حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ نَاسًا مِنَ الأَنْصَارِ سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَاهُمْ، ثُمَّ سَأَلُوهُ فَأَعْطَاهُمْ، حَتَّى نَفِدَ مَا عِنْدَهُ فَقَالَ " مَا يَكُونُ عِنْدِي مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ أَدَّخِرَهُ عَنْكُمْ، وَمَنْ يَسْتَعْفِفْ يُعِفَّهُ اللَّهُ، وَمَنْ يَسْتَغْنِ يُغْنِهِ اللَّهُ، وَمَنْ يَتَصَبَّرْ يُصَبِّرْهُ اللَّهُ، وَمَا أُعْطِيَ أَحَدٌ عَطَاءً خَيْرًا وَأَوْسَعَ مِنَ الصَّبْرِ ".
Абдуллаҳ ибн Юсуф бизга айтди: Молик бизга хабар берди, Ибн Шиҳобдан, у Ато ибн Язид Лайсийдан, у Абу Саъид Худрий розияллаҳу анҳудан: Ансордан баъзи кишилар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан (мол) сўради, у зот уларга берди, сўнг яна сўради, у зот уларга берди, ҳатто ҳузуридаги нарса тугади. У зот: «Менинг ҳузуримда бирор яхшилик (мол) бўлса, мен уни сизлардан асраб (яшириб) қўймайман. Ким иффат (покдоманлик) тиласа, Аллаҳ уни иффатли қилади, ким бениозлик тиласа, Аллаҳ уни бениоз қилади, ким сабрли бўлишга уринса, Аллаҳ унга сабр беради. Ҳеч кимга сабрдан кўра яхшироқ ва кенгроқ (фойдалироқ) ато берилмаган» дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لأَنْ يَأْخُذَ أَحَدُكُمْ حَبْلَهُ فَيَحْتَطِبَ عَلَى ظَهْرِهِ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَأْتِيَ رَجُلاً، فَيَسْأَلَهُ، أَعْطَاهُ أَوْ مَنَعَهُ ".
Абдуллаҳ ибн Юсуф бизга айтди: Молик бизга хабар берди, Абуз-Зиноддан, у Аъраждан, у Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Жоним қўлида бўлган зотга қасамки, бирингиз ўз арқонини олиб, орқасида ўтин териб (келтириши) — унинг учун бир кишига бориб, ундан сўрашидан, у (киши) унга берса ёки бермаса (ҳам) — яхшироқдир» дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لأَنْ يَأْخُذَ أَحَدُكُمْ حَبْلَهُ فَيَأْتِيَ بِحُزْمَةِ الْحَطَبِ عَلَى ظَهْرِهِ فَيَبِيعَهَا فَيَكُفَّ اللَّهُ بِهَا وَجْهَهُ، خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَسْأَلَ النَّاسَ أَعْطَوْهُ أَوْ مَنَعُوهُ ".
Мусо бизга айтди: Вуҳайб бизга айтди: Ҳишом бизга айтди, отасидан, у Зубайр ибн Аввом розияллаҳу анҳудан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан: У зот: «Бирингиз ўз арқонини олиб, орқасида бир боғлам ўтин келтириб, уни сотса, Аллаҳ у билан унинг юзини (обрўсини) сақласа — бу унинг учун одамлардан сўрашидан, улар унга берса ёки бермаса (ҳам) — яхшироқдир» дедилар.
وَحَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي ثُمَّ قَالَ " يَا حَكِيمُ إِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرَةٌ حُلْوَةٌ، فَمَنْ أَخَذَهُ بِسَخَاوَةِ نَفْسٍ بُورِكَ لَهُ فِيهِ، وَمَنْ أَخَذَهُ بِإِشْرَافِ نَفْسٍ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهِ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ، الْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى ". قَالَ حَكِيمٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ أَرْزَأُ أَحَدًا بَعْدَكَ شَيْئًا حَتَّى أُفَارِقَ الدُّنْيَا، فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ يَدْعُو حَكِيمًا إِلَى الْعَطَاءِ فَيَأْبَى أَنْ يَقْبَلَهُ مِنْهُ، ثُمَّ إِنَّ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ دَعَاهُ لِيُعْطِيَهُ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ مِنْهُ شَيْئًا. فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي أُشْهِدُكُمْ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى حَكِيمٍ، أَنِّي أَعْرِضُ عَلَيْهِ حَقَّهُ مِنْ هَذَا الْفَىْءِ فَيَأْبَى أَنْ يَأْخُذَهُ. فَلَمْ يَرْزَأْ حَكِيمٌ أَحَدًا مِنَ النَّاسِ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى تُوُفِّيَ.
Абдон бизга айтди: Абдуллаҳ бизга хабар берди: Юнус бизга хабар берди, Зуҳрийдан, у Урва ибн Зубайр ва Саъид ибн Мусайябдан: Ҳаким ибн Ҳизом розияллаҳу анҳу деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан сўради, у зот менга берди, сўнг яна сўради, менга берди, сўнг яна сўради, менга берди, сўнг: «Эй Ҳаким, албатта бу мол — кўк, ширин (нарса)дир. Ким уни сахий кўнгил билан олса, унга унда баракат берилади. Ким уни нафсининг очкўзлиги билан олса, унга унда баракат берилмайди — еб (лекин) тўймайдиган киши кабидир. Юқори қўл қуйи қўлдан яхшироқдир» дедилар. Ҳаким деди: Мен: ‹Ё Расулуллаҳ, сени ҳақ билан юборган зотга қасамки, мен сендан кейин дунёдан ажрагунимча ҳеч кимдан бирор нарса (сўраб) камайтирмайман› дедим. Абу Бакр розияллаҳу анҳу Ҳакимни (байтулмолдан) ато (улуш) олишга чақирар, у эса ундан уни қабул қилишдан бош тортар эди. Сўнг Умар розияллаҳу анҳу уни унга бериш учун чақирди, у ундан бирор нарса қабул қилишдан бош тортди. Умар: ‹Эй мусулмонлар жамоаси, мен сизларни Ҳаким устида гувоҳ қиламан: мен унга бу файъ(ўлжа)дан ҳақини таклиф қиламан, у эса уни олишдан бош тортяпти› деди. Ҳаким Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан кейин — вафот этгунча — одамлардан ҳеч кимни (сўраб) камайтирмади.