حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ نَاسًا، مِنَ الأَنْصَارِ سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَاهُمْ ثُمَّ سَأَلُوهُ فَأَعْطَاهُمْ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا عِنْدَهُ قَالَ " مَا يَكُونُ عِنْدِي مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ أَدَّخِرَهُ عَنْكُمْ وَمَنْ يَسْتَعْفِفْ يُعِفَّهُ اللَّهُ وَمَنْ يَسْتَغْنِ يُغْنِهِ اللَّهُ وَمَنْ يَتَصَبَّرْ يُصَبِّرْهُ اللَّهُ وَمَا أَعْطَى اللَّهُ أَحَدًا مِنْ عَطَاءٍ أَوْسَعَ مِنَ الصَّبْرِ " .
Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама Моликдан, у ибн Шиҳобдан, у Ато ибн Язид ал-Лайсийдан, у Абу Саид ал-Худрийдан ривоят қилдики, Ансорлардан баъзи кишилар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан сўрадилар, у уларга берди; яна сўрадилар, яна берди, токи ёнидаги нарса тугаганида у: «Ёнимда бойликдан бирор нарса бўлса, мен уни сизлардан асрамайман. Ким иффат тиласа, Аллаҳ уни иффатли қилади; ким ўзини бой ҳис қилишни истаса, Аллаҳ уни бой қилади; ким сабр қилишга ҳаракат қилса, Аллаҳ унга сабр беради. Аллаҳ ҳеч кимга сабрдан кенгроқ неъмат бермагандир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ، ح حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ حَبِيبٍ أَبُو مَرْوَانَ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، - وَهَذَا حَدِيثُهُ - عَنْ بَشِيرِ بْنِ سَلْمَانَ، عَنْ سَيَّارٍ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ طَارِقٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَصَابَتْهُ فَاقَةٌ فَأَنْزَلَهَا بِالنَّاسِ لَمْ تُسَدَّ فَاقَتُهُ وَمَنْ أَنْزَلَهَا بِاللَّهِ أَوْشَكَ اللَّهُ لَهُ بِالْغِنَى إِمَّا بِمَوْتٍ عَاجِلٍ أَوْ غِنًى عَاجِلٍ " .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Довуд ривоят қилди; (ҳ) бизга Абдулмалик ибн Ҳабиб Абу Марвон ривоят қилди, бизга ибн Муборак — бу унинг ҳадиси — Башир ибн Салмондан, у Сайёр Абу Ҳамзадан, у Ториқдан, у ибн Масъуддан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Кимга қашшоқлик етиб, уни одамларга арз қилса, унинг қашшоқлиги бартараф этилмайди; кимки уни Аллаҳга арз қилса, Аллаҳ унга тезда бойлик беради — ё тезроқ ўлим билан, ё тезроқ бойлик билан», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ بَكْرِ بْنِ سَوَادَةَ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ مَخْشِيٍّ، عَنِ ابْنِ الْفِرَاسِيِّ، أَنَّ الْفِرَاسِيَّ، قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَسْأَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ وَإِنْ كُنْتَ سَائِلاً لاَ بُدَّ فَاسْأَلِ الصَّالِحِينَ " .
Бизга Қутайба ибн Саид ривоят қилди, бизга Лайс ибн Саъд Жаъфар ибн Робиадан, у Бакр ибн Саводадан, у Муслим ибн Махшийдан, у ибн ал-Фиросийдан ривоят қилдики, Фиросий Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга: «Сўрасамми, эй Расулуллаҳ?» деди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Йўқ. Агар сўрамасдан иложи бўлмаса, солиҳлардан сўра», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ السَّاعِدِيِّ، قَالَ اسْتَعْمَلَنِي عُمَرُ - رضى الله عنه - عَلَى الصَّدَقَةِ فَلَمَّا فَرَغْتُ مِنْهَا وَأَدَّيْتُهَا إِلَيْهِ أَمَرَ لِي بِعُمَالَةٍ فَقُلْتُ إِنَّمَا عَمِلْتُ لِلَّهِ وَأَجْرِي عَلَى اللَّهِ . قَالَ خُذْ مَا أُعْطِيتَ فَإِنِّي قَدْ عَمِلْتُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَمَّلَنِي فَقُلْتُ مِثْلَ قَوْلِكَ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أُعْطِيتَ شَيْئًا مِنْ غَيْرِ أَنْ تَسْأَلَهُ فَكُلْ وَتَصَدَّقْ " .
Бизга Абу-л-Валид ат-Таёлисий ривоят қилди, бизга Лайс Букайр ибн Абдуллаҳ ибн ал-Ашаждан, у Буср ибн Саиддан, у ибн ас-Соидийдан ривоят қилди, у деди: Умар розияллаҳу анҳу мени садақа (йиғиш) устига ишга қўйди. Мен ундан бўшаб, уни унга топширганимда, у менга иш ҳақи буюрди. Мен: «Мен фақат Аллаҳ учун ишладим, ажрим Аллаҳ зиммасида», дедим. У: «Сенга берилган нарсани ол. Мен ҳам Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам даврида ишлаган эдим, у мени ишга қўйган эди, мен ҳам сенинг айтганингдек айтган эдим. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менга: ‹Сўрамасдан сенга бирор нарса берилса, е ва садақа қил›, деган эдилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَذْكُرُ الصَّدَقَةَ وَالتَّعَفُّفَ مِنْهَا وَالْمَسْأَلَةَ " الْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى وَالْيَدُ الْعُلْيَا الْمُنْفِقَةُ وَالسُّفْلَى السَّائِلَةُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ اخْتُلِفَ عَلَى أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ عَبْدُ الْوَارِثِ " الْيَدُ الْعُلْيَا الْمُتَعَفِّفَةُ " . وَقَالَ أَكْثَرُهُمْ عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ " الْيَدُ الْعُلْيَا الْمُنْفِقَةُ " . وَقَالَ وَاحِدٌ عَنْ حَمَّادٍ " الْمُتَعَفِّفَةُ " .
Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама Моликдан, у Нофеъдан, у Абдуллаҳ ибн Умардан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам минбар устида туриб, садақа, ундан иффат сақлаш ва сўраш ҳақида зикр қилиб: «Юқори қўл қуйи қўлдан яхшироқдир. Юқори қўл берувчи, қуйиси эса сўровчидир», дедилар. Абу Довуд деди: Айюб ҳақида Нофеъдан ушбу ҳадисда ихтилоф қилинган. Абдулворис: «Юқори қўл иффат сақловчидир», деди. Уларнинг кўпчилиги Ҳаммод ибн Зайддан, у Айюбдан: «Юқори қўл берувчидир», дедилар. Ва бири Ҳаммоддан: «Иффат сақловчидир», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ التَّيْمِيُّ، حَدَّثَنِي أَبُو الزَّعْرَاءِ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِيهِ، مَالِكِ بْنِ نَضْلَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الأَيْدِي ثَلاَثَةٌ فَيَدُ اللَّهِ الْعُلْيَا وَيَدُ الْمُعْطِي الَّتِي تَلِيهَا وَيَدُ السَّائِلِ السُّفْلَى فَأَعْطِ الْفَضْلَ وَلاَ تَعْجِزْ عَنْ نَفْسِكَ " .
Бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди, бизга Абийда ибн Ҳумайд ат-Таймий ривоят қилди, менга Абу-з-Заъро Абу-л-Аҳвасдан, у отаси Молик ибн Назладан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Қўллар учтадир: Аллаҳнинг қўли — юқори, берувчининг қўли — ундан кейинги, сўровчининг қўли — қуйи. Бас, ортиқчасини бер ва ўз нафсингни ожиз қилма», дедилар.