حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ لَهِيعَةَ، أَنَّ مِشْرَحَ بْنَ هَاعَانَ أَبَا الْمُصْعَبِ، حَدَّثَهُ أَنَّ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَفِي سُورَةِ الْحَجِّ سَجْدَتَانِ قَالَ " نَعَمْ وَمَنْ لَمْ يَسْجُدْهُمَا فَلاَ يَقْرَأْهُمَا " .
Bizga Ahmad ibn Amr ibn as-Sarh rivoyat qildi, bizga Ibn Vahb xabar berdi, menga Ibn Lahi'a xabar berdi, unga Mishroh ibn Hoa'on Abul-Mus'ab rivoyat qildiki, unga Uqba ibn Omir rivoyat qilib dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamga: «Haj surasida ikki sajda bormi?» dedim. U zot dedilar: «Ha, kim ularni sajda qilmasa, ularni o'qimasin».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ الْقَاسِمِ، - قَالَ مُحَمَّدٌ رَأَيْتُهُ بِمَكَّةَ - حَدَّثَنَا أَبُو قُدَامَةَ، عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَسْجُدْ فِي شَىْءٍ مِنَ الْمُفَصَّلِ مُنْذُ تَحَوَّلَ إِلَى الْمَدِينَةِ .
Bizga Muhammad ibn Rofi' rivoyat qildi, bizga Azhar ibn al-Qosim rivoyat qildi — Muhammad dedi: Men uni Makkada ko'rdim —, bizga Abu Qudoma rivoyat qildi, u Matar al-Varroqdan, u Ikrimadan, u Ibn Abbosdan rivoyat qilib, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam Madinaga ko'chganlaridan beri mufassaldan hech narsada sajda qilmaganlar.
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُسَيْطٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّجْمَ فَلَمْ يَسْجُدْ فِيهَا .
Bizga Hannod ibn as-Sariy rivoyat qildi, bizga Vaki' rivoyat qildi, u Ibn Abu Zi'bdan, u Yazid ibn Abdulloh ibn Qusaytdan, u Ato ibn Yasordan, u Zayd ibn Sobitdan rivoyat qilib, u dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamga Najmni o'qib berdim, u zot unda sajda qilmadilar.
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو صَخْرٍ، عَنِ ابْنِ قُسَيْطٍ، عَنْ خَارِجَةَ بْنِ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَاهُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ كَانَ زَيْدٌ الإِمَامَ فَلَمْ يَسْجُدْ فِيهَا .
Bizga Ibn as-Sarh rivoyat qildi, bizga Ibn Vahb xabar berdi, bizga Abu Saxr rivoyat qildi, u Ibn Qusaytdan, u Xorija ibn Zayd ibn Sobitdan, u otasidan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan shu ma'noda rivoyat qildi. Abu Dovud dedi: Zayd imom edi, lekin unda sajda qilmadi.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ سُورَةَ النَّجْمِ فَسَجَدَ فِيهَا وَمَا بَقِيَ أَحَدٌ مِنَ الْقَوْمِ إِلاَّ سَجَدَ فَأَخَذَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ كَفًّا مِنْ حَصًى أَوْ تُرَابٍ فَرَفَعَهُ إِلَى وَجْهِهِ وَقَالَ يَكْفِينِي هَذَا . قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَلَقَدْ رَأَيْتُهُ بَعْدَ ذَلِكَ قُتِلَ كَافِرًا .
Bizga Hafs ibn Umar rivoyat qildi, bizga Shu'ba rivoyat qildi, u Abu Ishoqdan, u al-Asvaddan, u Abdullohdan rivoyat qilib, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam Najm surasini o'qidilar va unda sajda qildilar, qavmdan hech kim qolmay barchasi sajda qildi. Qavmdan bir kishi bir hovuch shag'al yoki tuproq olib, uni yuziga ko'tardi va dedi: «Menga shu kifoya». Abdulloh dedi: Men uni shundan keyin kofir holatda o'ldirilganini ko'rdim.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى، عَنْ عَطَاءِ بْنِ مِينَاءَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ سَجَدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي { إِذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ } وَ { اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ } .
Bizga Musaddad rivoyat qildi, bizga Sufyon rivoyat qildi, u Ayyub ibn Musodan, u Ato ibn Miynodan, u Abu Hurayradan rivoyat qilib, u dedi: Biz Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bilan ‹Izas-samou-nshaqqot› va ‹Iqro' bismi robbikallaziy xolaq› da sajda qildik.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي، حَدَّثَنَا بَكْرٌ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ الْعَتَمَةَ فَقَرَأَ { إِذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ } فَسَجَدَ فَقُلْتُ مَا هَذِهِ السَّجْدَةُ قَالَ سَجَدْتُ بِهَا خَلْفَ أَبِي الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم فَلاَ أَزَالُ أَسْجُدُ بِهَا حَتَّى أَلْقَاهُ .
Bizga Musaddad rivoyat qildi, bizga al-Mu'tamir rivoyat qildi, u dedi: Otamdan eshitdim, bizga Bakr rivoyat qildi, u Abu Rofi'dan rivoyat qilib, u dedi: Men Abu Hurayra bilan xufton namozini o'qidim, u ‹Izas-samou-nshaqqot›ni o'qidi va sajda qildi. Men: «Bu qanday sajda?» dedim. U dedi: «Men buni Abul-Qosim sollallahu alayhi vasallamning orqalarida sajda qilganman, shuning uchun unga uchrashgunimcha buni sajda qilaverman».
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَيْسَ { ص } مِنْ عَزَائِمِ السُّجُودِ وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْجُدُ فِيهَا .
Bizga Muso ibn Ismoil rivoyat qildi, bizga Vuhayb rivoyat qildi, bizga Ayyub rivoyat qildi, u Ikrimadan, u Ibn Abbosdan rivoyat qilib, u dedi: ‹Sod› vojib sajdalardan emas, lekin men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning unda sajda qilganlarini ko'rdim.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - عَنِ ابْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّهُ قَالَ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ { ص } فَلَمَّا بَلَغَ السَّجْدَةَ نَزَلَ فَسَجَدَ وَسَجَدَ النَّاسُ مَعَهُ فَلَمَّا كَانَ يَوْمٌ آخَرُ قَرَأَهَا فَلَمَّا بَلَغَ السَّجْدَةَ تَشَزَّنَ النَّاسُ لِلسُّجُودِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا هِيَ تَوْبَةُ نَبِيٍّ وَلَكِنِّي رَأَيْتُكُمْ تَشَزَّنْتُمْ لِلسُّجُودِ " . فَنَزَلَ فَسَجَدَ وَسَجَدُوا .
Bizga Ahmad ibn Solih rivoyat qildi, bizga Ibn Vahb rivoyat qildi, menga Amr — ya'ni Ibn al-Horis — xabar berdi, u Ibn Abu Hilolddan, u Iyod ibn Abdulloh ibn Sa'd ibn Abu Sarhdan, u Abu Sa'id al-Xudriydan rivoyat qilib, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam minbarda turib ‹Sod›ni o'qidilar. Sajdaga yetganlarida tushib sajda qildilar, odamlar ham u zot bilan sajda qildilar. Boshqa bir kuni uni o'qidilar, sajdaga yetganlarida odamlar sajdaga shaylandilar. Shunda Nabiy sollallahu alayhi vasallam dedilar: «Bu faqat bir payg'ambarning tavbasidir, lekin men sizlarning sajdaga shaylanganingizni ko'rdim». So'ng tushib sajda qildilar, ular ham sajda qildilar.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ الدِّمَشْقِيُّ أَبُو الْجُمَاهِرِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - عَنْ مُصْعَبِ بْنِ ثَابِتِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ عَامَ الْفَتْحِ سَجْدَةً فَسَجَدَ النَّاسُ كُلُّهُمْ مِنْهُمُ الرَّاكِبُ وَالسَّاجِدُ فِي الأَرْضِ حَتَّى إِنَّ الرَّاكِبَ لَيَسْجُدُ عَلَى يَدِهِ .
Bizga Muhammad ibn Usmon ad-Dimashqiy Abul-Jamohir rivoyat qildi, bizga Abdulaziz — ya'ni Ibn Muhammad — rivoyat qildi, u Mus'ab ibn Sobit ibn Abdulloh ibn az-Zubayrdan, u Nofi'dan, u Ibn Umardan rivoyat qilib, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam fath yili bir sajdani o'qidilar, odamlarning barchasi sajda qildi, ulardan otliq ham, yerda sajda qiluvchi ham bor edi, hatto otliq qo'liga sajda qilar edi.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي شُعَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، - الْمَعْنَى - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ عَلَيْنَا السُّورَةَ - قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ فِي غَيْرِ الصَّلاَةِ ثُمَّ اتَّفَقَا - فَيَسْجُدُ وَنَسْجُدُ مَعَهُ حَتَّى لاَ يَجِدُ أَحَدُنَا مَكَانًا لِمَوْضِعِ جَبْهَتِهِ .
Bizga Ahmad ibn Hanbal rivoyat qildi, bizga Yahyo ibn Sa'id rivoyat qildi, (h) va bizga Ahmad ibn Abu Shu'ayb rivoyat qildi, bizga Ibn Numayr rivoyat qildi — ma'no bir — u Ubaydullohdan, u Nofi'dan, u Ibn Umardan rivoyat qilib, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bizga surani o'qir edilar — Ibn Numayr namozdan tashqarida dedi, so'ng ikkalasi muvofiq keldi — keyin sajda qilar edilar, biz ham u zot bilan sajda qilar edik, hatto birimiz peshonasini qo'yishga joy topa olmas edi.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْفُرَاتِ أَبُو مَسْعُودٍ الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ عَلَيْنَا الْقُرْآنَ فَإِذَا مَرَّ بِالسَّجْدَةِ كَبَّرَ وَسَجَدَ وَسَجَدْنَا . قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَكَانَ الثَّوْرِيُّ يُعْجِبُهُ هَذَا الْحَدِيثُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ يُعْجِبُهُ لأَنَّهُ كَبَّرَ .
Bizga Ahmad ibn al-Furot Abu Mas'ud ar-Roziy rivoyat qildi, bizga Abdurrazzoq xabar berdi, bizga Abdulloh ibn Umar xabar berdi, u Nofi'dan, u Ibn Umardan rivoyat qilib, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bizga Qur'an o'qir edilar, sajda oyatiga o'tganlarida takbir aytib sajda qilar edilar, biz ham sajda qilar edik. Abdurrazzoq dedi: Savriyga bu hadis yoqar edi. Abu Dovud dedi: Unga yoqishi takbir aytgani uchun edi.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي سُجُودِ الْقُرْآنِ بِاللَّيْلِ يَقُولُ فِي السَّجْدَةِ مِرَارًا " سَجَدَ وَجْهِي لِلَّذِي خَلَقَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ بِحَوْلِهِ وَقُوَّتِهِ " .
Bizga Musaddad rivoyat qildi, bizga Ismoil rivoyat qildi, bizga Xolid al-Hazzo' rivoyat qildi, u bir kishidan, u Abul-Oliyadan, u Oishadan roziyallahu anhodan rivoyat qilib, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam kechasi Qur'an sajdasida sajda holatida bir necha marta aytar edilar: «Yuzim uni yaratgan, eshitishi va ko'rishini O'z qudrati va kuchi bilan ochgan Zotga sajda qildi».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الصَّبَّاحِ الْعَطَّارُ، حَدَّثَنَا أَبُو بَحْرٍ، حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ عُمَارَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيُّ، قَالَ لَمَّا بَعَثْنَا الرَّكْبَ - قَالَ أَبُو دَاوُدَ يَعْنِي إِلَى الْمَدِينَةِ قَالَ - كُنْتُ أَقُصُّ بَعْدَ صَلاَةِ الصُّبْحِ فَأَسْجُدُ فَنَهَانِي ابْنُ عُمَرَ فَلَمْ أَنْتَهِ ثَلاَثَ مِرَارٍ ثُمَّ عَادَ فَقَالَ إِنِّي صَلَّيْتُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ - رضى الله عنهم - فَلَمْ يَسْجُدُوا حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ .
Bizga Abdulloh ibn as-Sabboh al-Attor rivoyat qildi, bizga Abu Bahr rivoyat qildi, bizga Sobit ibn Umora rivoyat qildi, bizga Abu Tamima al-Hujaymiy rivoyat qilib dedi: Biz karvonni jo'natganimizda — Abu Dovud dedi: ya'ni Madinaga — u dedi: Men subh namozidan keyin va'z aytar va sajda qilar edim. Ibn Umar meni qaytardi, lekin men uch marta to'xtamadim. So'ng u qaytib dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning orqalarida, Abu Bakr, Umar va Usmon bilan roziyallahu anhum namoz o'qiganman, ular quyosh chiqquncha sajda qilmas edilar.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عِيسَى، عَنْ زَكَرِيَّا، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ عَلِيٍّ، - رضى الله عنه - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أَهْلَ الْقُرْآنِ أَوْتِرُوا فَإِنَّ اللَّهَ وِتْرٌ يُحِبُّ الْوِتْرَ " .
Bizga Ibrohim ibn Muso rivoyat qildi, bizga Iyso xabar berdi, u Zakariyodan, u Abu Ishoqdan, u Osimdan, u Alidan roziyallahu anhu rivoyat qilib, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedilar: «Ey Qur'an ahli, vitr o'qinglar, chunki Allah vitr (toq)dir, toqni sevadi».