Ваҳий қандай нозил бўлиши ва биринчи нозил бўлгани

Qur'an fazilatlari · 6 ҳадис

باب كَيْفَ نُزُولُ الْوَحْىِ وَأَوَّلُ مَا نَزَلَ

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ شَيْبَانَ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ، وَابْنُ، عَبَّاسٍ رضى الله عنهم قَالاَ لَبِثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ عَشْرَ سِنِينَ يُنْزَلُ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ

Убайдуллаҳ ибн Мусо, Шайбондан, у Яҳёдан, у Абу Саламадан ривоят қилади: Менга Оиша ва Ибн Аббос (розияллаҳу анҳум) хабар бериб: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Маккада ўн йил — унга Қуръан нозил қилиниб — ва Мадинада ўн йил турдилар, дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ شَيْبَانَ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ، وَابْنُ، عَبَّاسٍ رضى الله عنهم قَالاَ لَبِثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ عَشْرَ سِنِينَ يُنْزَلُ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ

Убайдуллаҳ ибн Мусо, Шайбондан, у Яҳёдан, у Абу Саламадан ривоят қилади: Менга Оиша ва Ибн Аббос (розияллаҳу анҳум) хабар бериб: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Маккада ўн йил — унга Қуръан нозил қилиниб — ва Мадинада ўн йил турдилар, дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، قَالَ أُنْبِئْتُ أَنَّ جِبْرِيلَ، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ أُمُّ سَلَمَةَ فَجَعَلَ يَتَحَدَّثُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأُمِّ سَلَمَةَ ‏ "‏ مَنْ هَذَا ‏"‏‏.‏ أَوْ كَمَا قَالَ قَالَتْ هَذَا دِحْيَةُ‏.‏ فَلَمَّا قَامَ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا حَسِبْتُهُ إِلاَّ إِيَّاهُ حَتَّى سَمِعْتُ خُطْبَةَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يُخْبِرُ خَبَرَ جِبْرِيلَ أَوْ كَمَا قَالَ، قَالَ أَبِي قُلْتُ لأَبِي عُثْمَانَ مِمَّنْ سَمِعْتَ هَذَا‏.‏ قَالَ مِنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ‏.‏

Мусо ибн Исмоил, Муътамирдан: Отамни эшитдим, у Абу Усмондан ривоят қилади: Менга хабар қилинишича, Жибрил Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келди, у кишининг ёнида Умму Салама бор эди. (Жибрил Диҳя суратида) гаплаша бошлади. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Умму Саламага: «Бу ким?» дедилар — ёки шунга ўхшаш айтдилар. У: Бу Диҳя, деди. (Жибрил) туриб кетганда (Умму Салама): Аллаҳга қасам, мен уни фақат ўша (Диҳя) деб ўйлагандим, то Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг хутбасини — Жибрил хабарини хабар қилаётганини — эшитгунимча, деди — ёки шунга ўхшаш айтди. (Муътамирнинг) отаси: Мен Абу Усмонга: Буни кимдан эшитдинг? дедим. У: Усома ибн Зайддан, деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَا مِنَ الأَنْبِيَاءِ نَبِيٌّ إِلاَّ أُعْطِيَ مَا مِثْلُهُ آمَنَ عَلَيْهِ الْبَشَرُ، وَإِنَّمَا كَانَ الَّذِي أُوتِيتُ وَحْيًا أَوْحَاهُ اللَّهُ إِلَىَّ فَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَكْثَرَهُمْ تَابِعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏‏.‏

Абдуллаҳ ибн Юсуф, Лайсдан: Бизга Саид Мақбурий, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Пайғамбарлардан ҳеч бир набий йўқки, унга инсонлар (уни кўриб) иймон келтирадиган (мўжиза)нингга ўхшаши берилмаган бўлса. Менга берилгани эса — Аллаҳ менга ваҳий қилган ваҳийдир. Бас, мен уларнинг қиёмат куни энг кўп эргашувчиси (уммати кўп) бўлишимни умид қиламан» дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ اللَّهَ، تَعَالَى تَابَعَ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم قَبْلَ وَفَاتِهِ حَتَّى تَوَفَّاهُ أَكْثَرَ مَا كَانَ الْوَحْىُ، ثُمَّ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدُ‏.‏

Амр ибн Муҳаммад, Яъқуб ибн Иброҳимдан, у отасидан, у Солиҳ ибн Кайсондан, у Ибн Шиҳобдан ривоят қилади: Менга Анас ибн Молик (розияллаҳу анҳу) хабар берди: Аллаҳ таоло Ўз Расулига соллаллаҳу алайҳи васаллам вафотидан олдин — то уни вафот эттиргунча — ваҳийни кетма-кет (кўп) қилди, энг кўп ваҳий (ўшанда) бўлди, сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ундан кейин вафот этдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ جُنْدَبًا، يَقُولُ اشْتَكَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَقُمْ لَيْلَةً أَوْ لَيْلَتَيْنِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ يَا مُحَمَّدُ مَا أُرَى شَيْطَانَكَ إِلاَّ قَدْ تَرَكَكَ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏وَالضُّحَى * وَاللَّيْلِ إِذَا سَجَى * مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى‏}‏

Абу Нуъайм, Суфёндан, у Асвад ибн Қайсдан: Жундубни эшитдим: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам (бетоб бўлиб) шикоят қилдилар, бир ёки икки кеча (намозга) турмадилар. Бир аёл келиб: Эй Муҳаммад, сенинг шайтонинг сени тарк этган деб ўйлайман, деди. Шунда Аллаҳ азза ва жалла «Зуҳо (чошт вақти)га қасам, қачон тинчиганда кечага қасамки, Роббинг сени тарк этмади ва ғазаб ҳам қилмади» (оятини) нозил қилди.