Сўкиш ва лаънатлашдан қайтариш

Odob kitobi · 7 ҳадис

باب مَا يُنْهَى مِنَ السِّبَابِ وَاللَّعْنِ

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ، وَقِتَالُهُ كُفْرٌ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ‏.‏

Сулаймон ибн Ҳарб, Шуъбадан, у Мансурдан ривоят қилади: Абу Воилни эшитдим, у Абдуллаҳдан айтиб берди: У: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мусулмонни сўкиш — фисқ (гуноҳ)дир, уни ўлдириш — куфрдир» дедилар, деди. Буни Ғундар Шуъбадан мутобаъа қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يَعْمَرَ، أَنَّ أَبَا الأَسْوَدِ الدِّيلِيَّ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ لاَ يَرْمِي رَجُلٌ رَجُلاً بِالْفُسُوقِ، وَلاَ يَرْمِيهِ بِالْكُفْرِ، إِلاَّ ارْتَدَّتْ عَلَيْهِ، إِنْ لَمْ يَكُنْ صَاحِبُهُ كَذَلِكَ ‏"‏‏.‏

Абу Маъмар, Абдулворисдан, у Ҳусайндан, у Абдуллаҳ ибн Бурайдадан: Менга Яҳё ибн Яъмар айтиб берди: Абул Асвад Дилий унга Абу Зардан (розияллаҳу анҳу) айтиб берди: У Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деяётганларини эшитди: «Ҳеч бир киши бошқа кишини фисқда ёки куфрда айбламасин, илло агар унинг шериги (айбланган киши) ундай (фосиқ/кофир) бўлмаса, у (айб) ўзига қайтади» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا هِلاَلُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاحِشًا وَلاَ لَعَّانًا وَلاَ سَبَّابًا، كَانَ يَقُولُ عِنْدَ الْمَعْتَبَةِ ‏ "‏ مَا لَهُ، تَرِبَ جَبِينُهُ ‏"‏‏.‏

Муҳаммад ибн Синон, Фулайҳ ибн Сулаймондан: Бизга Ҳилол ибн Али, у Анасдан айтиб берди: У: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам фаҳш сўзловчи ҳам, лаънатловчи ҳам, сўкувчи ҳам эмас эдилар; (бировни) таъна (танбеҳ) қилишда: «Унга нима бўлди, пешонаси тупроққа ботсин!» дер эдилар, деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، أَنَّ ثَابِتَ بْنَ الضَّحَّاكِ، وَكَانَ، مِنْ أَصْحَابِ الشَّجَرَةِ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى مِلَّةٍ غَيْرِ الإِسْلاَمِ فَهْوَ كَمَا قَالَ، وَلَيْسَ عَلَى ابْنِ آدَمَ نَذْرٌ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ، وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَىْءٍ فِي الدُّنْيَا عُذِّبَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَمَنْ لَعَنَ مُؤْمِنًا فَهْوَ كَقَتْلِهِ، وَمَنْ قَذَفَ مُؤْمِنًا بِكُفْرٍ فَهْوَ كَقَتْلِهِ ‏"‏‏.‏

Муҳаммад ибн Башшор, Усмон ибн Умардан: Бизга Али ибнул Муборак, у Яҳё ибн Абу Касирдан, у Абу Қилобадан ривоят қилади: Собит ибнуз Заҳҳок — у Шажара аҳли (Байъатур Ризвон)дан эди — унга айтиб берди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ким исломдан бошқа миллат (дийн) билан қасам ичса (масалан: агар шундай қилсам яҳудийман деса), у ўзи айтгандекдир (гуноҳкордир). Одам боласига ўзи эга бўлмаган нарсада назр (аташ) йўқ. Ким дунёда ўзини бирор нарса билан ўлдирса, қиёмат куни ўша билан азобланади. Ким мўминни лаънатласа, у уни ўлдиргандекдир. Ким мўминни куфрда айбласа, у уни ўлдиргандекдир» дедилар.

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ صُرَدٍ، رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ اسْتَبَّ رَجُلاَنِ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَغَضِبَ أَحَدُهُمَا، فَاشْتَدَّ غَضَبُهُ حَتَّى انْتَفَخَ وَجْهُهُ وَتَغَيَّرَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِنِّي لأَعْلَمُ كَلِمَةً لَوْ قَالَهَا لَذَهَبَ عَنْهُ الَّذِي يَجِدُ ‏"‏‏.‏ فَانْطَلَقَ إِلَيْهِ الرَّجُلُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ تَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ‏.‏ فَقَالَ أَتُرَى بِي بَأْسٌ أَمَجْنُونٌ أَنَا اذْهَبْ‏.‏

Умар ибн Ҳафс, отасидан: Бизга Аъмаш: Менга Адий ибн Собит айтиб берди: Сулаймон ибн Сурад — Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳобаларидан бир кишини — эшитдим: У: Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдида икки киши бир-бирини сўкди. Улардан бири ғазабланди, унинг ғазаби қаттиқлашди, ҳатто юзи шишиб, ўзгарди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мен бир калимани биламанки, агар уни айтса, у (киши)даги (ғазаб) кетар эди: Аузу биллаҳи минаш шайтон (Шайтондан Аллаҳга паноҳ тилайман)» дедилар. Бир киши унга борди ва унга Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг сўзини хабар берди ва: Шайтондан Аллаҳга паноҳ тила, деди. У: Сен менда (жиннилик) айб кўряпсанми? Мен жинниманми? Кет! деди, деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، عَنْ حُمَيْدٍ، قَالَ قَالَ أَنَسٌ حَدَّثَنِي عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُخْبِرَ النَّاسَ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ، فَتَلاَحَى رَجُلاَنِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ خَرَجْتُ لأُخْبِرَكُمْ، فَتَلاَحَى فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَإِنَّهَا رُفِعَتْ، وَعَسَى أَنْ يَكُونَ خَيْرًا لَكُمْ، فَالْتَمِسُوهَا فِي التَّاسِعَةِ وَالسَّابِعَةِ وَالْخَامِسَةِ ‏"‏‏.‏

Мусаддад, Бишр ибнул Муфаззалдан, у Ҳумайддан ривоят қилади: Анас: Менга Убода ибнус Сомит айтиб берди: У: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам одамларга Лайлатул Қадрни хабар беришга чиқдилар, шунда мусулмонлардан икки киши бир-бирини сўкди (тортишди). Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мен сизларга (Лайлатул Қадрни) хабар беришга чиқдйм, шунда фалон билан фалон тортишди, ва у (Лайлатул Қадр илми) кўтарилди — эҳтимол бу сизлар учун яхшироқдир. Бас, уни тўққизинчи, еттинчи ва бешинчи (кечаларда) қидиринглар» дедилар, деди.

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنِ الْمَعْرُورِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ رَأَيْتُ عَلَيْهِ بُرْدًا وَعَلَى غُلاَمِهِ بُرْدًا فَقُلْتُ لَوْ أَخَذْتَ هَذَا فَلَبِسْتَهُ كَانَتْ حُلَّةً، وَأَعْطَيْتَهُ ثَوْبًا آخَرَ‏.‏ فَقَالَ كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ كَلاَمٌ، وَكَانَتْ أُمُّهُ أَعْجَمِيَّةً، فَنِلْتُ مِنْهَا فَذَكَرَنِي إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي ‏"‏ أَسَابَبْتَ فُلاَنًا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَنِلْتَ مِنْ أُمِّهِ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ عَلَى حِينِ سَاعَتِي هَذِهِ مِنْ كِبَرِ السِّنِّ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ، هُمْ إِخْوَانُكُمْ، جَعَلَهُمُ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ جَعَلَ اللَّهُ أَخَاهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلاَ يُكَلِّفُهُ مِنَ الْعَمَلِ مَا يَغْلِبُهُ، فَإِنْ كَلَّفَهُ مَا يَغْلِبُهُ فَلْيُعِنْهُ عَلَيْهِ ‏"‏‏.‏

Умар ибн Ҳафс, отасидан: Бизга Аъмаш, у Маърурдан, у Абу Зардан ривоят қилади: У: Мен унинг (Абу Зарнинг) устида бир бурд, ғуломи (қули) устида (ҳам) бир бурд кўрдйм ва: Агар мана шуни (ғуломникини) олиб кийсанг, ҳулла (жуфт кийим) бўлар эди, унга бошқа кийим берсанг (яхшироқ), дедим. У: Мен билан бир киши орасида гап бўлган эди, унинг онаси ажамий (араб бўлмаган) эди, мен уни (онасини) айблаб сўкдим. У мени Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга зикр қилди (шикоят қилди). У киши менга: «Сен фалон кишини сўкдингми?» дедилар. Мен: Ҳа, дедим. У: «Унинг онасини айбладингми?» дедилар. Мен: Ҳа, дедим. У: «Албатта сен — ичингда жоҳилият (ахлоқи) бўлган кишисан» дедилар. Мен: Мана шу соатим (қарилик)да(ми)? дедим. У: «Ҳа, улар сизларнинг биродарларингиздир, Аллаҳ уларни сизларнинг қўл остингизда қилди. Бас, кимнинг биродарини Аллаҳ унинг қўли остида қилган бўлса, унга ўзи ейдиган(таом)дан едирсин, ўзи киядиган(кийим)дан кийдирсин ва ундан кучи етмайдиган ишни талаб қилмасин; агар ундан кучи етмайдиган ишни талаб қилса, унга (ўша ишда) ёрдам берсин» дедилар.