حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَا أَغْنَيْتَ عَنْ عَمِّكَ فَإِنَّهُ كَانَ يَحُوطُكَ وَيَغْضَبُ لَكَ. قَالَ " هُوَ فِي ضَحْضَاحٍ مِنْ نَارٍ، وَلَوْلاَ أَنَا لَكَانَ فِي الدَّرَكِ الأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ ".
Мусаддад бизга айтди, Яҳё бизга айтди, Суфёндан, Абдулмалик бизга айтди, Абдуллаҳ ибнул-Ҳорис бизга айтди, Аббос ибн Абдулмутталиб розияллаҳу анҳу бизга айтди: У Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга: «Сен амакинг(Абу Толиб)дан нима(ли ёрдам) бера олдинг? Чунки у сени ҳимоя қилар ва сен учун ғазабланар эди», деди. У: «У ўтдан (саёз) бир тўпиқбўй (жой)дадир; агар мен бўлмаганимда, у (жаҳаннамнинг) энг тубидаги табақасида бўлар эди», деди.
حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ أَبَا طَالِبٍ، لَمَّا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ دَخَلَ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ أَبُو جَهْلٍ فَقَالَ " أَىْ عَمِّ، قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. كَلِمَةً أُحَاجُّ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ ". فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ، تَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَالاَ يُكَلِّمَانِهِ حَتَّى قَالَ آخِرَ شَىْءٍ كَلَّمَهُمْ بِهِ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْهُ ". فَنَزَلَتْ {مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ} وَنَزَلَتْ {إِنَّكَ لاَ تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ}
Маҳмуд бизга айтди, Абдураззоқ бизга айтди, Маъмар бизга хабар берди, Зуҳрийдан, Ибнул-Мусайябдан, отасидан: Абу Толибга ўлим етганида, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унинг олдига кирди, унинг ёнида Абу Жаҳл бор эди. У: «Эй амаки, ‹Ла илаҳа иллаллаҳ› деб айт — бир калимаки, мен у билан сен учун Аллаҳ ҳузурида ҳужжат (далил) келтираман», деди. Абу Жаҳл ва Абдуллаҳ ибн Абу Умайя: «Эй Абу Толиб, сен Абдулмутталибнинг миллатидан (дийнидан) юз ўгирасанми?», дедилар. Улар унга гапираверди, токи у уларга айтган охирги нарса: «Абдулмутталибнинг миллати устида (ман)», (бўлди). Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мен албатта сен учун истиғфор сўрайман, модомики ундан қайтарилмаган бўлсам», деди. Шунда: {Набийга ва иймон келтирганларга — гарчи қариндош бўлсалар ҳам — мушриклар учун, уларнинг дўзах эгалари эканлиги уларга аён бўлгандан кейин — истиғфор сўраш (дуруст) бўлмайди} (оят) нозил бўлди; ва: {Албатта сен ўзинг севган кишини ҳидоят қила олмайсан} (ояти) нозил бўлди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْهَادِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَبَّابٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَذُكِرَ عِنْدَهُ عَمُّهُ فَقَالَ " لَعَلَّهُ تَنْفَعُهُ شَفَاعَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ، فَيُجْعَلُ فِي ضَحْضَاحٍ مِنَ النَّارِ، يَبْلُغُ كَعْبَيْهِ، يَغْلِي مِنْهُ دِمَاغُهُ ". حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي حَازِمٍ وَالدَّرَاوَرْدِيُّ عَنْ يَزِيدَ بِهَذَا، وَقَالَ تَغْلِي مِنْهُ أُمُّ دِمَاغِهِ.
Абдуллаҳ ибн Юсуф бизга айтди, Лайс бизга айтди, Ибнул-Ҳод бизга айтди, Абдуллаҳ ибн Хаббобдан, Абу Саъид Худрий розияллаҳу анҳудан: У Набий соллаллаҳу алайҳи васалламни эшитди — унинг ҳузурида амакиси (Абу Толиб) зикр қилинди — у: «Шояд қиёмат куни унга менинг шафоатим нафъ берса, шунда у ўтдан (саёз) бир тўпиқбўй (жой)да қилинса — (ўт) унинг икки тўпиғига етса, ундан мияси қайнаса», деди. Иброҳим ибн Ҳамза бизга айтди, Ибн Абу Ҳозим ва Даровардий бизга айтди, Язиддан, мана бу (ҳадис)ни ва: «Ундан мияси (умм) қайнайди», деди.