وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ شَبِيبِ بْنِ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ أَسْلَمَ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ فَقَالَ أَعْرَابِيٌّ أَخْبِرْنِي قَوْلَ اللَّهِ، {وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلاَ يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ} قَالَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ مَنْ كَنَزَهَا فَلَمْ يُؤَدِّ زَكَاتَهَا فَوَيْلٌ لَهُ، إِنَّمَا كَانَ هَذَا قَبْلَ أَنْ تُنْزَلَ الزَّكَاةُ فَلَمَّا أُنْزِلَتْ جَعَلَهَا اللَّهُ طُهْرًا لِلأَمْوَالِ.
Аҳмад ибн Шабиб ибн Саъид деди: Отам бизга айтди, Юнусдан, у Ибн Шиҳобдан, у Холид ибн Асламдан: У деди: Биз Абдуллаҳ ибн Умар розияллаҳу анҳума билан (йўлга) чиқдик. Бир аъробий: ‹Менга Аллаҳнинг: ‹Олтин ва кумушни йиғиб, уни Аллаҳ йўлида инфоқ қилмайдиганлар...› (ояти ҳақида) айт› деди. Ибн Умар розияллаҳу анҳума: ‹Ким уни йиғиб, закотини адо этмаса, унга вой бўлсин! Бу (оят) фақат закот нозил бўлишдан олдин (шундай) эди. Закот нозил бўлганида, Аллаҳ уни моллар учун покловчи қилди› деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يَزِيدَ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ الأَوْزَاعِيُّ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، أَنَّ عَمْرَو بْنَ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ، أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِيهِ، يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوَاقٍ صَدَقَةٌ، وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ ذَوْدٍ صَدَقَةٌ، وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوْسُقٍ صَدَقَةٌ ".
Ишоқ ибн Язид бизга айтди: Шуъайб ибн Ишоқ бизга хабар берди: Авзоий деди: Яҳё ибн Абу Касир менга хабар берди: Амр ибн Яҳё ибн Умора унга отасидан — Яҳё ибн Умора ибн Абул-Ҳасандан — хабар берди: У Абу Саъид розияллаҳу анҳуни шундай деганини эшитди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Беш уқия (кумуш)дан камида закот йўқ, беш туядан камида закот йўқ, беш васқ (дон)дан камида закот йўқ» дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، سَمِعَ هُشَيْمًا، أَخْبَرَنَا حُصَيْنٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، قَالَ مَرَرْتُ بِالرَّبَذَةِ فَإِذَا أَنَا بِأَبِي، ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ فَقُلْتُ لَهُ مَا أَنْزَلَكَ مَنْزِلَكَ هَذَا قَالَ كُنْتُ بِالشَّأْمِ، فَاخْتَلَفْتُ أَنَا وَمُعَاوِيَةُ فِي الَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلاَ يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ. قَالَ مُعَاوِيَةُ نَزَلَتْ فِي أَهْلِ الْكِتَابِ. فَقُلْتُ نَزَلَتْ فِينَا وَفِيهِمْ. فَكَانَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ فِي ذَاكَ، وَكَتَبَ إِلَى عُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ يَشْكُونِي، فَكَتَبَ إِلَىَّ عُثْمَانُ أَنِ اقْدَمِ الْمَدِينَةَ. فَقَدِمْتُهَا فَكَثُرَ عَلَىَّ النَّاسُ حَتَّى كَأَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْنِي قَبْلَ ذَلِكَ، فَذَكَرْتُ ذَاكَ لِعُثْمَانَ فَقَالَ لِي إِنْ شِئْتَ تَنَحَّيْتَ فَكُنْتَ قَرِيبًا. فَذَاكَ الَّذِي أَنْزَلَنِي هَذَا الْمَنْزِلَ، وَلَوْ أَمَّرُوا عَلَىَّ حَبَشِيًّا لَسَمِعْتُ وَأَطَعْتُ.
Али бизга айтди: У Ҳушаймни эшитди: Ҳусайн бизга хабар берди, Зайд ибн Ваҳбдан: У деди: Мен Разаба (деган жой)дан ўтдим, қарасам Абу Зарр розияллаҳу анҳу (олдида) эдим. Мен унга: ‹Сени бу жойингга нима туширди (келтирди)?› дедим. У: ‹Мен Шомда эдим, мен ва Муовия ‹олтин ва кумушни йиғиб, уни Аллаҳ йўлида инфоқ қилмайдиганлар› (ояти) ҳақида ихтилоф қилдик. Муовия: ‹Бу аҳли китоб ҳақида нозил бўлган› деди. Мен: ‹Бу биз ҳақимизда ҳам, улар ҳақида ҳам нозил бўлган› дедим. Шу (масала)да мен билан унинг орасида (тортишув) бўлди. У Усмон розияллаҳу анҳуга мендан шикоят қилиб (хат) ёзди. Усмон менга: ‹Мадинага кел› деб (хат) ёзди. Мен унга келдим, менга одамлар шундай кўпайди-ки, гўё улар мени бундан олдин кўрмагандай (эди). Мен буни Усмонга айтдим. У менга: ‹Агар хоҳласанг, (четга) чиқиб, (лекин) яқин (жойда) бўл› деди. Мана шу мени бу жойга туширган нарсадир. Агар улар менга бир ҳабаший (қора қулни) амир қилса ҳам, мен эшитар ва итоат қилар эдим› деди.
حَدَّثَنَا عَيَّاشٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ أَبِي الْعَلاَءِ، عَنِ الأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ، قَالَ جَلَسْتُ. وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو الْعَلاَءِ بْنُ الشِّخِّيرِ، أَنَّ الأَحْنَفَ بْنَ قَيْسٍ، حَدَّثَهُمْ قَالَ جَلَسْتُ إِلَى مَلإٍ مِنْ قُرَيْشٍ، فَجَاءَ رَجُلٌ خَشِنُ الشَّعَرِ وَالثِّيَابِ وَالْهَيْئَةِ حَتَّى قَامَ عَلَيْهِمْ فَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ بَشِّرِ الْكَانِزِينَ بِرَضْفٍ يُحْمَى عَلَيْهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ، ثُمَّ يُوضَعُ عَلَى حَلَمَةِ ثَدْىِ أَحَدِهِمْ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ نُغْضِ كَتِفِهِ، وَيُوضَعُ عَلَى نُغْضِ كَتِفِهِ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ حَلَمَةِ ثَدْيِهِ يَتَزَلْزَلُ، ثُمَّ وَلَّى فَجَلَسَ إِلَى سَارِيَةٍ، وَتَبِعْتُهُ وَجَلَسْتُ إِلَيْهِ، وَأَنَا لاَ أَدْرِي مَنْ هُوَ فَقُلْتُ لَهُ لاَ أُرَى الْقَوْمَ إِلاَّ قَدْ كَرِهُوا الَّذِي قُلْتَ. قَالَ إِنَّهُمْ لاَ يَعْقِلُونَ شَيْئًا. قَالَ لِي خَلِيلِي ـ قَالَ قُلْتُ مَنْ خَلِيلُكَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ـ " يَا أَبَا ذَرٍّ أَتُبْصِرُ أُحُدًا ". قَالَ فَنَظَرْتُ إِلَى الشَّمْسِ مَا بَقِيَ مِنَ النَّهَارِ وَأَنَا أُرَى أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُرْسِلُنِي فِي حَاجَةٍ لَهُ، قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا أُنْفِقُهُ كُلَّهُ إِلاَّ ثَلاَثَةَ دَنَانِيرَ ". وَإِنَّ هَؤُلاَءِ لاَ يَعْقِلُونَ، إِنَّمَا يَجْمَعُونَ الدُّنْيَا. لاَ وَاللَّهِ لاَ أَسْأَلُهُمْ دُنْيَا، وَلاَ أَسْتَفْتِيهِمْ عَنْ دِينٍ حَتَّى أَلْقَى اللَّهَ.
Айёш бизга айтди: Абдул-Аъло бизга айтди: Журайрий бизга айтди, Абул-Алодан, у Аҳнаф ибн Қайсдан: У деди: Мен ўтирдим; ва менга Ишоқ ибн Мансур айтди: Абдуссамад бизга хабар берди: Отам менга айтди: Журайрий бизга айтди: Абул-Ало ибн Шиххир бизга айтди: Аҳнаф ибн Қайс уларга айтди: У деди: Мен Қурайшдан бир тўда (улуғлар) олдига ўтирдим. Бир киши келди — сочи, кийими ва кўриниши қўпол (ғадир-будур) эди — ҳатто уларнинг (бошида) туриб салом берди, сўнг: ‹(Мол) йигувчиларга — дўзах ўтида қиздирилган чўғ-тошлар билан суюнч бер, сўнг у (тош) уларнинг бирининг кўкрак сўрғичига қўйилади, ҳатто елка суягининг учидан чиқади, ва елка суягининг учига қўйилади, ҳатто кўкрак сўрғичидан чиқади — силкинаётган ҳолда› деди. Сўнг у (орқага) бурилиб, бир устун ёнига ўтирди. Мен унинг ортидан бориб, ёнига ўтирдим — унинг ким эканини билмас эдим. Мен унга: ‹Мен қавмни фақат сен айтган нарсани ёқтирмади деб кўряпман› дедим. У: ‹Улар ҳеч нарсани ақл қилмайди. Менга дўстим (халилим) — Мен: ‹Сенинг дўстинг ким?› дедим, у: ‹Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам› деди — айтди: ‹Эй Абу Зарр, Уҳудни кўряпсанми?› У деди: Мен кундуздан қанча (вақт) қолганини (билишга) қуёшга қарадим — мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мени бирор ҳожатига юборади деб ўйлаб. Мен: ‹Ҳа› дедим. У зот: ‹Мен Уҳуд(тоғи)дек олтинимнинг бўлишини — уни бутунлай инфоқ қилишимни (яхши кўраман), фақат уч динордан бошқа(сини қолдирмай)› дедилар. Ва албатта булар ақл қилмайди, улар фақат дунёни йиғади. Йўқ, Аллаҳга қасамки, мен улардан дунё сўрамайман ва улардан Дийн ҳақида фатво сўрамайман, токи Аллаҳга йўлиқгунимча.
حَدَّثَنَا عَيَّاشٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ أَبِي الْعَلاَءِ، عَنِ الأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ، قَالَ جَلَسْتُ. وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو الْعَلاَءِ بْنُ الشِّخِّيرِ، أَنَّ الأَحْنَفَ بْنَ قَيْسٍ، حَدَّثَهُمْ قَالَ جَلَسْتُ إِلَى مَلإٍ مِنْ قُرَيْشٍ، فَجَاءَ رَجُلٌ خَشِنُ الشَّعَرِ وَالثِّيَابِ وَالْهَيْئَةِ حَتَّى قَامَ عَلَيْهِمْ فَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ بَشِّرِ الْكَانِزِينَ بِرَضْفٍ يُحْمَى عَلَيْهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ، ثُمَّ يُوضَعُ عَلَى حَلَمَةِ ثَدْىِ أَحَدِهِمْ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ نُغْضِ كَتِفِهِ، وَيُوضَعُ عَلَى نُغْضِ كَتِفِهِ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ حَلَمَةِ ثَدْيِهِ يَتَزَلْزَلُ، ثُمَّ وَلَّى فَجَلَسَ إِلَى سَارِيَةٍ، وَتَبِعْتُهُ وَجَلَسْتُ إِلَيْهِ، وَأَنَا لاَ أَدْرِي مَنْ هُوَ فَقُلْتُ لَهُ لاَ أُرَى الْقَوْمَ إِلاَّ قَدْ كَرِهُوا الَّذِي قُلْتَ. قَالَ إِنَّهُمْ لاَ يَعْقِلُونَ شَيْئًا. قَالَ لِي خَلِيلِي ـ قَالَ قُلْتُ مَنْ خَلِيلُكَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ـ " يَا أَبَا ذَرٍّ أَتُبْصِرُ أُحُدًا ". قَالَ فَنَظَرْتُ إِلَى الشَّمْسِ مَا بَقِيَ مِنَ النَّهَارِ وَأَنَا أُرَى أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُرْسِلُنِي فِي حَاجَةٍ لَهُ، قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا أُنْفِقُهُ كُلَّهُ إِلاَّ ثَلاَثَةَ دَنَانِيرَ ". وَإِنَّ هَؤُلاَءِ لاَ يَعْقِلُونَ، إِنَّمَا يَجْمَعُونَ الدُّنْيَا. لاَ وَاللَّهِ لاَ أَسْأَلُهُمْ دُنْيَا، وَلاَ أَسْتَفْتِيهِمْ عَنْ دِينٍ حَتَّى أَلْقَى اللَّهَ.
Айёш бизга айтди: Абдул-Аъло бизга айтди: Журайрий бизга айтди, Абул-Алодан, у Аҳнаф ибн Қайсдан: У деди: Мен ўтирдим; ва менга Ишоқ ибн Мансур айтди: Абдуссамад бизга хабар берди: Отам менга айтди: Журайрий бизга айтди: Абул-Ало ибн Шиххир бизга айтди: Аҳнаф ибн Қайс уларга айтди: У деди: Мен Қурайшдан бир тўда (улуғлар) олдига ўтирдим. Бир киши келди — сочи, кийими ва кўриниши қўпол (ғадир-будур) эди — ҳатто уларнинг (бошида) туриб салом берди, сўнг: ‹(Мол) йигувчиларга — дўзах ўтида қиздирилган чўғ-тошлар билан суюнч бер, сўнг у (тош) уларнинг бирининг кўкрак сўрғичига қўйилади, ҳатто елка суягининг учидан чиқади, ва елка суягининг учига қўйилади, ҳатто кўкрак сўрғичидан чиқади — силкинаётган ҳолда› деди. Сўнг у (орқага) бурилиб, бир устун ёнига ўтирди. Мен унинг ортидан бориб, ёнига ўтирдим — унинг ким эканини билмас эдим. Мен унга: ‹Мен қавмни фақат сен айтган нарсани ёқтирмади деб кўряпман› дедим. У: ‹Улар ҳеч нарсани ақл қилмайди. Менга дўстим (халилим) — Мен: ‹Сенинг дўстинг ким?› дедим, у: ‹Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам› деди — айтди: ‹Эй Абу Зарр, Уҳудни кўряпсанми?› У деди: Мен кундуздан қанча (вақт) қолганини (билишга) қуёшга қарадим — мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мени бирор ҳожатига юборади деб ўйлаб. Мен: ‹Ҳа› дедим. У зот: ‹Мен Уҳуд(тоғи)дек олтинимнинг бўлишини — уни бутунлай инфоқ қилишимни (яхши кўраман), фақат уч динордан бошқа(сини қолдирмай)› дедилар. Ва албатта булар ақл қилмайди, улар фақат дунёни йиғади. Йўқ, Аллаҳга қасамки, мен улардан дунё сўрамайман ва улардан Дийн ҳақида фатво сўрамайман, токи Аллаҳга йўлиқгунимча.