҳамидаҳ› деса, сиз ‹Раббано ва лакал ҳамд› денг; агар ўтириб намоз ўқиса, сиз ҳам ҳаммангиз ўтириб ўқинг».
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، وَوَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَسًا بِالْمَدِينَةِ فَصَرَعَهُ عَلَى جِذْمِ نَخْلَةٍ فَانْفَكَّتْ قَدَمُهُ فَأَتَيْنَاهُ نَعُودُهُ فَوَجَدْنَاهُ فِي مَشْرَبَةٍ لِعَائِشَةَ يُسَبِّحُ جَالِسًا قَالَ فَقُمْنَا خَلْفَهُ فَسَكَتَ عَنَّا ثُمَّ أَتَيْنَاهُ مَرَّةً أُخْرَى نَعُودُهُ فَصَلَّى الْمَكْتُوبَةَ جَالِسًا فَقُمْنَا خَلْفَهُ فَأَشَارَ إِلَيْنَا فَقَعَدْنَا . قَالَ فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ قَالَ " إِذَا صَلَّى الإِمَامُ جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا وَإِذَا صَلَّى الإِمَامُ قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا وَلاَ تَفْعَلُوا كَمَا يَفْعَلُ أَهْلُ فَارِسَ بِعُظَمَائِهَا " .
Бизга Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Жарийр ва Вакий ривоят қилди, у Аъмашдан, у Абу Суфёндан, у Жобирдан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Мадинада бир отга минди, от уни хурмо дарахти танаси устига йиқитди ва оёғи чиқиб кетди. Биз уни бориб кўргани келдик ва уни Оишанинг ҳужрасида ўтирган ҳолда тасбеҳ айтаётган ҳолатда топдик. У деди: Биз унинг орқасида тик турдик, у эса бизга индамади. Сўнг яна бир бор уни кўргани келдик. У фарз намозини ўтириб ўқиди, биз орқасида тик турдик, у бизга ишора қилди, биз ҳам ўтирдик. У деди: Намозни тугатгач, у шундай деди: «Агар имом ўтириб намоз ўқиса, сиз ҳам ўтириб ўқинг; агар имом тик туриб намоз ўқиса, сиз ҳам тик туриб ўқинг. Форслар ўз улуғларига қилганидек қилманг».
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - الْمَعْنَى - عَنْ وُهَيْبٍ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَلاَ تُكَبِّرُوا حَتَّى يُكَبِّرَ وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَلاَ تَرْكَعُوا حَتَّى يَرْكَعَ وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ " . قَالَ مُسْلِمٌ " وَلَكَ الْحَمْدُ " . " وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا وَلاَ تَسْجُدُوا حَتَّى يَسْجُدَ وَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا وَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا أَجْمَعُونَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ " اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ " . أَفْهَمَنِي بَعْضُ أَصْحَابِنَا عَنْ سُلَيْمَانَ .
Бизга Сулаймон ибн Ҳарб ва Муслим ибн Иброҳим — маъно жиҳатдан — Вуҳайбдан, у Мусъаб ибн Муҳаммаддан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилдилар. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам шундай деди: «Имом унга эргашилиши учун тайинланган. Бас, агар у такбир айтса, сиз ҳам такбир айтинг ва у такбир айтмагунча такбир айтманг; агар руку қилса, сиз ҳам руку қилинг ва у руку қилмагунча руку қилманг; агар ‹самиАллаҳу лиман ҳамидаҳ› деса, сиз ‹Аллаҳумма Раббано лакал ҳамд› денг». Муслим ‹ва лакал ҳамд› деди. «Агар сажда қилса, сиз ҳам сажда қилинг ва у сажда қилмагунча сажда қилманг; агар тик туриб ўқиса, сиз ҳам тик туриб ўқинг; агар ўтириб ўқиса, сиз ҳам ҳаммангиз ўтириб ўқинг». Абу Довуд деди: ‹Аллаҳумма Раббано лакал ҳамд›ни менга баъзи улфатларимиз Сулаймондан тушунтириб бердилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ الْمَصِّيصِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ " . بِهَذَا الْخَبَرِ زَادَ " وَإِذَا قَرَأَ فَأَنْصِتُوا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَذِهِ الزِّيَادَةُ " وَإِذَا قَرَأَ فَأَنْصِتُوا " . لَيْسَتْ بِمَحْفُوظَةٍ الْوَهَمُ عِنْدَنَا مِنْ أَبِي خَالِدٍ .
Бизга Муҳаммад ибн Одам ал-Массисий ривоят қилди, бизга Абу Холид ривоят қилди, у Ибн Ажлондан, у Зайд ибн Асламдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан, у Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У деди: «Имом унга эргашилиши учун тайинланган». Шу ҳадис билан, у қўшимча қилди: «Агар у қироат қилса, сиз жим туринг». Абу Довуд деди: Бу ‹Агар у қироат қилса, сиз жим туринг› деган қўшимча маҳфуз эмас. Бизнинг наздимизда адашиш Абу Холиддан келган.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِهِ وَهُوَ جَالِسٌ فَصَلَّى وَرَاءَهُ قَوْمٌ قِيَامًا فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنِ اجْلِسُوا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ " إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا " .
Бизга Қаънабий ривоят қилди, у Моликдан, у Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васалламнинг аёли Оишадан ривоят қиладики, у шундай деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ўз уйида ўтирган ҳолда намоз ўқиди, унинг орқасида бир қавм тик туриб намоз ўқиди. У уларга ўтиринг деб ишора қилди. Намозни тугатгач, у шундай деди: «Имом унга эргашилиши учун тайинланган. Бас, агар у руку қилса, сиз ҳам руку қилинг; агар бошини кўтарса, сиз ҳам кўтаринг; агар ўтириб намоз ўқиса, сиз ҳам ўтириб ўқинг».
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَيَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ مَوْهَبٍ، - الْمَعْنَى - أَنَّ اللَّيْثَ، حَدَّثَهُمْ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ اشْتَكَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ وَهُوَ قَاعِدٌ وَأَبُو بَكْرٍ يُكَبِّرُ لِيُسْمِعَ النَّاسَ تَكْبِيرَهُ ثُمَّ سَاقَ الْحَدِيثَ .
Бизга Қутайба ибн Саид ва Язид ибн Холид ибн Мавҳаб — маъно жиҳатдан — Лайс уларга Абуз-Зубайрдан, у Жобирдан ривоят қилди. У деди: Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васаллам касал бўлди, биз унинг орқасида намоз ўқидик, у эса ўтирган эди. Абу Бакр одамларга унинг такбирини эшиттириш учун такбир айтар эди. Сўнг ҳадисни давом эттирди.
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا زَيْدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحُبَابِ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَالِحٍ، حَدَّثَنِي حُصَيْنٌ، مِنْ وَلَدِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ، أَنَّهُ كَانَ يَؤُمُّهُمْ - قَالَ - فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُهُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ إِمَامَنَا مَرِيضٌ . فَقَالَ " إِذَا صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هذا الْحَدِيثُ لَيْسَ بِمُتَّصِلٍ .
Бизга Абда ибн Абдуллаҳ ривоят қилди, бизга Зайд — яъни Ибнул Ҳубоб — хабар берди, у Муҳаммад ибн Солиҳдан, менга Ҳусайн — Саъд ибн Муознинг фарзандларидан — Усайд ибн Ҳузайрдан ривоят қилдики, у уларга имомлик қилар эди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уни кўргани келди. Улар: «Ё Расулуллаҳ, бизнинг имомимиз касал», дедилар. У деди: «Агар у ўтириб намоз ўқиса, сиз ҳам ўтириб ўқинг». Абу Довуд деди: Бу ҳадис муттасил эмас.