Пайғамбарнинг Рамазондан бошқа рўзалари ва ҳар ойни рўзасиз қолдирмаслик мустаҳаблиги

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، بْنِ شَقِيقٍ قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ رضى الله عنها هَلْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ شَهْرًا مَعْلُومًا سِوَى رَمَضَانَ قَالَتْ وَاللَّهِ إِنْ صَامَ شَهْرًا مَعْلُومًا سِوَى رَمَضَانَ حَتَّى مَضَى لِوَجْهِهِ وَلاَ أَفْطَرَهُ حَتَّى يُصِيبَ مِنْهُ ‏.‏

Абдуллаҳ ибн Шақиқ айтди: Мен Оиша (розияллаҳу анҳо)га: «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) рамазондан бошқа маълум (бутун) бир ойни рўза тутар миди?» дедим. У: «Аллаҳга қасам, у рамазондан бошқа маълум бир ойни — то ўтиб кетгунча — тўлиқ рўза тутмас, ва уни — ундан (бир оз) рўза тутмагунча — тўлиқ ифтор (тарк) ҳам қилмас эди» деди.

وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ - رضى الله عنها - أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ شَهْرًا كُلَّهُ قَالَتْ مَا عَلِمْتُهُ صَامَ شَهْرًا كُلَّهُ إِلاَّ رَمَضَانَ وَلاَ أَفْطَرَهُ كُلَّهُ حَتَّى يَصُومَ مِنْهُ حَتَّى مَضَى لِسَبِيلِهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Абдуллаҳ ибн Шақиқ айтди: Мен Оиша (розияллаҳу анҳо)га: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бутун бир ойни рўза тутар миди?» дедим. У: «Мен унинг рамазондан бошқа бутун бир ойни рўза тутганини билмайман; ва уни — ундан (бир оз) рўза тутмагунча — тўлиқ ифтор (тарк) ҳам қилмас эди — то Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўз йўлига (вафотга) ўтгунча» деди.

وَحَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، وَهِشَامٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، - قَالَ حَمَّادٌ وَأَظُنُّ أَيُّوبَ قَدْ سَمِعَهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، - قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ - رضى الله عنها - عَنْ صَوْمِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ كَانَ يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ صَامَ قَدْ صَامَ ‏.‏ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ أَفْطَرَ قَدْ أَفْطَرَ - قَالَتْ - وَمَا رَأَيْتُهُ صَامَ شَهْرًا كَامِلاً مُنْذُ قَدِمَ الْمَدِينَةَ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ رَمَضَانَ ‏.‏

Абдуллаҳ ибн Шақиқ айтди: Мен Оиша (розияллаҳу анҳо)дан Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг рўзаси ҳақида сўрадим. У: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) — рўза тутар, то биз: ‹Рўза тутди, рўза тутди (энди очмайди)› деганимизча; ва ифтор қилар (рўзани тарк этар), то биз: ‹Ифтор қилди, ифтор қилди (энди тутмайди)› деганимизча. (Ровий:) У Мадинага келганидан бери рамазондан бошқа тўлиқ бир ойни рўза тутганини кўрганим йўқ» деди.

وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ - رضى الله عنها - بِمِثْلِهِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِي الإِسْنَادِ هِشَامًا وَلاَ مُحَمَّدًا ‏.‏

Абдуллаҳ ибн Шақиқ айтди: Мен Оиша (розияллаҳу анҳо)дан сўрадим — унинг мисли(да); ва (ровий) иснодда Ҳишом ҳам, Муҳаммад ҳам(ни) зикр қилмади.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، - رضى الله عنها - أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ لاَ يُفْطِرُ ‏.‏ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ لاَ يَصُومُ ‏.‏ وَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَكْمَلَ صِيَامَ شَهْرٍ قَطُّ إِلاَّ رَمَضَانَ وَمَا رَأَيْتُهُ فِي شَهْرٍ أَكْثَرَ مِنْهُ صِيَامًا فِي شَعْبَانَ ‏.‏

Оиша — мўминлар онаси (розияллаҳу анҳо) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) рўза тутар, то биз: ‹У ифтор қилмайди› деганимизча; ва ифтор қилар, то биз: ‹У рўза тутмайди› деганимизча. Ва мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг рамазондан бошқа бирор ойни тўлиқ рўза тутганини ҳеч кўрмадим; ва мен уни бирор ойда — шаъбондагидан кўпроқ рўза тутган ҳолда кўрмадим.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، - عَنِ ابْنِ أَبِي لَبِيدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ - رضى الله عنها - عَنْ صِيَامِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ كَانَ يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ صَامَ ‏.‏ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ أَفْطَرَ ‏.‏ وَلَمْ أَرَهُ صَائِمًا مِنْ شَهْرٍ قَطُّ أَكْثَرَ مِنْ صِيَامِهِ مِنْ شَعْبَانَ كَانَ يَصُومُ شَعْبَانَ كُلَّهُ كَانَ يَصُومُ شَعْبَانَ إِلاَّ قَلِيلاً ‏.‏

Абу Салама айтди: Мен Оиша (розияллаҳу анҳо)дан Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг рўзаси ҳақида сўрадим. У: «У рўза тутар, то биз: ‹Рўза тутди› деганимизча; ва ифтор қилар, то биз: ‹Ифтор қилди› деганимизча. Ва мен уни бирор ойда — шаъбондаги рўзасидан кўпроқ рўзадор ҳолда кўрмадим; у бутун шаъбонни рўза тутар эди; у шаъбонни — озгинадан бошқа(қисмидан ташқари) — рўза тутар эди» деди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ يَحْيَى بْنِ، أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الشَّهْرِ مِنَ السَّنَةِ أَكْثَرَ صِيَامًا مِنْهُ فِي شَعْبَانَ وَكَانَ يَقُولُ ‏"‏ خُذُوا مِنَ الأَعْمَالِ مَا تُطِيقُونَ فَإِنَّ اللَّهَ لَنْ يَمَلَّ حَتَّى تَمَلُّوا ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ يَقُولُ ‏"‏ أَحَبُّ الْعَمَلِ إِلَى اللَّهِ مَا دَاوَمَ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ وَإِنْ قَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Оиша (розияллаҳу анҳо) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) йилнинг (бирор) ойида — шаъбондагидан кўпроқ рўзадор бўлган эмас эди; ва у: «Амаллардан ўзингиз қодир бўладиганини олинглар; чунки Аллаҳ сиз зерикмагунингизча (савобингиз узилишидан) зерикмайди» дер эди. Ҳамда у: «Аллаҳга энг севимли амел — эгаси унга давом этган(уни доимий қилган) амел, гарчи у оз бўлса ҳам» дер эди.

حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ مَا صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَهْرًا كَامِلاً قَطُّ غَيْرَ رَمَضَانَ ‏.‏ وَكَانَ يَصُومُ إِذَا صَامَ حَتَّى يَقُولَ الْقَائِلُ لاَ وَاللَّهِ لاَ يُفْطِرُ ‏.‏ وَيُفْطِرُ إِذَا أَفْطَرَ حَتَّى يَقُولَ الْقَائِلُ لاَ وَاللَّهِ لاَ يَصُومُ ‏.‏

Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) рамазондан бошқа бирор тўлиқ ойни ҳеч рўза тутган эмас эди. У рўза тутса, рўза тутар эдики, айтувчи: ‹Йўқ, Аллаҳга қасам, у ифтор қилмайди› дер эди; ва ифтор қилса, ифтор қилар эдики, айтувчи: ‹Йўқ, Аллаҳга қасам, у рўза тутмайди› дер эди.