Унинг Арши сув узра эди

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مُحْرِزٍ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ إِنِّي عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ جَاءَهُ قَوْمٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ فَقَالَ ‏"‏ اقْبَلُوا الْبُشْرَى يَا بَنِي تَمِيمٍ ‏"‏‏.‏ قَالُوا بَشَّرْتَنَا فَأَعْطِنَا‏.‏ فَدَخَلَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ ‏"‏ اقْبَلُوا الْبُشْرَى يَا أَهْلَ الْيَمَنِ إِذْ لَمْ يَقْبَلْهَا بَنُو تَمِيمٍ ‏"‏‏.‏ قَالُوا قَبِلْنَا‏.‏ جِئْنَاكَ لِنَتَفَقَّهَ فِي الدِّينِ وَلِنَسْأَلَكَ عَنْ أَوَّلِ هَذَا الأَمْرِ مَا كَانَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كَانَ اللَّهُ وَلَمْ يَكُنْ شَىْءٌ قَبْلَهُ، وَكَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ، ثُمَّ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ، وَكَتَبَ فِي الذِّكْرِ كُلَّ شَىْءٍ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ أَتَانِي رَجُلٌ فَقَالَ يَا عِمْرَانُ أَدْرِكْ نَاقَتَكَ فَقَدْ ذَهَبَتْ فَانْطَلَقْتُ أَطْلُبُهَا، فَإِذَا السَّرَابُ يَنْقَطِعُ دُونَهَا، وَايْمُ اللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنَّهَا قَدْ ذَهَبَتْ وَلَمْ أَقُمْ‏.‏

Имрон ибн Ҳусайн айтди: Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурида эдим, бирдан унга Бану Тамимдан бир қавм келди. У: "Хушхабарни қабул қилинглар, эй Бану Тамим" деди. Улар: "Бизга хушхабар бердинг — энди бизга (мол) бер" дедилар. (Кейин) Яман аҳлидан бир неча киши кирди. У: "Хушхабарни қабул қилинглар, эй Яман аҳли — чунки Бану Тамим уни қабул қилмади" деди. Улар: "Қабул қилдик. Биз сенга — дийнда фиқҳли (чуқур тушунувчи) бўлиш ва бу ишнинг аввали — қандай бўлганини сўраш учун келдик" дедилар. У: "Аллаҳ бор эди, Ундан олдин ҳеч нарса йўқ эди; Унинг Арши сув узра эди; кейин осмонлар ва ерни яратди ва зикр (Лавҳ)да ҳар бир нарсани ёзди" деди. Кейин менга бир киши келиб: "Эй Имрон, туянгни топиб ол, у кетди" деди. Мен уни қидиргани бордим, бирдан сароб ундан нарида узилар эди (туяни кўрсатмас эди). Валлаҳи, кошки у (туя) кетган-у, мен ўрнимдан турмаган бўлсам (деб ўйладим).

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامٍ، حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِنَّ يَمِينَ اللَّهِ مَلأَى لاَ يَغِيضُهَا نَفَقَةٌ سَحَّاءُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ، أَرَأَيْتُمْ مَا أَنْفَقَ مُنْذُ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ فَإِنَّهُ لَمْ يَنْقُصْ مَا فِي يَمِينِهِ، وَعَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ وَبِيَدِهِ الأُخْرَى الْفَيْضُ ـ أَوِ الْقَبْضُ ـ يَرْفَعُ وَيَخْفِضُ ‏"‏‏.‏

Абу Ҳурайра Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди): Деди: "Албатта Аллаҳнинг ямини (ўнг қўли) тўладир, уни (ҳеч бир) нафақа камайтирмайди; у кеча-кундуз (ризқ) сочувчидир. Айтинглар-чи, У осмонлар ва ерни яратгандан бери қанча сарфлади — албатта бу Унинг ямини(ўнг қўли)дагини камайтирмади. Унинг Арши сув узра(дир), бошқа қўлида эса файз (инъом) — ёки: қабз (ушлаш) — (бўлиб), у кўтаради ва пасайтиради."

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ جَاءَ زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ يَشْكُو فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ اتَّقِ اللَّهَ، وَأَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ لَوْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَاتِمًا شَيْئًا لَكَتَمَ هَذِهِ‏.‏ قَالَ فَكَانَتْ زَيْنَبُ تَفْخَرُ عَلَى أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ زَوَّجَكُنَّ أَهَالِيكُنَّ، وَزَوَّجَنِي اللَّهُ تَعَالَى مِنْ فَوْقِ سَبْعِ سَمَوَاتٍ‏.‏ وَعَنْ ثَابِتٍ ‏{‏وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى النَّاسَ‏}‏ نَزَلَتْ فِي شَأْنِ زَيْنَبَ وَزَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ‏.‏

Анас айтди: Зайд ибн Ҳориса (Зайнабдан) шикоят қилгани келди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Аллаҳдан қўрқ ва хотинингни ўзингда ушла" деяверди. Оиша: "Агар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бирор нарсани яширадиган бўлганида, бу(оят)ни яширар эди" деди. Зайнаб Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг (бошқа) завжаларига фахрланиб: "Сизларни аҳлингиз (оилангиз) уйлантирди, мени эса Аллаҳ таоло етти осмон узрадан уйлантирди" дер эди. (Собитдан:) «Сен — Аллаҳ ошкор қилувчи бўлган нарсани ўз ичингда яширассан ва одамлардан қўрқасан» (ояти) Зайнаб ва Зайд ибн Ҳориса ҳақида нозил бўлган.

حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ طَهْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ نَزَلَتْ آيَةُ الْحِجَابِ فِي زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ وَأَطْعَمَ عَلَيْهَا يَوْمَئِذٍ خُبْزًا وَلَحْمًا وَكَانَتْ تَفْخَرُ عَلَى نِسَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّ اللَّهَ أَنْكَحَنِي فِي السَّمَاءِ‏.‏

Анас ибн Молик (розияллаҳу анҳу) айтди: Ҳижоб ояти Зайнаб бинти Жаҳш ҳақида нозил бўлди. У (Набий) ўша куни у сабабли (тўйда) нон ва гўшт едирди. У (Зайнаб) Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг (бошқа) аёлларига фахрланар ва: "Албатта Аллаҳ мени осмонда никоҳлаб берди" дер эди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِنَّ اللَّهَ لَمَّا قَضَى الْخَلْقَ كَتَبَ عِنْدَهُ فَوْقَ عَرْشِهِ إِنَّ رَحْمَتِي سَبَقَتْ غَضَبِي ‏"‏‏.‏

Абу Ҳурайра Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди): Деди: "Албатта Аллаҳ махлуқотни (яратишни) ҳукм қилганида (тугатганида), Ўз ҳузурида, Арши узра: ‹Албатта Менинг раҳматим Ғазабимни ўтди (енгди)› деб ёзди."

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنِي هِلاَلٌ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَأَقَامَ الصَّلاَةَ، وَصَامَ رَمَضَانَ، كَانَ حَقًّا عَلَى اللَّهِ أَنْ يُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ هَاجَرَ، فِي سَبِيلِ اللَّهِ، أَوْ جَلَسَ فِي أَرْضِهِ الَّتِي وُلِدَ فِيهَا ‏"‏‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ نُنَبِّئُ النَّاسَ بِذَلِكَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّ فِي الْجَنَّةِ مِائَةَ دَرَجَةٍ أَعَدَّهَا اللَّهُ لِلْمُجَاهِدِينَ فِي سَبِيلِهِ، كُلُّ دَرَجَتَيْنِ مَا بَيْنَهُمَا كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ، فَإِذَا سَأَلْتُمُ اللَّهَ فَسَلُوهُ الْفِرْدَوْسَ، فَإِنَّهُ أَوْسَطُ الْجَنَّةِ وَأَعْلَى الْجَنَّةِ، وَفَوْقَهُ عَرْشُ الرَّحْمَنِ، وَمِنْهُ تَفَجَّرُ أَنْهَارُ الْجَنَّةِ ‏"‏‏.‏

Абу Ҳурайра Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди): Деди: "Ким Аллаҳга ва Расулига иймон келтирса, намозни барпо қилса ва рамазон рўзасини тутса — у Аллаҳ йўлида ҳижрат қилдими ёки туғилган юртида ўтирдими (ҳам) — уни жаннатга киритиш Аллаҳ зиммасига ҳақ (вожиб) бўлди." (Ашоблар): "Эй Расулуллаҳ, буни одамларга хабар бермайликми?" дедилар. У: "Албатта жаннатда юз даража бор — Аллаҳ уларни Ўз йўлида жиҳод қилувчилар учун тайёрлаган; ҳар икки даража ораси — осмон билан ер орасидаги (масофа) кабидир. Аллаҳдан сўраганингизда, Ундан Фирдавсни сўранглар, чунки у — жаннатнинг энг ўртаси ва энг юқорисидир; унинг устида Раҳмоннинг Арши (бор), ундан жаннат дарёлари отилиб чиқади" деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ ـ هُوَ التَّيْمِيُّ ـ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ، فَلَمَّا غَرَبَتِ الشَّمْسُ قَالَ ‏"‏ يَا أَبَا ذَرٍّ هَلْ تَدْرِي أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا تَذْهَبُ تَسْتَأْذِنُ فِي السُّجُودِ فَيُؤْذَنُ لَهَا، وَكَأَنَّهَا قَدْ قِيلَ لَهَا ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ‏.‏ فَتَطْلُعُ مِنْ مَغْرِبِهَا ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ ‏{‏ذَلِكَ مُسْتَقَرٌّ لَهَا‏}‏ فِي قِرَاءَةِ عَبْدِ اللَّهِ‏.‏

Абу Зарр айтди: Мен масжидга кирдим — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўтирган эди. Қуёш ботгач, у: "Эй Абу Зарр, бу (қуёш) қаерга кетишини биласанми?" деди. Мен: "Аллаҳ ва Расули билгувчироқ" дедим. У: "У бориб, саждага изн сўрайди, унга изн берилади; ва гўё унга: ‹Келган томонингга қайт› дейилгандек (бир кун) — у ўз ғарбидан чиқади" деди. Кейин — Абдуллаҳнинг қироатида — «Бу — унинг қароргоҳидир» (оятни) ўқиди.

حَدَّثَنَا مُوسَى، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ،‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ السَّبَّاقِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ، حَدَّثَهُ قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ حَتَّى وَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ لَمْ أَجِدْهَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرِهِ ‏{‏لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ‏}‏ حَتَّى خَاتِمَةِ بَرَاءَةٌ‏.‏ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، بِهَذَا وَقَالَ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ‏.‏

Зайд ибн Собит айтди: Абу Бакр менга (одам) юборди. Мен Қуръанни излаб (жамлаб), Тавба сурасининг охирини Абу Хузайма ал-Ансорийнинг янида топдим — уни ундан бошқа ҳеч кимда топмадим: «Сизларга ўзларингиздан бир Расул келди...» дан Бараъа (Тавба)нинг охиригача.