وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ - عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ قَالَ إِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ تَعَمَّدَ عَلَىَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ " .
Anas ibn Molik (rivoyat qildi): U: "Sizlarga ko'p hadis aytib berishimni — Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning: ‹Kim menga qasdan yolg'on (gap) to'qisa, o'z o'rnini do'zaxdan (egallab) tayyorlab olsin› degani — to'sadi" dedi.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَذَبَ عَلَىَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ " .
Abu Hurayra aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Kim menga qasdan yolg'on (gap) to'qisa, o'z o'rnini do'zaxdan (egallab) tayyorlab olsin" dedi.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " سَيَكُونُ فِي آخِرِ أُمَّتِي أُنَاسٌ يُحَدِّثُونَكُمْ مَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلاَ آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ " .,وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَرْمَلَةَ بْنِ عِمْرَانَ التُّجِيبِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو شُرَيْحٍ، أَنَّهُ سَمِعَ شَرَاحِيلَ بْنَ يَزِيدَ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي مُسْلِمُ بْنُ يَسَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَكُونُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ دَجَّالُونَ كَذَّابُونَ يَأْتُونَكُمْ مِنَ الأَحَادِيثِ بِمَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلاَ آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ لاَ يُضِلُّونَكُمْ وَلاَ يَفْتِنُونَكُمْ " .
Abu Hurayra Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)dan (rivoyat qildi): Dedi: "Mening ummatimning oxirida (shunday) odamlar bo'ladiki, ular sizlarga — siz ham, otalaringiz ham eshitmagan (hadis)larni aytadilar; bas, sizler ulardan (ehtiyot bo'lib) saqlaninglar." — Va boshqa (sanad bilan) Abu Hurayra: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Oxirzamonda dajjol-kazzoblar (yolg'onchilar) bo'ladi — ular sizlarga hadislardan — siz ham, otalaringiz ham eshitmagan (narsa)ni keltiradilar; bas, sizler ulardan (saqlaninglar) — ular sizlarni adashtirmasin va fitnaga solmasin" dedi.
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ، زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ كَهْمَسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، - وَهَذَا حَدِيثُهُ - حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ قَالَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلاَءِ فِي الْقَدَرِ فَوُفِّقَ لَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ دَاخِلاً الْمَسْجِدَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي أَحَدُنَا عَنْ يَمِينِهِ وَالآخَرُ عَنْ شِمَالِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلاَمَ إِلَىَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ - وَذَكَرَ مِنْ شَأْنِهِمْ - وَأَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنْ لاَ قَدَرَ وَأَنَّ الأَمْرَ أُنُفٌ . قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَأَنَّهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لاَ يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلاَ يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنِ الإِسْلاَمِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الإِسْلاَمُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنِ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلاً . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِيمَانِ . قَالَ " أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِحْسَانِ . قَالَ " أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ " . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ السَّاعَةِ . قَالَ " مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ " . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا . قَالَ " أَنْ تَلِدَ الأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ " . قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِي " يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنِ السَّائِلُ " . قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ " .
Yahyo ibn Ya'mar aytdi: Basrada qadar (taqdir) haqida (botil) gapni birinchi bo'lib aytgan kishi Ma'bad al-Juhaniy edi. Men va Humayd ibn Abdurahmon al-Himyariy haj — yoki umra — qilgani yo'lga chiqdik va: "Koshki Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning ashoblaridan birini uchratsak-da, undan bular qadar haqida aytayotgan(gap) haqida so'rasak" dedik. Bizga Abdulloh ibn Umar ibn al-Xattob — masjidga kirayotgan holda — to'g'ri keldi. Men va sherigim uni ikki tomondan o'rab oldik — birimiz uning o'ng tomonida, ikkinchimiz chap tomonida. Men sherigim so'zni menga topshiradi deb o'yladim va: "Ey Abu Abdurahmon, biz tomonda Qur'an o'qiydigan va ilmni izlaydigan odamlar paydo bo'ldi — va ularning ahvolini zikr qildi — va ular: qadar yo'q, ish — (Allahning oldindan bilishisiz) yangi (bevosita yuz beradi) deb o'ylaydilar" dedim. U: "Agar o'shalarni uchratsang, ularga — men ulardan bezor, ular ham mendan bezor ekanini — xabar ber. Abdulloh ibn Umar qasam ichadigan Zot ila qasamki, agar ulardan birida Uhud (tog'i) miqdorida oltin bo'lib, uni (Allah yo'lida) sarflasa ham, qadarga iymon keltirmaguncha Allah undan (uni) qabul qilmaydi" dedi. Keyin: Menga otam Umar ibn al-Xattob (rivoyat qilib) aytdi: Bir kun biz Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning oldida edik, birdan oldimizga kiyimlari juda oq, sochlari juda qora bir kishi paydo bo'ldi — unda safar (yo'l) izi ko'rinmas edi va bizdan uni hech kim tanimas edi. U Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ning oldiga o'tirdi, tizzalarini uning tizzalariga tiradi, kaftlarini uning sonlari (tizzalari) ustiga qo'ydi va: "Ey Muhammad, menga Islom haqida ayt" dedi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Islom — la ilaha illallah va Muhammad Allahning Rasuli ekaniga guvohlik berishing, namozni barpo qilishing, zakot berishing, ramazon ro'zasini tutishing va — unga yo'l topa olsang — Baytni haj qilishingdir" dedi. U: "Rost aytding" dedi. (Umar:) Biz unga taajjublandik — undan so'raydi-yu, uni tasdiqlaydi. U: "Menga iymon haqida ayt" dedi. (Nabiy): "Allahga, Uning farishtalariga, kitoblariga, Rasullariga, oxirat kuniga iymon keltirishing va qadarning yaxshisi-yu yomoniga (Allahdan ekaniga) iymon keltirishingdir" dedi. U: "Rost aytding" dedi. U: "Menga ihson haqida ayt" dedi. (Nabiy): "Allahga — go'yo Uni ko'rayotgandek — ibodat qilishingdir; agar Uni ko'rmayotgan bo'lsang ham, albatta U seni ko'rib turibdi" dedi. U: "Menga (qiyomat) soati haqida ayt" dedi. (Nabiy): "Undan so'ralgan so'raguvchidan ko'ra biluvchiroq emas (men ham, sen ham bilmaymiz)" dedi. U: "Menga uning alomatlari haqida ayt" dedi. (Nabiy): "Cho'ri o'z bekasini (xo'jaynini) tug'ishi va yalang'och, yalangoyoq, kambag'al qo'y cho'panlarining bino (qurish)da bir-birini o'tib (musobaqalashib) ketishidir" dedi. (Umar:) Keyin u (kishi) ketdi. Men bir muddat turdim. Keyin (Nabiy) menga: "Ey Umar, so'raguvchi kim ekanini bilasanmi?" dedi. Men: "Allah va Rasuli bilguvchiroq" dedim. U: "Albatta u — Jabroil, sizlarga diyningizni o'rgatgani keldi" dedi.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ، وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، قَالَ لَمَّا تَكَلَّمَ مَعْبَدٌ بِمَا تَكَلَّمَ بِهِ فِي شَأْنِ الْقَدَرِ أَنْكَرْنَا ذَلِكَ . قَالَ فَحَجَجْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حِجَّةً . وَسَاقُوا الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ كَهْمَسٍ وَإِسْنَادِهِ . وَفِيهِ بَعْضُ زِيَادَةٍ وَنُقْصَانُ أَحْرُفٍ .
Yahyo ibn Ya'mar aytdi: Ma'bad qadar ishida (botil) gapni aytganida, biz uni inkor qildik. Men va Humayd ibn Abdurahmon al-Himyariy bir haj qildik... — va ular hadisni Kahmas hadisi ma'nosi va sanadi bilan rivoyat qildilar; unda biroz ziyoda va ba'zi harflarda kamlik bor.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالاَ لَقِينَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَذَكَرْنَا الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ . فَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ كَنَحْوِ حَدِيثِهِمْ عَنْ عُمَرَ - رضى الله عنه - عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَفِيهِ شَىْءٌ مِنْ زِيَادَةٍ وَقَدْ نَقَصَ مِنْهُ شَيْئًا .
Yahyo ibn Ya'mar va Humayd ibn Abdurahmon: Biz Abdulloh ibn Umarni uchratdik va qadarni hamda ular bu haqda aytayotgan(gap)ni zikr qildik... — va hadisni o'z(boshqa)lari Umar (roziyallahu anhu)dan, u Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan rivoyat qilgandek qisqacha aytdi; unda biroz ziyoda bor va undan biroz kamaytirilgan.
وَحَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ .
Yahyo ibn Ya'mar, Ibn Umardan, u Umardan, u Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan — ularning hadisi kabi (rivoyat qildi).
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ، قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي حَيَّانَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا بَارِزًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِيمَانُ قَالَ " أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ الآخِرِ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِسْلاَمُ قَالَ " الإِسْلاَمُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلاَ تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِحْسَانُ قَالَ " أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لاَ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ " مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ وَلَكِنْ سَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتِ الأَمَةُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا كَانَتِ الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ رُءُوسَ النَّاسِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رِعَاءُ الْبَهْمِ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ لاَ يَعْلَمُهُنَّ إِلاَّ اللَّهُ " . ثُمَّ تَلاَ صلى الله عليه وسلم { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَىِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ} " . قَالَ ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " رُدُّوا عَلَىَّ الرَّجُلَ " . فَأَخَذُوا لِيَرُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ لِيُعَلِّمَ النَّاسَ دِينَهُمْ " .
Abu Hurayra aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bir kun odamlarga oshkor (ro'para) o'tirgan edi. Unga bir kishi kelib: "Ey Rasulullah, iymon nima?" dedi. U: "Allahga, Uning farishtalariga, Kitobiga, (Unga) yo'liqishga, Rasullariga iymon keltirishing va oxirgi ba's(qayta tirilish)ga iymon keltirishingdir" dedi. U: "Ey Rasulullah, Islom nima?" dedi. U: "Islom — Allahga ibodat qilishing va Unga hech narsani sherik qilmaslicing, farz namozni barpo qilishing, farz zakotni ado etishing va ramazon ro'zasini tutishingdir" dedi. U: "Ey Rasulullah, ihson nima?" dedi. U: "Allahga — go'yo Uni ko'rayotgandek — ibodat qilishingdir; agar Uni ko'rmayotgan bo'lsang ham, albatta U seni ko'rib turibdi" dedi. U: "Ey Rasulullah, (qiyomat) soati qachon?" dedi. U: "Undan so'ralgan so'raguvchidan ko'ra biluvchiroq emas, lekin men senga uning alomatlari haqida aytaman: cho'ri o'z bekasini (xo'jaynini) tug'ishi — bu uning alomatlaridan; yalang'och, yalangoyoqlar odamlarning boshliqlari (ulug'lari) bo'lishi — bu uning alomatlaridan; qo'y-echki cho'panlari bino(qurish)da bir-birini o'tib ketishi — bu uning alomatlaridan, beshta(g'ayb)da(ki) ularni Allahdan boshqa hech kim bilmaydi" dedi. Keyin (Nabiy): «Albatta (qiyomat) soati ilmi Allah huzuridadir, U yomg'ir yog'diradi, bachadonlardagini biladi; hech bir jon ertaga nima qilishini bilmaydi; hech bir jon qaysi yerda o'lishini bilmaydi; albatta Allah — Aliym, Xabirdir» (oyatni) tilovat qildi. (Abu Hurayra:) Keyin u kishi orqaga qaytdi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "U kishini menga qaytaringlar" dedi. Ular uni qaytarish uchun (qidirib) tutdilar, lekin hech narsa (kishi)ni ko'rmadilar. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Bu — Jabroil, odamlarga diynlarini o'rgatgani keldi" dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ فِي رِوَايَتِهِ " إِذَا وَلَدَتِ الأَمَةُ بَعْلَهَا " يَعْنِي السَّرَارِيَّ .
Abu Hayyon al-Taymiy shu sanad bilan (yuqoridagi) misli (rivoyat qildi) — faqat uning rivoyatida: "cho'ri o'z egasini (ba'lini) tug'ishi" — ya'ni cho'rilarni (nazarda tutdi).
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عُمَارَةَ، - وَهُوَ ابْنُ الْقَعْقَاعِ - عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَلُونِي " فَهَابُوهُ أَنْ يَسْأَلُوهُ . فَجَاءَ رَجُلٌ فَجَلَسَ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِسْلاَمُ قَالَ " لاَ تُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِيمَانُ قَالَ " أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ كُلِّهِ " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِحْسَانُ قَالَ " أَنْ تَخْشَى اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لاَ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى تَقُومُ السَّاعَةُ قَالَ " مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ وَسَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا رَأَيْتَ الْمَرْأَةَ تَلِدُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الصُّمَّ الْبُكْمَ مُلُوكَ الأَرْضِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ رِعَاءَ الْبَهْمِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ مِنَ الْغَيْبِ لاَ يَعْلَمُهُنَّ إِلاَّ اللَّهُ " . ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَىِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ} قَالَ ثُمَّ قَامَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " رُدُّوهُ عَلَىَّ " فَالْتُمِسَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَذَا جِبْرِيلُ أَرَادَ أَنْ تَعَلَّمُوا إِذْ لَمْ تَسْأَلُوا " .
Abu Hurayra aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Mendan so'ranglar" dedi. Ular undan so'rashdan qo'rqdilar (uyaldilar). Birdan bir kishi kelib, uning tizzalari yanida o'tirdi va: "Ey Rasulullah, Islom nima?" dedi. U: "Allahga hech narsani sherik qilmaslicing, namozni barpo qilishing, zakot berishing va ramazon ro'zasini tutishingdir" dedi. U: "Rost aytding" dedi. U: "Ey Rasulullah, iymon nima?" dedi. U: "Allahga, Uning farishtalariga, Kitobiga, (Unga) yo'liqishga, Rasullariga iymon keltirishing, ba's(qayta tirilish)ga iymon keltirishing va qadarning hammasiga iymon keltirishingdir" dedi. U: "Rost aytding" dedi. U: "Ey Rasulullah, ihson nima?" dedi. U: "Allahdan — go'yo Uni ko'rayotgandek — qo'rqishingdir; agar Uni ko'rmayotgan bo'lsang ham, albatta U seni ko'rib turibdi" dedi. U: "Rost aytding" dedi. U: "Ey Rasulullah, (qiyomat) soati qachon qoym bo'ladi?" dedi. U: "Undan so'ralgan so'raguvchidan ko'ra biluvchiroq emas, lekin men senga uning alomatlari haqida aytaman: ayolni o'z egasini (bekasini) tug'ayotganini ko'rsang — bu uning alomatlaridan; yalang'och, yalangoyoq, kar-soqovlarni yer podshohlari (deb) ko'rsang — bu uning alomatlaridan; qo'y-echki cho'panlari bino(qurish)da bir-birini o'tib ketishini ko'rsang — bu uning alomatlaridan, g'aybdan beshta(narsa)da(ki) ularni Allahdan boshqa hech kim bilmaydi" dedi. Keyin: «Albatta (qiyomat) soati ilmi Allah huzuridadir...» (oyatni) o'qidi. Keyin u kishi turdi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Uni menga qaytaringlar" dedi. (Uni) izlashdi, lekin topmadilar. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Bu — Jabroil, siz so'ramaganingizda (o'zi) o'rgatishni istadi" dedi.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ جَمِيلِ بْنِ طَرِيفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، - فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ - عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ، يَقُولُ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرُ الرَّأْسِ نَسْمَعُ دَوِيَّ صَوْتِهِ وَلاَ نَفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنِ الإِسْلاَمِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ " . فَقَالَ هَلْ عَلَىَّ غَيْرُهُنَّ قَالَ " لاَ . إِلاَّ أَنْ تَطَّوَّعَ وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ " . فَقَالَ هَلْ عَلَىَّ غَيْرُهُ فَقَالَ " لاَ . إِلاَّ أَنْ تَطَّوَّعَ " . وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الزَّكَاةَ فَقَالَ هَلْ عَلَىَّ غَيْرُهَا قَالَ " لاَ . إِلاَّ أَنْ تَطَّوَّعَ " قَالَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لاَ أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلاَ أَنْقُصُ مِنْهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ " .
Talha ibn Ubaydulloh aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning oldiga Najd ahlidan sochi to'zg'igan bir kishi keldi — biz uning ovozi g'o'ngillashini eshitar, lekin nima deyayotganini tushunmas edik, to u Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga yaqinlashguncha. Birdan u Islom haqida so'rar ekan. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Kunduz-u kechada besh namoz" dedi. U: "Menga ulardan boshqa(namoz) bormi?" dedi. U: "Yo'q, magar nafl (qilsang). Va ramazon oyining ro'zasi" dedi. U: "Menga undan boshqa(ro'za) bormi?" dedi. U: "Yo'q, magar nafl (qilsang)" dedi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) unga zakotni zikr qildi. U: "Menga undan boshqa(narsa) bormi?" dedi. U: "Yo'q, magar nafl (qilsang)" dedi. (Talha:) Keyin u kishi: "Vallahi, men bunga (ne) ziyoda qilaman, (ne) undan kamaytiraman" deb orqaga qaytdi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Agar rost aytgan bo'lsa, najot topdi (rastgor bo'ldi)" dedi.
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، جَمِيعًا عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ مَالِكٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَفْلَحَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ " . أَوْ " دَخَلَ الْجَنَّةَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ " .
Talha ibn Ubaydulloh Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan — bu hadisni Molik hadisi kabi (rivoyat qildi), faqat u: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Otasi ila (qasamki), agar rost aytgan bo'lsa, najot topdi" — yoki: "Otasi ila, agar rost aytgan bo'lsa, jannatga kirdi" dedi.
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ أَبُو النَّضْرِ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ نُهِينَا أَنْ نَسْأَلَ، رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ شَىْءٍ فَكَانَ يُعْجِبُنَا أَنْ يَجِيءَ الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ الْعَاقِلُ فَيَسْأَلَهُ وَنَحْنُ نَسْمَعُ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَتَانَا رَسُولُكَ فَزَعَمَ لَنَا أَنَّكَ تَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَكَ قَالَ " صَدَقَ " . قَالَ فَمَنْ خَلَقَ السَّمَاءَ قَالَ " اللَّهُ " . قَالَ فَمَنْ خَلَقَ الأَرْضَ قَالَ " اللَّهُ " . قَالَ فَمَنْ نَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ وَجَعَلَ فِيهَا مَا جَعَلَ . قَالَ " اللَّهُ " . قَالَ فَبِالَّذِي خَلَقَ السَّمَاءَ وَخَلَقَ الأَرْضَ وَنَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِنَا وَلَيْلَتِنَا . قَالَ " صَدَقَ " . قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمْرَكَ بِهَذَا قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا زَكَاةً فِي أَمْوَالِنَا . قَالَ " صَدَقَ " . قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمْرَكَ بِهَذَا قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا صَوْمَ شَهْرِ رَمَضَانَ فِي سَنَتِنَا . قَالَ " صَدَقَ " . قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا حَجَّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً . قَالَ " صَدَقَ " . قَالَ ثُمَّ وَلَّى . قَالَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ أَزِيدُ عَلَيْهِنَّ وَلاَ أَنْقُصُ مِنْهُنَّ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَئِنْ صَدَقَ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ " .
Anas ibn Molik aytdi: Biz Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)dan biror narsa so'rashdan qaytarilgan edik. Shuning uchun bizga badiya (cho'l) ahlidan aqlli bir kishi kelib, undan so'rashi — biz esa eshitsak — yoqar edi. Birdan badiya ahlidan bir kishi kelib: "Ey Muhammad, bizga sening elching keldi va u bizga — sen o'zingni Allah yubordi deb da'vo qilasan deb aytdi" dedi. U: "Rost (aytdi)" dedi. U: "Osmonni kim yaratdi?" dedi. U: "Allah" dedi. U: "Yerni kim yaratdi?" dedi. U: "Allah" dedi. U: "Mana shu tog'larni kim tikladi va ularda (Allah) qilgan(narsa)ni kim qildi?" dedi. U: "Allah" dedi. U: "Osmonni yaratgan, yerni yaratgan va mana shu tog'larni tiklagan (Zot) ila — seni Allah yubordimi?" dedi. U: "Ha" dedi. U: "Sening elching — biz uchun kunduz-u kechada besh namoz (farz) deb da'vo qildi" dedi. U: "Rost (aytdi)" dedi. U: "Seni yuborgan (Zot) ila — buni senga Allah buyurdimi?" dedi. U: "Ha" dedi. U: "Sening elching — bizning mollarimizda zakot (bor) deb da'vo qildi" dedi. U: "Rost (aytdi)" dedi. U: "Seni yuborgan (Zot) ila — buni senga Allah buyurdimi?" dedi. U: "Ha" dedi. U: "Sening elching — yilimizda ramazon oyining ro'zasi (bor) deb da'vo qildi" dedi. U: "Rost (aytdi)" dedi. U: "Seni yuborgan (Zot) ila — buni senga Allah buyurdimi?" dedi. U: "Ha" dedi. U: "Sening elching — yo'l topa olgan kishiga Baytni haj qilish (bor) deb da'vo qildi" dedi. U: "Rost (aytdi)" dedi. Keyin u orqaga o'girildi va: "Seni haq bilan yuborgan (Zot) ila — men bularga (ne) ziyoda qilaman, (ne) ulardan kamaytiraman" dedi. Nabiy (sollallahu alayhi vasallam): "Agar rost aytgan bo'lsa, albatta jannatga kiradi" dedi.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، قَالَ قَالَ أَنَسٌ كُنَّا نُهِينَا فِي الْقُرْآنِ أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ شَىْءٍ . وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ .
Anas aytdi: Biz Qur'anda (oyat tushishidan qo'rqib) Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)dan biror narsa so'rashdan qaytarilgan edik... — va hadisni shu misli rivoyat qildi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ طَلْحَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أَيُّوبَ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، عَرَضَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِي سَفَرٍ . فَأَخَذَ بِخِطَامِ نَاقَتِهِ أَوْ بِزِمَامِهَا ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ - أَوْ يَا مُحَمَّدُ - أَخْبِرْنِي بِمَا يُقَرِّبُنِي مِنَ الْجَنَّةِ وَمَا يُبَاعِدُنِي مِنَ النَّارِ . قَالَ فَكَفَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ نَظَرَ فِي أَصْحَابِهِ ثُمَّ قَالَ " لَقَدْ وُفِّقَ - أَوْ لَقَدْ هُدِيَ - قَالَ كَيْفَ قُلْتَ " . قَالَ فَأَعَادَ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " تَعْبُدُ اللَّهَ لاَ تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ الرَّحِمَ دَعِ النَّاقَةَ " .
Abu Ayyub (rivoyat qildi): Bir badaviy Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga — u safarda ekan — ro'para chiqdi va tuyasining yular(jilov)ini — yoki noxtasini — ushlab: "Ey Rasulullah — yoki: ey Muhammad — menga meni jannatga yaqinlashtiradigan va do'zaxdan uzoqlashtiradigan (amal) haqida ayt" dedi. Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) (bir oz) to'xtadi, keyin ashoblariga qaradi, keyin: "Albatta u muvaffaq qilindi — yoki: hidoyat topdi" dedi va: "Qanday deding?" dedi. U takror aytdi. Nabiy (sollallahu alayhi vasallam): "Allahga ibodat qilasan, Unga hech narsani sherik qilmaysan, namozni barpo qilasan, zakot berasan va qarindoshlikni ulaysan. Tuyani qo'yib yubor" dedi.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ، وَأَبُوهُ، عُثْمَانُ أَنَّهُمَا سَمِعَا مُوسَى بْنَ طَلْحَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ هَذَا الْحَدِيثِ .
Muhammad ibn Usmon va otasi Usmon — ikkovi Muso ibn Talhani Abu Ayyubdan, u Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan — mana shu hadis kabi rivoyat qilayotganini eshitdilar.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ أَعْمَلُهُ يُدْنِينِي مِنَ الْجَنَّةِ وَيُبَاعِدُنِي مِنَ النَّارِ . قَالَ " تَعْبُدُ اللَّهَ لاَ تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ ذَا رَحِمِكَ " فَلَمَّا أَدْبَرَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنْ تَمَسَّكَ بِمَا أُمِرَ بِهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ " . وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ أَبِي شَيْبَةَ " إِنْ تَمَسَّكَ بِهِ " .
Abu Ayyub aytdi: Bir kishi Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ning oldiga kelib: "Menga meni jannatga yaqinlashtiradigan va do'zaxdan uzoqlashtiradigan bir amalni ko'rsat" dedi. U: "Allahga ibodat qilasan, Unga hech narsani sherik qilmaysan, namozni barpo qilasan, zakot berasan va qarindoshingni ulaysan" dedi. U orqaga qaytganida, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Agar unga buyurilgan(narsa)ni mahkam tutsa, jannatga kiradi" dedi. (Ibn Abu Shayba rivoyatida: "Agar uni mahkam tutsa".)
وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ إِذَا عَمِلْتُهُ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ . قَالَ " تَعْبُدُ اللَّهَ لاَ تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلاَةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّي الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ " . قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ أَزِيدُ عَلَى هَذَا شَيْئًا أَبَدًا وَلاَ أَنْقُصُ مِنْهُ . فَلَمَّا وَلَّى قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا " .
Abu Hurayra (rivoyat qildi): Bir badaviy Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning oldiga kelib: "Ey Rasulullah, menga — uni qilsam, jannatga kiradigan bir amalni ko'rsat" dedi. U: "Allahga ibodat qilasan, Unga hech narsani sherik qilmaysan, farz namozni barpo qilasan, farz zakotni ado etasan va ramazonni ro'za tutasan" dedi. U: "Jonim qo'lida bo'lgan Zot ila qasamki, men bunga hech qachon biror narsa ziyoda qilmayman va undan kamaytirmayman" dedi. U orqaga qaytganida, Nabiy (sollallahu alayhi vasallam): "Kim jannat ahlidan bir kishiga qarashni istasa, mana shunga qarasin" dedi.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ - وَاللَّفْظُ لأَبِي كُرَيْبٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الْمَكْتُوبَةَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلاَلَ أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ " .
Jobir aytdi: Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ga Nu'mon ibn Qavqal kelib: "Ey Rasulullah, ayting-chi, agar men farz namozni o'qisam, haromni harom (deb tark) qilsam va halolni halol (deb) qilsam — jannatga kiramanmi?" dedi. Nabiy (sollallahu alayhi vasallam): "Ha" dedi.
وَحَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، وَالْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، قَالاَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ شَيْبَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، وَأَبِي، سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ . بِمِثْلِهِ . وَزَادَ فِيهِ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا .
Nu'mon ibn Qavqol: "Ey Rasulullah..." — (yuqoridagi) misli (rivoyat qilindi), unda: "...va men bunga biror narsa ziyoda qilmadim" (so'zi) qo'shildi.