Мусо алайҳиссаломнинг вафоти

Payg'ambarlar kitobi · 4 ҳадис

باب وَفَاةِ مُوسَى، وَذِكْرُهُ بَعْدُ

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُرْسِلَ مَلَكُ الْمَوْتِ إِلَى مُوسَى ـ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ ـ فَلَمَّا جَاءَهُ صَكَّهُ، فَرَجَعَ إِلَى رَبِّهِ، فَقَالَ أَرْسَلْتَنِي إِلَى عَبْدٍ لاَ يُرِيدُ الْمَوْتَ‏.‏ قَالَ ارْجِعْ إِلَيْهِ، فَقُلْ لَهُ يَضَعُ يَدَهُ عَلَى مَتْنِ ثَوْرٍ، فَلَهُ بِمَا غَطَّتْ يَدُهُ بِكُلِّ شَعَرَةٍ سَنَةٌ‏.‏ قَالَ أَىْ رَبِّ، ثُمَّ مَاذَا قَالَ ثُمَّ الْمَوْتُ‏.‏ قَالَ فَالآنَ‏.‏ قَالَ فَسَأَلَ اللَّهَ أَنْ يُدْنِيَهُ مِنَ الأَرْضِ الْمُقَدَّسَةِ رَمْيَةً بِحَجَرٍ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لَوْ كُنْتُ ثَمَّ لأَرَيْتُكُمْ قَبْرَهُ إِلَى جَانِبِ الطَّرِيقِ تَحْتَ الْكَثِيبِ الأَحْمَرِ ‏"‏‏.‏ قَالَ وَأَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامٍ حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ‏.‏

Яҳё ибн Мусо бизга айтди, Абдураззоқ бизга айтди, Маъмар бизга хабар берди, Ибн Товусдан, отасидан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан, у деди: Ўлим малоикаси Мусога алайҳимассалом юборилди. У унга келганида, (Мусо) уни шапалоқлади (урди). У Раббига қайтиб: «Сен мени ўлимни хоҳламайдиган бир бандага юбординг», деди. (Аллаҳ): «Унга қайтгин ва айт, қўлини бир ҳўкизнинг белига қўйсин; қўли ёпган ҳар бир тукка (эвазига) бир йил (умр) бор», деди. (Мусо): «Эй Раббим, сўнг нима?», деди. (Аллаҳ): «Сўнг ўлим», деди. У: «Бўлмаса, ҳозир (майли)», деди. (Рови) деди: У Аллаҳдан ўзини муқаддас ер (Байтул-Мақдис)га бир тош отими (масофа) яқинлаштиришни сўради. Абу Ҳурайра деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Агар мен ўша ерда бўлганимда, сизларга унинг қабрини йўл ёнида, қизил қум тепалиги остида кўрсатар эдим», деди. (Рови) деди: Бизга Маъмар Ҳаммомдан хабар берди: Бизга Абу Ҳурайра Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан шунга ўхшаш (айтди).

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ اسْتَبَّ رَجُلٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَرَجُلٌ مِنَ الْيَهُودِ‏.‏ فَقَالَ الْمُسْلِمُ وَالَّذِي اصْطَفَى مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم عَلَى الْعَالَمِينَ‏.‏ فِي قَسَمٍ يُقْسِمُ بِهِ‏.‏ فَقَالَ الْيَهُودِيُّ وَالَّذِي اصْطَفَى مُوسَى عَلَى الْعَالَمِينَ‏.‏ فَرَفَعَ الْمُسْلِمُ عِنْدَ ذَلِكَ يَدَهُ، فَلَطَمَ الْيَهُودِيَّ، فَذَهَبَ الْيَهُودِيُّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ الَّذِي كَانَ مِنْ أَمْرِهِ وَأَمْرِ الْمُسْلِمِ فَقَالَ ‏ "‏ لاَ تُخَيِّرُونِي عَلَى مُوسَى، فَإِنَّ النَّاسَ يَصْعَقُونَ فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ يُفِيقُ، فَإِذَا مُوسَى بَاطِشٌ بِجَانِبِ الْعَرْشِ، فَلاَ أَدْرِي أَكَانَ فِيمَنْ صَعِقَ فَأَفَاقَ قَبْلِي أَوْ كَانَ مِمَّنِ اسْتَثْنَى اللَّهُ ‏"‏‏.‏

Абул-Ямон бизга айтди, Шуъайб бизга хабар берди, Зуҳрийдан, у деди: Абу Салама ибн Абдураҳмон ва Саъид ибнул-Мусайяб менга хабар бердилар: Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳу деди: Бир яҳудий ўз молини (сотувга) қўйганида, унга у ёқтирмаган бир нарса (нарх) берилди. У: «Йўқ, Мусони одамлардан танлаб олган Зотга қасамки (сотмайман)», деди. Уни ансордан бир киши эшитди ва туриб, унинг юзига тарсаки туширди ва: «Сен ‹Мусони одамлардан танлаб олган Зотга қасамки› дейсанми, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам орамизда турган ҳолда?!», деди. (Яҳудий) унинг олдига бориб: «Эй Абул-Қосим, менинг зиммам (аҳдим) ва аҳд-паймоним бор; фалончига нима бўлдики, менинг юзимга тарсаки туширди?», деди. У: «Нега унинг юзига тарсаки туширдинг?», деди. У буни эслатди. Шунда Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам юзида (ғазаб) кўрингунча ғазабланди, сўнг деди: «Аллаҳнинг пайғамбарлари орасида (бирини иккинчисидан) афзал қилманглар (қиёслаб улугламанглар); чунки Сурга пуфланади, осмонлардаги ва ердаги (барча) жонзот — Аллаҳ хоҳлаганидан бошқа — қулар (ҳушини йўқотади); сўнг унга (Сурга) яна пуфланади, мен илк тирилган (киши) бўламан, бирдан Мусо Аршни ушлаб турган (бўлади). Билмайман, у Тур кунидаги қулаши билан (жазоланган)ми ёки мендан олдин тирилтирилганми. Ва мен: ‹Биров Юнус ибн Маттодан афзалроқ› демайман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَقَالَ لَهُ مُوسَى أَنْتَ آدَمُ الَّذِي أَخْرَجَتْكَ خَطِيئَتُكَ مِنَ الْجَنَّةِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ آدَمُ أَنْتَ مُوسَى الَّذِي اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِرِسَالاَتِهِ وَبِكَلاَمِهِ، ثُمَّ تَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قُدِّرَ عَلَىَّ قَبْلَ أَنْ أُخْلَقَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى ‏"‏ مَرَّتَيْنِ‏.‏

Абдулазиз ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Иброҳим ибн Саъд бизга айтди, Ибн Шиҳобдан, Ҳумайд ибн Абдураҳмондан: Абу Ҳурайра деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Одам ва Мусо (баҳсда) далил келтирдилар. Мусо унга: ‹Сен — хатоинг сени жаннатдан чиқарган Одамсан›, деди. Одам унга: ‹Сен — Аллаҳ сени ўз рисолатлари ва каломи билан танлаб олган Мусосан; сўнг мени — яратилишимдан олдин менга тақдир қилинган бир иш устида айблайсанми?!›, деди». Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бас, Одам Мусони далил билан енгди», деди — икки марта.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حُصَيْنُ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ خَرَجَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا قَالَ ‏ "‏ عُرِضَتْ عَلَىَّ الأُمَمُ، وَرَأَيْتُ سَوَادًا كَثِيرًا سَدَّ الأُفُقَ فَقِيلَ هَذَا مُوسَى فِي قَوْمِهِ ‏"‏‏.‏

Мусаддад бизга айтди, Ҳусайн ибн Нумайр бизга айтди, Ҳусайн ибн Абдураҳмондан, Саъид ибн Жубайрдан, Ибн Аббос розияллаҳу анҳумодан, у деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам бир куни бизнинг олдимизга чиқиб деди: «Менга умматлар (кўрсатиб) қўйилди; мен уфқни тўсган катта бир қораликни кўрдим. Шунда: ‹Бу Мусо ўз қавми (ичида)›, дейилди».