Умратул-Қазо

حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ إِنَّمَا سَعَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ لِيُرِيَ الْمُشْرِكِينَ قُوَّتَهُ‏.‏

Муҳаммад менга Суфён ибн Уяйнадан, у Амрдан, у Атодан, у Ибн Аббос розияллаҳу анҳумодан айтди: У айтди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Байт атрофида ва Сафо билан Марва орасида саъй қилгани фақат мушрикларга ўз кучини кўрсатиш учун эди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ تَزَوَّجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَيْمُونَةَ وَهْوَ مُحْرِمٌ، وَبَنَى بِهَا وَهْوَ حَلاَلٌ وَمَاتَتْ بِسَرِفَ‏.‏

Мусо ибн Исмоил бизга айтди, Вуҳайб бизга айтди, Айюб бизга айтди, у Икримадан, у Ибн Аббосдан: У айтди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Маймунага эҳромда туриб уйланди, у билан эҳромдан чиққан (ҳалол) ҳолатда қовушди. У Сарифда вафот этди.

وَزَادَ ابْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ، وَأَبَانُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ عَطَاءٍ، وَمُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ تَزَوَّجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَيْمُونَةَ فِي عُمْرَةِ الْقَضَاءِ‏.‏

Ибн Ишоқ зиёда қилди: Ибн Абу Нажиҳ ва Абон ибн Солиҳ менга Атодан, у Мужоҳиддан, у Ибн Аббосдан айтдилар: У айтди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Маймунага умратул-қазода уйланди.

حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا اعْتَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي ذِي الْقَعْدَةِ، فَأَبَى أَهْلُ مَكَّةَ أَنْ يَدَعُوهُ يَدْخُلُ مَكَّةَ، حَتَّى قَاضَاهُمْ عَلَى أَنْ يُقِيمَ بِهَا ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، فَلَمَّا كَتَبُوا الْكِتَابَ كَتَبُوا، هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ قَالُوا لاَ نُقِرُّ بِهَذَا، لَوْ نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ مَا مَنَعْنَاكَ شَيْئًا، وَلَكِنْ أَنْتَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ، وَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ ‏"‏ امْحُ رَسُولَ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَلِيٌّ لاَ وَاللَّهِ لاَ أَمْحُوكَ أَبَدًا‏.‏ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْكِتَابَ، وَلَيْسَ يُحْسِنُ يَكْتُبُ، فَكَتَبَ هَذَا مَا قَاضَى مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ لاَ يُدْخِلُ مَكَّةَ السِّلاَحَ، إِلاَّ السَّيْفَ فِي الْقِرَابِ، وَأَنْ لاَ يَخْرُجَ مِنْ أَهْلِهَا بِأَحَدٍ، إِنْ أَرَادَ أَنْ يَتْبَعَهُ، وَأَنْ لاَ يَمْنَعَ مِنْ أَصْحَابِهِ أَحَدًا، إِنْ أَرَادَ أَنْ يُقِيمَ بِهَا‏.‏ فَلَمَّا دَخَلَهَا وَمَضَى الأَجَلُ أَتَوْا عَلِيًّا فَقَالُوا قُلْ لِصَاحِبِكَ اخْرُجْ عَنَّا، فَقَدْ مَضَى الأَجَلُ‏.‏ فَخَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَتَبِعَتْهُ ابْنَةُ حَمْزَةَ تُنَادِي يَا عَمِّ يَا عَمِّ‏.‏ فَتَنَاوَلَهَا عَلِيٌّ، فَأَخَذَ بِيَدِهَا وَقَالَ لِفَاطِمَةَ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ دُونَكِ ابْنَةَ عَمِّكِ‏.‏ حَمَلَتْهَا فَاخْتَصَمَ فِيهَا عَلِيٌّ وَزَيْدٌ وَجَعْفَرٌ‏.‏ قَالَ عَلِيٌّ أَنَا أَخَذْتُهَا وَهْىَ بِنْتُ عَمِّي‏.‏ وَقَالَ جَعْفَرٌ ابْنَةُ عَمِّي وَخَالَتُهَا تَحْتِي‏.‏ وَقَالَ زَيْدٌ ابْنَةُ أَخِي‏.‏ فَقَضَى بِهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِخَالَتِهَا وَقَالَ ‏"‏ الْخَالَةُ بِمَنْزِلَةِ الأُمِّ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ لِعَلِيٍّ ‏"‏ أَنْتَ مِنِّي وَأَنَا مِنْكَ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ لِجَعْفَرٍ ‏"‏ أَشْبَهْتَ خَلْقِي وَخُلُقِي ‏"‏‏.‏ وَقَالَ لِزَيْدٍ ‏"‏ أَنْتَ أَخُونَا وَمَوْلاَنَا ‏"‏‏.‏ وَقَالَ عَلِيٌّ أَلاَ تَتَزَوَّجُ بِنْتَ حَمْزَةَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنَ الرَّضَاعَةِ ‏"‏‏.‏

Убайдуллаҳ ибн Мусо менга айтди, у Исроилдан, у Абу Ишоқдан, у ал-Баро розияллаҳу анҳудан: У айтди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Зулқаъдада умра қилганда, Макка аҳли уни Маккага киритишдан бош тортдилар, то у улар билан унда уч кун туриши ҳақида сулҳ қилгунча. Улар битим ёзганларида, «Бу Муҳаммад — Расулуллаҳ сулҳ қилган нарсадир» деб ёздилар. Улар дедилар: «Биз буни тан олмаймиз. Агар сен Расулуллаҳ эканингни билсак, сени ҳеч нарсадан тўсмасдик. Лекин сен Муҳаммад ибн Абдуллаҳсан.» У деди: «Мен Расулуллаҳман, ва мен Муҳаммад ибн Абдуллаҳман.» Кейин Алига деди: «Расулуллаҳ (сўзини) ўчир.» Али деди: «Йўқ, валлаҳи, мен сени ҳеч қачон ўчирмайман.» Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам битимни олди — у яхши ёза олмасди — ва: «Бу Муҳаммад ибн Абдуллаҳ сулҳ қилган нарса: Маккага қурол киритмайди, фақат қинидаги қилич (мустасно); ва унинг аҳлидан бирортасини, агар (у) эргашмоқчи бўлса, олиб чиқмайди; ва шерикларидан бирортасини, агар унда турмоқчи бўлса, ман қилмайди» деб ёзди. У унга (Маккага) кириб, муддат ўтганда, (Қурайш) Алининг олдига келиб дедилар: «Шерингга айт, биздан чиқиб кетсин, муддат тугади.» Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам чиқди. Ҳамзанинг қизи: «Эй амаки, эй амаки!» деб чақириб унинг ортидан эргашди. Али уни ушлаб, қўлидан олди ва Фотима алайҳассаломга деди: «Мана, амакингнинг қизини ол.» У уни кўтариб олди. Унинг ҳақида Али, Зайд ва Жаъфар баҳслашдилар. Али деди: «Мен уни олдим, у амакимнинг қизи.» Жаъфар деди: «Амакимнинг қизи, унинг холаси менинг никоҳимда.» Зайд деди: «Акамнинг қизи.» Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уни холасига ҳукм қилди ва деди: «Хола она ўрнидадир.» Алига деди: «Сен мендансан, мен сенданман.» Жаъфарга деди: «Сен менинг яратилишим ва хулқимга ўхшадинг.» Зайдга деди: «Сен бизнинг биродаримиз ва мавломизсан.» Али деди: «Ҳамзанинг қизига уйланмайсанми?» У деди: «У менинг эмикдош акамнинг қизи.»

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ مُعْتَمِرًا، فَحَالَ كُفَّارُ قُرَيْشٍ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ، فَنَحَرَ هَدْيَهُ، وَحَلَقَ رَأْسَهُ بِالْحُدَيْبِيَةِ، وَقَاضَاهُمْ عَلَى أَنْ يَعْتَمِرَ الْعَامَ الْمُقْبِلَ، وَلاَ يَحْمِلَ سِلاَحًا عَلَيْهِمْ إِلاَّ سُيُوفًا، وَلاَ يُقِيمَ بِهَا إِلاَّ مَا أَحَبُّوا، فَاعْتَمَرَ مِنَ الْعَامِ الْمُقْبِلِ، فَدَخَلَهَا كَمَا كَانَ صَالَحَهُمْ، فَلَمَّا أَنْ أَقَامَ بِهَا ثَلاَثًا أَمَرُوهُ أَنْ يَخْرُجَ، فَخَرَجَ‏.‏

Муҳаммад ибн Рофиъ менга айтди, Сурайж бизга айтди, Фулайҳ бизга айтди; ва Муҳаммад ибн ал-Ҳусайн ибн Иброҳим менга айтди, деди: Отам менга айтди, Фулайҳ ибн Сулаймон бизга айтди, у Нофиъдан, у Ибн Умар розияллаҳу анҳумодан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам умра қилиб чиқди, Қурайш кофирлари у билан Байтнинг орасини тўсдилар. Шунда у ҳадйини сўйди, бошини Ҳудайбияда олдирди ва улар билан келгуси йили умра қилиши, уларга қарши қиличлардан бошқа қурол кўтармаслиги, унда (Маккада) улар хоҳлагандан ортиқ турмаслиги ҳақида сулҳ қилди. У келгуси йили умра қилди, улар билан сулҳ қилганидек унга (Маккага) кирди. Унда уч кун турганида, улар ундан чиқишни буюрдилар, у ҳам чиқди.

حَدَّثَنِي عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ الْمَسْجِدَ، فَإِذَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ جَالِسٌ إِلَى حُجْرَةِ عَائِشَةَ ثُمَّ قَالَ كَمِ اعْتَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَرْبَعًا ‏{‏إِحْدَاهُنَّ فِي رَجَبٍ‏}‏ ثُمَّ سَمِعْنَا اسْتِنَانَ، عَائِشَةَ قَالَ عُرْوَةُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَلاَ تَسْمَعِينَ مَا يَقُولُ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اعْتَمَرَ أَرْبَعَ عُمَرٍ‏.‏ فَقَالَتْ مَا اعْتَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عُمْرَةً إِلاَّ وَهْوَ شَاهِدُهُ، وَمَا اعْتَمَرَ فِي رَجَبٍ قَطُّ‏.‏

Усмон ибн Абу Шайба менга айтди, Жарир бизга айтди, у Мансурдан, у Мужоҳиддан: У айтди: Мен ва Урва ибн аз-Зубайр масжидга кирдик. Қарасак, Абдуллаҳ ибн Умар розияллаҳу анҳумо Оишанинг ҳужраси ёнида ўтирган эди. Сўнг (Урва) деди: «Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам неча марта умра қилди?» У деди: «Тўрт марта, бири Ражабда.» Кейин биз Оишанинг мисвок ишқалаётган (тиш тозалаётган) овозини эшитдик. Урва деди: «Эй мўминлар онаси, Абу Абдурраҳмон (Ибн Умар) нима деяётганини эшитмаяпсизми? У Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам тўрт умра қилган деяпти.» У деди: «Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳеч бир умра қилмадики, у (Ибн Умар) унда ҳозир бўлмаган бўлсин. У ҳеч қачон Ражабда умра қилмаган.»

حَدَّثَنِي عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ الْمَسْجِدَ، فَإِذَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ جَالِسٌ إِلَى حُجْرَةِ عَائِشَةَ ثُمَّ قَالَ كَمِ اعْتَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَرْبَعًا ‏{‏إِحْدَاهُنَّ فِي رَجَبٍ‏}‏ ثُمَّ سَمِعْنَا اسْتِنَانَ، عَائِشَةَ قَالَ عُرْوَةُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَلاَ تَسْمَعِينَ مَا يَقُولُ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اعْتَمَرَ أَرْبَعَ عُمَرٍ‏.‏ فَقَالَتْ مَا اعْتَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عُمْرَةً إِلاَّ وَهْوَ شَاهِدُهُ، وَمَا اعْتَمَرَ فِي رَجَبٍ قَطُّ‏.‏

Усмон ибн Абу Шайба менга айтди, Жарир бизга айтди, у Мансурдан, у Мужоҳиддан: У айтди: Мен ва Урва ибн аз-Зубайр масжидга кирдик. Қарасак, Абдуллаҳ ибн Умар розияллаҳу анҳумо Оишанинг ҳужраси ёнида ўтирган эди. Сўнг (Урва) деди: «Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам неча марта умра қилди?» У деди: «Тўрт марта, бири Ражабда.» Кейин биз Оишанинг мисвок ишқалаётган (тиш тозалаётган) овозини эшитдик. Урва деди: «Эй мўминлар онаси, Абу Абдурраҳмон (Ибн Умар) нима деяётганини эшитмаяпсизми? У Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам тўрт умра қилган деяпти.» У деди: «Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳеч бир умра қилмадики, у (Ибн Умар) унда ҳозир бўлмаган бўлсин. У ҳеч қачон Ражабда умра қилмаган.»

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، سَمِعَ ابْنَ أَبِي أَوْفَى، يَقُولُ لَمَّا اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَتَرْنَاهُ مِنْ غِلْمَانِ الْمُشْرِكِينَ وَمِنْهُمْ، أَنْ يُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Али ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Суфён бизга айтди, у Исмоил ибн Абу Холиддан, у Ибн Абу Авфодан эшитди: У айтарди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам умра қилганда, биз уни мушрикларнинг болаларидан ва ўзларидан тўсиб (қалқон бўлиб) турардик, улар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни озорламасликлари учун.