Дўзах аҳлидан энг охири чиқадигани

Iymon kitobi · 3 ҳадис

باب آخِرِ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا ‏‏

461-ҳадисXalqaro 186

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، كِلاَهُمَا عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِنِّي لأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا وَآخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ حَبْوًا فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلِ الْجَنَّةَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلأَى ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلِ الْجَنَّةَ - قَالَ - فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلأَى فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلِ الْجَنَّةَ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَ الدُّنْيَا وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهَا أَوْ إِنَّ لَكَ عَشَرَةَ أَمْثَالِ الدُّنْيَا - قَالَ - فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي - أَوْ أَتَضْحَكُ بِي - وَأَنْتَ الْمَلِكُ ‏"‏ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ ‏.‏ قَالَ فَكَانَ يُقَالُ ذَاكَ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً ‏.‏

Абдуллаҳ ибн Масъуд айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Албатта мен дўзах аҳлидан ундан энг охири чиқувчини ва жаннат аҳлидан жаннатга энг охири кирувчини биламан — бир киши дўзахдан (эмаклаб) чиқади; Аллаҳ — табарака ва таоло — унга: ‹Бориб, жаннатга кир› дейди. У унга келади, унга жаннат тўла (банд) бўлиб кўринади; у қайтиб: ‹Эй Роббим, уни тўла топдим› дейди. Аллаҳ — табарака ва таоло — унга: ‹Бориб, жаннатга кир› дейди. У унга келади, унга у тўла бўлиб кўринади; у қайтиб: ‹Эй Роббим, уни тўла топдим› дейди. Аллаҳ унга: ‹Бориб, жаннатга кир; сенга дунё (катталиги) ва унинг ўн баробари бор› — ёки: ‹сенга дунёнинг ўн баробари бор› дейди. У: ‹Сен — Малик (подшоҳ) бўла туриб — мени мазах қиляпсанми — ёки: устимдан куляпсанми?› дейди" деди. (Абдуллаҳ:) Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни — охирги (озиқ) тишлари кўрингунча — кулганини кўрдим. (Абдуллаҳ:) "Ўшал — жаннат аҳлининг энг паст мартабалиси" дейилар эди.

462-ҳадисXalqaro 186

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ - وَاللَّفْظُ لأَبِي كُرَيْبٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِنِّي لأَعْرِفُ آخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنَ النَّارِ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْهَا زَحْفًا فَيُقَالُ لَهُ انْطَلِقْ فَادْخُلِ الْجَنَّةَ - قَالَ - فَيَذْهَبُ فَيَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَيَجِدُ النَّاسَ قَدْ أَخَذُوا الْمَنَازِلَ فَيُقَالُ لَهُ أَتَذْكُرُ الزَّمَانَ الَّذِي كُنْتَ فِيهِ فَيَقُولُ نَعَمْ ‏.‏ فَيُقَالُ لَهُ تَمَنَّ ‏.‏ فَيَتَمَنَّى فَيُقَالُ لَهُ لَكَ الَّذِي تَمَنَّيْتَ وَعَشَرَةُ أَضْعَافِ الدُّنْيَا - قَالَ - فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ ‏"‏ قَالَ فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ ‏.‏

Абдуллаҳ (ибн Масъуд) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Албатта мен дўзах аҳлидан ундан энг охири чиқувчини танийман — бир киши ундан эмаклаб чиқади; унга: ‹Бориб, жаннатга кир› дейилади. У бориб жаннатга киради, одамлар манзилларни (аллақачон) эгаллаганини топади. Унга: ‹Ўзинг (олдин) бўлган замонни эслайсанми?› дейилади. У: ‹Ҳа› дейди. Унга: ‹Тила› дейилади. У тилайди. Унга: ‹Сенга тилаган нарсанг ва дунёнинг ўн баробари бор› дейилади. У: ‹Сен — Малик бўла туриб — мени мазах қиляпсанми?› дейди" деди. (Абдуллаҳ:) Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни — охирги тишлари кўрингунча — кулганини кўрдим.

463-ҳадисXalqaro 187

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ آخِرُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ رَجُلٌ فَهُوَ يَمْشِي مَرَّةً وَيَكْبُو مَرَّةً وَتَسْفَعُهُ النَّارُ مَرَّةً فَإِذَا مَا جَاوَزَهَا الْتَفَتَ إِلَيْهَا فَقَالَ تَبَارَكَ الَّذِي نَجَّانِي مِنْكِ لَقَدْ أَعْطَانِيَ اللَّهُ شَيْئًا مَا أَعْطَاهُ أَحَدًا مِنَ الأَوَّلِينَ وَالآخِرِينَ ‏.‏ فَتُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ لَعَلِّي إِنْ أَعْطَيْتُكَهَا سَأَلْتَنِي غَيْرَهَا ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ يَا رَبِّ ‏.‏ وَيُعَاهِدُهُ أَنْ لاَ يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لأَنَّهُ يَرَى مَا لاَ صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ هِيَ أَحْسَنُ مِنَ الأُولَى فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا وَأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا ‏.‏ فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَعَلِّي إِنْ أَدْنَيْتُكَ مِنْهَا تَسْأَلُنِي غَيْرَهَا ‏.‏ فَيُعَاهِدُهُ أَنْ لاَ يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لأَنَّهُ يَرَى مَا لاَ صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ‏.‏ ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ عِنْدَ بَابِ الْجَنَّةِ هِيَ أَحْسَنُ مِنَ الأُولَيَيْنِ ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا ‏.‏ فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا قَالَ بَلَى يَا رَبِّ هَذِهِ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا ‏.‏ وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لأَنَّهُ يَرَى مَا لاَ صَبْرَ لَهُ عَلَيْهَا فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَإِذَا أَدْنَاهُ مِنْهَا فَيَسْمَعُ أَصْوَاتَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِيهَا ‏.‏ فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ أَيُرْضِيكَ أَنْ أُعْطِيَكَ الدُّنْيَا وَمِثْلَهَا مَعَهَا قَالَ يَا رَبِّ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ ‏"‏ ‏.‏ فَضَحِكَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَلاَ تَسْأَلُونِّي مِمَّ أَضْحَكُ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ قَالَ هَكَذَا ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ مِنْ ضِحْكِ رَبِّ الْعَالَمِينَ حِينَ قَالَ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ إِنِّي لاَ أَسْتَهْزِئُ مِنْكَ وَلَكِنِّي عَلَى مَا أَشَاءُ قَادِرٌ ‏"‏ ‏.‏

Ибн Масъуд (ривоят қилди): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Жаннатга энг охири кирувчи бир киши(дир) — у гоҳ юради, гоҳ юзтубан йиқилади, гоҳ уни олов куйдиради; уни (дўзахни) ўтиб бўлганида унга ўгрилиб қарай: ‹Сени мендан нажот берган Зот — баракотли (улуғ)дир; албатта Аллаҳ менга — аввалги ва кейингилардан ҳеч кимга бермаган нарсани берди› дейди. Бас унга бир дарахт кўтарилади; у: ‹Эй Роббим, мени шу дарахтга яқинлаштир — унинг соясида сояланай, сувидан ичай› дейди. Аллаҳ — азза ва жалла: ‹Эй ибн Одам, агар сенга уни берсам, балки Мендан бошқасини сўрарсан› дейди. У: ‹Йўқ, эй Роббим› дейди ва Унга — ундан бошқасини сўрамасликка — аҳд беради; Робби уни узрли (маъзур) тутади — чунки у сабр қила олмайдиган нарсани кўряпти. Бас У уни унга яқинлаштиради; у соясида сояланади, сувидан ичади. Кейин унга биринчисидан гўзалроқ бир дарахт кўтарилади; у: ‹Эй Роббим, мени шунга яқинлаштир — сувидан ичай, соясида сояланай; сендан бошқасини сўрамайман› дейди. (Аллаҳ): ‹Эй ибн Одам, Мендан бошқасини сўрамасликка аҳд бермадингми?› дейди. У: ‹Балки, агар сени унга яқинлаштирсам, Мендан бошқасини сўрарсан› дейди ва унга аҳд беради... (У:) ‹Балки мен сени унга яқинлаштирсам, ундан бошқасини сўрарсан› дейди. У Унга — ундан бошқасини сўрамасликка — аҳд беради; Робби уни узрли тутади — чунки у сабр қила олмайдиган нарсани кўряпти. Бас У уни унга яқинлаштиради; у соясида сояланади, сувидан ичади. Кейин унга жаннат эшиги янида — аввалги иккисидан гўзалроқ — бир дарахт кўтарилади; у: ‹Эй Роббим, мени шунга яқинлаштир — соясида сояланай, сувидан ичай; сендан бошқасини сўрамайман› дейди. (Аллаҳ): ‹Эй ибн Одам, Мендан бошқасини сўрамасликка аҳд бермадингми?› дейди. У: ‹Ҳа (бердим), эй Роббим, шунга (яқинлаштир); сендан бошқасини сўрамайман› дейди. Робби уни узрли тутади — чунки у сабр қила олмайдиган нарсани кўряпти. Бас У уни унга яқинлаштиради; уни унга яқинлаштирганида у жаннат аҳлининг овозларини эшитади; у: ‹Эй Роббим, мени унга киритгин› дейди. (Аллаҳ): ‹Эй ибн Одам, сени Мендан нима (сўрашдан) тўхтатади (қониқтиради)? Сенга дунёни ва у билан бирга шунча (яна)ни берсам — рози бўласанми?› дейди. У: ‹Эй Роббим, Сен — оламларнинг Робби бўла туриб — мени масхара қиляпсанми?!› дейди" деди. Ибн Масъуд (буни айтиб) кулди ва: "Нимадан кулдим — сўрамайсизми?" деди. Улар: "Нимадан куляпсан?" дедилар. У: "Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) шундай кулган эди" деди. Улар: "Нимадан куляпсан, эй Расулуллаҳ?" дедилар. У: "Оламларнинг Роббининг кулишидан — У: ‹Сен — оламларнинг Робби бўла туриб — мени масхара қиляпсанми?!› деганида; бас У: ‹Мен сени масхара қилмайман; лекин Мен хоҳлаган нарсага қодирман› дейди" деди.