حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْثًا قِبَلَ السَّاحِلِ، فَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ الْجَرَّاحِ وَهُمْ ثَلاَثُمِائَةٍ وَأَنَا فِيهِمْ، فَخَرَجْنَا حَتَّى إِذَا كُنَّا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ فَنِيَ الزَّادُ، فَأَمَرَ أَبُو عُبَيْدَةَ بِأَزْوَادِ ذَلِكَ الْجَيْشِ فَجُمِعَ ذَلِكَ كُلُّهُ فَكَانَ مِزْوَدَىْ تَمْرٍ، فَكَانَ يُقَوِّتُنَا كُلَّ يَوْمٍ قَلِيلاً قَلِيلاً، حَتَّى فَنِيَ فَلَمْ يَكُنْ يُصِيبُنَا إِلاَّ تَمْرَةٌ تَمْرَةٌ. فَقُلْتُ وَمَا تُغْنِي تَمْرَةٌ فَقَالَ لَقَدْ وَجَدْنَا فَقْدَهَا حِينَ فَنِيَتْ. قَالَ ثُمَّ انْتَهَيْنَا إِلَى الْبَحْرِ فَإِذَا حُوتٌ مِثْلُ الظَّرِبِ، فَأَكَلَ مِنْهُ ذَلِكَ الْجَيْشُ ثَمَانِيَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، ثُمَّ أَمَرَ أَبُو عُبَيْدَةَ بِضِلَعَيْنِ مِنْ أَضْلاَعِهِ فَنُصِبَا، ثُمَّ أَمَرَ بِرَاحِلَةٍ فَرُحِلَتْ ثُمَّ مَرَّتْ تَحْتَهُمَا فَلَمْ تُصِبْهُمَا.
Бизга Абдуллаҳ ибн Юсуф ривоят қилди, бизга Молик хабар берди, у Ваҳб ибн Кайсондан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан (розияллаҳу анҳумо), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) соҳил томонга бир қўшин юборди ва уларга Абу Убайда ибн Жарроҳни амир қилди. Улар уч юз (киши) эди, мен ҳам улар ичида эдим. Биз чиқдик, токи йўлнинг баъзисига етганимизда озуқа тугади. Абу Убайда ўша қўшиннинг озуқаларини (йиғишни) буюрди, уларнинг ҳаммаси йиғилди, у икки халта хурмо (ча) бўлди. У бизни ҳар кун оздан-оз боқар эди, токи у тугади ва бизга фақат бирдан-бир хурмо(дан бошқаси) тегмас эди. Мен: Бир (дона) хурмо нима фойда беради? дедим. У: У тугаганда унинг йўқлиғини сездик, деди. У деди: Сўнг биз денгизга етдик, қарасак тепалик каби бир балиқ (чиқиб ётган эди). У қўшин ундан ўн саккиз кеча еди. Сўнг Абу Убайда унинг қовурғаларидан иккитасини буюрди, улар тикланди (ўрнатилди), сўнг бир улов буюрди, у эгарланди ва уларнинг остидан ўтди, лекин уларга тегмади.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مَرْحُومٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ خَفَّتْ أَزْوَادُ الْقَوْمِ وَأَمْلَقُوا، فَأَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي نَحْرِ إِبِلِهِمْ فَأَذِنَ لَهُمْ، فَلَقِيَهُمْ عُمَرُ فَأَخْبَرُوهُ فَقَالَ مَا بَقَاؤُكُمْ بَعْدَ إِبِلِكُمْ، فَدَخَلَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا بَقَاؤُهُمْ بَعْدَ إِبِلِهِمْ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَادِ فِي النَّاسِ فَيَأْتُونَ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ ". فَبُسِطَ لِذَلِكَ نِطَعٌ، وَجَعَلُوهُ عَلَى النِّطَعِ. فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَدَعَا وَبَرَّكَ عَلَيْهِ ثُمَّ دَعَاهُمْ بِأَوْعِيَتِهِمْ فَاحْتَثَى النَّاسُ حَتَّى فَرَغُوا، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ".
Бизга Бишр ибн Марҳум ривоят қилди, бизга Ҳотим ибн Исмоил ривоят қилди, у Язид ибн Абу Убайддан, у Саламадан (розияллаҳу анҳу), у деди: Қавмнинг озуқалари камайди ва улар қашшоқланди. Улар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га — туяларини сўйиш (ҳақида изн сўраб) — келдилар, у уларга изн берди. Уларга Умар дуч келди, улар унга хабар бердилар. У: Туяларингиздан кейин (қандай) қоласиз? деди. Сўнг у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига кириб: Ё Расулуллаҳ, улар туяларидан кейин (қандай) қолади? деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Одамларга нидо қил, улар озуқаларининг ортиғини келтирсинлар», деди. Бунинг учун бир тери (дастурхон) ёзилди, улар (озуқани) терининг устига қўйдилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) туриб, дуо қилди ва унга барака (тилади). Сўнг уларни идишлари билан чақирди, одамлар (идишларига) тўлдира бошлади, токи тугатдилар. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва мен Аллаҳнинг Расули эканлигимга гувоҳлик бераман», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو النَّجَاشِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا نُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْعَصْرَ فَنَنْحَرُ جَزُورًا، فَتُقْسَمُ عَشْرَ قِسَمٍ، فَنَأْكُلُ لَحْمًا نَضِيجًا قَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ.
Бизга Муҳаммад ибн Юсуф ривоят қилди, бизга Авзоий ривоят қилди, бизга Абу Нажжоший ривоят қилди, у деди: Мен Рофеъ ибн Хадижни (розияллаҳу анҳу) эшитдим, у деди: Биз Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан аср намозини ўқир эдик, сўнг бир туя сўяр эдик, у ўн бўлакка тақсимланар эди. Биз қуёш ботишидан олдин пишган гўштни ер эдик.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الأَشْعَرِيِّينَ إِذَا أَرْمَلُوا فِي الْغَزْوِ، أَوْ قَلَّ طَعَامُ عِيَالِهِمْ بِالْمَدِينَةِ جَمَعُوا مَا كَانَ عِنْدَهُمْ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ، ثُمَّ اقْتَسَمُوهُ بَيْنَهُمْ فِي إِنَاءٍ وَاحِدٍ بِالسَّوِيَّةِ، فَهُمْ مِنِّي وَأَنَا مِنْهُمْ ".
Бизга Муҳаммад ибн Алў ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Усома ривоят қилди, у Бурайддан, у Абу Бурдадан, у Абу Мусодан, у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Албатта Ашъарийлар ғазотда озуқалари камайса ёки Мадинада оилаларининг таоми озайса, ўзларида бўлган нарсани бир кийимда (матода) жамлаб, сўнг уни ўзаро бир идишда тенг тақсимлайдилар. Улар мендандирлар, мен улардандирман».