حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا بُنِيَتِ الْكَعْبَةُ ذَهَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَعَبَّاسٌ يَنْقُلاَنِ الْحِجَارَةَ فَقَالَ الْعَبَّاسُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اجْعَلْ إِزَارَكَ عَلَى رَقَبَتِكَ. فَخَرَّ إِلَى الأَرْضِ، وَطَمَحَتْ عَيْنَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ " أَرِنِي إِزَارِي ". فَشَدَّهُ عَلَيْهِ.
Абдуллаҳ ибн Муҳаммад бизга айтди: Абу Осим бизга айтди: Ибн Журайж менга хабар берди: Амр ибн Динор менга хабар берди: У деди: Мен Жобир ибн Абдуллаҳ розияллаҳу анҳумани эшитди: У деди: Каъба қурилаётганида, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ва Аббос тошларни ташиб (юрарди). Аббос Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга: ‹Изорингни бўйнингга қўй (елкангга ташла)› деди. У зот ерга йиқилди, кўзлари осмонга тикилди (қаради) ва: «Менга изоримни бер» дедилар. У (изорни) у зотга маҳкам боғлаб қўйди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، أَخْبَرَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنهم ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهَا " أَلَمْ تَرَىْ أَنَّ قَوْمَكِ لَمَّا بَنَوُا الْكَعْبَةَ اقْتَصَرُوا عَنْ قَوَاعِدِ إِبْرَاهِيمَ ". فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ تَرُدُّهَا عَلَى قَوَاعِدِ إِبْرَاهِيمَ. قَالَ " لَوْلاَ حِدْثَانُ قَوْمِكِ بِالْكُفْرِ لَفَعَلْتُ ". فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ لَئِنْ كَانَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ سَمِعَتْ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا أُرَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَرَكَ اسْتِلاَمَ الرُّكْنَيْنِ اللَّذَيْنِ يَلِيَانِ الْحِجْرَ، إِلاَّ أَنَّ الْبَيْتَ لَمْ يُتَمَّمْ عَلَى قَوَاعِدِ إِبْرَاهِيمَ.
Абдуллаҳ ибн Маслама бизга айтди, Моликдан, у Ибн Шиҳобдан, у Салим ибн Абдуллаҳдан: Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ибн Абу Бакр Абдуллаҳ ибн Умарга хабар берди, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг завжаси Оиша розияллаҳу анҳодан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга: «Кўрмайсанми, сенинг қавминг Каъбани қурганида, Иброҳимнинг пойдеворларидан қисқартирди (кичикроқ қурди)?» дедилар. Мен: ‹Ё Расулуллаҳ, уни Иброҳимнинг пойдеворларига қайтармайсизми?› дедим. У зот: «Агар қавмингнинг куфр (даври)га яқинлиги (янги мусулмон бўлгани) бўлмаганида, албатта қилар эдим» дедилар. Абдуллаҳ розияллаҳу анҳу деди: ‹Агар Оиша розияллаҳу анҳо буни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшитган бўлса, мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Ҳижрга яқин (турган) икки рукнни (бурчакни) истилом қилишни (силашни) тарк қилганларини фақат Байт Иброҳимнинг пойдеворларида тўлиқ қурилмагани сабабли (деб биламан)› деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، حَدَّثَنَا أَشْعَثُ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْجَدْرِ أَمِنَ الْبَيْتِ هُوَ قَالَ " نَعَمْ ". قُلْتُ فَمَا لَهُمْ لَمْ يُدْخِلُوهُ فِي الْبَيْتِ قَالَ " إِنَّ قَوْمَكِ قَصَّرَتْ بِهِمُ النَّفَقَةُ ". قُلْتُ فَمَا شَأْنُ بَابِهِ مُرْتَفِعًا قَالَ " فَعَلَ ذَلِكِ قَوْمُكِ لِيُدْخِلُوا مَنْ شَاءُوا وَيَمْنَعُوا مَنْ شَاءُوا، وَلَوْلاَ أَنَّ قَوْمَكِ حَدِيثٌ عَهْدُهُمْ بِالْجَاهِلِيَّةِ فَأَخَافُ أَنْ تُنْكِرَ قُلُوبُهُمْ أَنْ أُدْخِلَ الْجَدْرَ فِي الْبَيْتِ وَأَنْ أُلْصِقَ بَابَهُ بِالأَرْضِ ".
Мусаддад бизга айтди: Абул-Аҳвас бизга айтди: Ашъас бизга айтди, Асвад ибн Язиддан, у Оиша розияллаҳу анҳодан: У деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан Жадр (Ҳижр девори) ҳақида — у Байтданми — деб сўради. У зот: «Ҳа» дедилар. Мен: ‹Унда уларга нима (бўлди)-ки, уни Байтга киритмади?› дедим. У зот: «Сенинг қавминг(нин)г нафақаси (мол-пули) кам(лик қилди)» дедилар. Мен: ‹Унинг эшигининг баланд(да)лиги нима учун?› дедим. У зот: «Буни сенинг қавминг — хоҳлаган кишини киритиб, хоҳлаган кишини ман қилиш учун — қилди. Агар қавмингнинг жоҳилиятга аҳди (яқинлиги) янги бўлмаганида — қалблари уни инкор қилишидан қўрқмаганимда, мен Жадрни Байтга киритар ва унинг эшигини ерга туташтирар эдим» дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ حَدَاثَةُ قَوْمِكِ بِالْكُفْرِ لَنَقَضْتُ الْبَيْتَ ثُمَّ لَبَنَيْتُهُ عَلَى أَسَاسِ إِبْرَاهِيمَ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ فَإِنَّ قُرَيْشًا اسْتَقْصَرَتْ بِنَاءَهُ ـ وَجَعَلْتُ لَهُ خَلْفًا ". قَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ خَلْفًا يَعْنِي بَابًا.
Убайд ибн Исмоил бизга айтди: Абу Усома бизга айтди, Ҳишомдан, у отасидан, у Оиша розияллаҳу анҳодан: У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менга: «Агар қавмингнинг куфр(даври)га яқинлиги (янги мусулмонлиги) бўлмаганида, мен Байтни бузиб, сўнг уни Иброҳим алайҳиссаломнинг асосида (пойдеворида) қайтадан қурар эдим — чунки Қурайш унинг биносини қисқартирди (кичикроқ қурди) — ва унга бир орқа (эшик) қилар эдим» дедилар. Абу Муовия деди: Ҳишом бизга айтди: ‹халф› — яъни эшик (дегани).
حَدَّثَنَا بَيَانُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ رُومَانَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهَا " يَا عَائِشَةُ لَوْلاَ أَنَّ قَوْمَكِ حَدِيثُ عَهْدٍ بِجَاهِلِيَّةٍ لأَمَرْتُ بِالْبَيْتِ فَهُدِمَ، فَأَدْخَلْتُ فِيهِ مَا أُخْرِجَ مِنْهُ وَأَلْزَقْتُهُ بِالأَرْضِ، وَجَعَلْتُ لَهُ بَابَيْنِ بَابًا شَرْقِيًّا وَبَابًا غَرْبِيًّا، فَبَلَغْتُ بِهِ أَسَاسَ إِبْرَاهِيمَ ". فَذَلِكَ الَّذِي حَمَلَ ابْنَ الزُّبَيْرِ ـ رضى الله عنهما ـ عَلَى هَدْمِهِ. قَالَ يَزِيدُ وَشَهِدْتُ ابْنَ الزُّبَيْرِ حِينَ هَدَمَهُ وَبَنَاهُ وَأَدْخَلَ فِيهِ مِنَ الْحِجْرِ، وَقَدْ رَأَيْتُ أَسَاسَ إِبْرَاهِيمَ حِجَارَةً كَأَسْنِمَةِ الإِبِلِ. قَالَ جَرِيرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَيْنَ مَوْضِعُهُ قَالَ أُرِيكَهُ الآنَ. فَدَخَلْتُ مَعَهُ الْحِجْرَ فَأَشَارَ إِلَى مَكَانٍ فَقَالَ هَا هُنَا. قَالَ جَرِيرٌ فَحَزَرْتُ مِنَ الْحِجْرِ سِتَّةَ أَذْرُعٍ أَوْ نَحْوَهَا.
Баён ибн Амр бизга айтди: Язид бизга айтди: Жарир ибн Ҳозим бизга айтди: Язид ибн Румон бизга айтди, Урвадан, у Оиша розияллаҳу анҳодан: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга: «Эй Оиша, агар қавмингнинг жоҳилиятга аҳди (яқинлиги) янги бўлмаганида, мен Байтни (бузишни) буюрар эдим, у бузилар эди, мен ундан чиқарилган (Ҳижр)ни унга киритар, уни ерга туташтирар, унга икки эшик — шарқий эшик ва ғарбий эшик — қилар ва у билан Иброҳимнинг асоси (пойдевори)га етар эдим» дедилар. Мана шу Ибн Зубайр розияллаҳу анҳумани уни (Каъбани) бузишга ундаган нарсадир. Язид деди: Мен Ибн Зубайрга — уни бузиб, (қайтадан) қуриб, унга Ҳижрдан (бир қисмни) киритган пайтида — ҳозир бўлдим. Мен Иброҳимнинг асоси(пойдевори)ни — туяларнинг ўркачларидек тошларни — кўрган эдим. Жарир деди: Мен унга: ‹Унинг жойи қаерда?› дедим. У: ‹Сенга ҳозир кўрсатаман› деди. Мен у билан Ҳижрга кирдим, у бир жойга ишора қилиб: ‹Мана шу ерда› деди. Жарир деди: Мен Ҳижрдан олти тирсак ёки шунга яқин (масофани) чамаладим.