حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَارِبٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ، عَبْدِ اللَّهِ قَالَ تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلْ تَزَوَّجْتَ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " أَبِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا " . قُلْتُ ثَيِّبًا . قَالَ " فَأَيْنَ أَنْتَ مِنَ الْعَذَارَى وَلِعَابِهَا " . قَالَ شُعْبَةُ فَذَكَرْتُهُ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ فَقَالَ قَدْ سَمِعْتُهُ مِنْ جَابِرٍ وَإِنَّمَا قَالَ " فَهَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ "
Бизга Убайдуллаҳ ибн Муоз ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Шуъба Муҳорибдан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан ривоят қилди, у деди: Мен бир аёлга уйландим. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга: «Уйландингми?» деди. Мен: «Ҳа» дедим. У: «Бокирагами ёки саййибагами?» деди. Мен: «Саййибага» дедим. У: «Бокиралар ва уларнинг ўйнашишидан қаердасан (нега улардан танламадинг)?» деди. Шуъба деди: Мен буни Амр ибн Динорга айтдим, у: «Мен уни Жобирдан эшитганман, у фақат: ‹Нега бир қизга (уйланмадинг) — у билан ўйнашардингиз, у сен билан ўйнашарди?›, деди» деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ، هَلَكَ وَتَرَكَ تِسْعَ بَنَاتٍ - أَوْ قَالَ سَبْعَ - فَتَزَوَّجْتُ امْرَأَةً ثَيِّبًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا جَابِرُ تَزَوَّجْتَ " . قَالَ قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " فَبِكْرٌ أَمْ ثَيِّبٌ " . قَالَ قُلْتُ بَلْ ثَيِّبٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " فَهَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ " . أَوْ قَالَ " تُضَاحِكُهَا وَتُضَاحِكُكَ " . قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ هَلَكَ وَتَرَكَ تِسْعَ بَنَاتٍ - أَوْ سَبْعَ - وَإِنِّي كَرِهْتُ أَنْ آتِيَهُنَّ أَوْ أَجِيئَهُنَّ بِمِثْلِهِنَّ فَأَحْبَبْتُ أَنْ أَجِيءَ بِامْرَأَةٍ تَقُومُ عَلَيْهِنَّ وَتُصْلِحُهُنَّ . قَالَ " فَبَارَكَ اللَّهُ لَكَ " . أَوْ قَالَ لِي خَيْرًا وَفِي رِوَايَةِ أَبِي الرَّبِيعِ " تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ وَتُضَاحِكُهَا وَتُضَاحِكُكَ " .
Бизга Яҳё ибн Яҳё ва Абур-Робиъ аз-Заҳроний ривоят қилди — Яҳё: бизга Ҳаммод ибн Зайд Амр ибн Динордан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан хабар берди, деди — Абдуллаҳ (отам) вафот этиб, тўққиз қиз — ёки: етти — қолдирди, мен саййиба аёлга уйландим. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга: «Эй Жобир, уйландингми?» деди. Мен: «Ҳа» дедим. У: «Бокирами ёки саййиба?» деди. Мен: «Балки саййиба, ё Расулуллаҳ» дедим. У: «Нега бир қизга (уйланмадинг) — у билан ўйнашар, у сен билан ўйнашарди?» — ёки: «уни кулдирар, у сени кулдирарди?» деди. Мен унга: «Абдуллаҳ вафот этиб, тўққиз — ёки етти — қиз қолдирди, мен уларга ўшалар каби (ёш)ни келтиришни ёқтирмадим, шунинг учун уларга қарайдиган ва уларни тартибга соладиган бир аёл келтиришни хоҳладим» дедим. У: «Аллаҳ сенга барака берсин» — ёки менга яхшилик (дуоси) — деди. Абур-Робиънинг ривоятида: «У билан ўйнашар, у сен билан ўйнашар ва уни кулдирар, у сени кулдирарди» (дейилган).
وَحَدَّثَنَاهُ قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلْ نَكَحْتَ يَا جَابِرُ " . وَسَاقَ الْحَدِيثَ إِلَى قَوْلِهِ امْرَأَةً تَقُومُ عَلَيْهِنَّ وَتَمْشُطُهُنَّ قَالَ " أَصَبْتَ " . وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ .
Ва бизга буни Қутайба ибн Саид ривоят қилди, бизга Суфён Амрдан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга: «Уйландингми, эй Жобир?» деди — ва ҳадисни «уларга қарайдиган ва уларнинг сочини тарайдиган аёл» деган сўзигача нақл қилди. У: «Тўғри қилибсан» деди ва ундан кейингисини зикр қилмади.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ سَيَّارٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ، اللَّهِ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزَاةٍ فَلَمَّا أَقْبَلْنَا تَعَجَّلْتُ عَلَى بَعِيرٍ لِي قَطُوفٍ فَلَحِقَنِي رَاكِبٌ خَلْفِي فَنَخَسَ بَعِيرِي بِعَنَزَةٍ كَانَتْ مَعَهُ فَانْطَلَقَ بَعِيرِي كَأَجْوَدِ مَا أَنْتَ رَاءٍ مِنَ الإِبِلِ فَالْتَفَتُّ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَا يُعْجِلُكَ يَا جَابِرُ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي حَدِيثُ عَهْدٍ بِعُرْسٍ . فَقَالَ " أَبِكْرًا تَزَوَّجْتَهَا أَمْ ثَيِّبًا " . قَالَ قُلْتُ بَلْ ثَيِّبًا . قَالَ " هَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ " . قَالَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ ذَهَبْنَا لِنَدْخُلَ فَقَالَ " أَمْهِلُوا حَتَّى نَدْخُلَ لَيْلاً - أَىْ عِشَاءً - كَىْ تَمْتَشِطَ الشَّعِثَةُ وَتَسْتَحِدَّ الْمُغِيبَةُ " . قَالَ وَقَالَ " إِذَا قَدِمْتَ فَالْكَيْسَ الْكَيْسَ " .
Бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Ҳушайм Сайёрдан, у аш-Шаъбийдан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан хабар берди, у деди: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бир ғазотда эдик. Қайтганимизда, мен секин юрадиган бир туямда шошилдим. Орқамдан бир отлиқ менга етиб келди ва ўзида бўлган бир найча (найза) билан туямга нуқиди; шунда туям сен кўрадиган туяларнинг энг яхшисидек (чопиб) кетди. Мен ўгирилдим, қарасам, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) экан. У: «Сени нима шошилтиряпти, эй Жобир?» деди. Мен: «Ё Расулуллаҳ, мен янги уйланганман» дедим. У: «Бокирагами уйландинг ёки саййибагами?» деди. Мен: «Балки саййибага» дедим. У: «Нега бир қизга (уйланмадинг) — у билан ўйнашар, у сен билан ўйнашарди?» деди. (Жобир) деди: Мадинага келганимизда, (уйларга) кирмоқчи бўлдик. У: «Кечаси — яъни хуфтонда — киришимизга сабр қилинг (кутинг), токи сочи тўзиган (аёл) тарансин ва эри (сафарда) йўқ бўлган (аёл) ўзини орастасин» деди. (Жобир) деди: У яна: «(Уйга) етиб борганингда, донолик билан, донолик билан (иш тут — фарзанд ният қил)» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الْمَجِيدِ الثَّقَفِيَّ - حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزَاةٍ فَأَبْطَأَ بِي جَمَلِي فَأَتَى عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي " يَا جَابِرُ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " مَا شَأْنُكَ " . قُلْتُ أَبْطَأَ بِي جَمَلِي وَأَعْيَا فَتَخَلَّفْتُ . فَنَزَلَ فَحَجَنَهُ بِمِحْجَنِهِ ثُمَّ قَالَ " ارْكَبْ " . فَرَكِبْتُ فَلَقَدْ رَأَيْتُنِي أَكُفُّهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَتَزَوَّجْتَ " . فَقُلْتُ نَعَمْ . فَقَالَ " أَبِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا " . فَقُلْتُ بَلْ ثَيِّبٌ . قَالَ " فَهَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ " . قُلْتُ إِنَّ لِي أَخَوَاتٍ فَأَحْبَبْتُ أَنْ أَتَزَوَّجَ امْرَأَةً تَجْمَعُهُنَّ وَتَمْشُطُهُنَّ وَتَقُومُ عَلَيْهِنَّ . قَالَ " أَمَا إِنَّكَ قَادِمٌ فَإِذَا قَدِمْتَ فَالْكَيْسَ الْكَيْسَ " . ثُمَّ قَالَ " أَتَبِيعُ جَمَلَكَ " . قُلْتُ نَعَمْ . فَاشْتَرَاهُ مِنِّي بِأُوقِيَّةٍ ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدِمْتُ بِالْغَدَاةِ فَجِئْتُ الْمَسْجِدَ فَوَجَدْتُهُ عَلَى بَابِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ " الآنَ حِينَ قَدِمْتَ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " فَدَعْ جَمَلَكَ وَادْخُلْ فَصَلِّ رَكْعَتَيْنِ " . قَالَ فَدَخَلْتُ فَصَلَّيْتُ ثُمَّ رَجَعْتُ فَأَمَرَ بِلاَلاً أَنْ يَزِنَ لِي أُوقِيَّةً فَوَزَنَ لِي بِلاَلٌ فَأَرْجَحَ فِي الْمِيزَانِ - قَالَ - فَانْطَلَقْتُ فَلَمَّا وَلَّيْتُ قَالَ " ادْعُ لِي جَابِرًا " . فَدُعِيتُ فَقُلْتُ الآنَ يَرُدُّ عَلَىَّ الْجَمَلَ . وَلَمْ يَكُنْ شَىْءٌ أَبْغَضَ إِلَىَّ مِنْهُ فَقَالَ " خُذْ جَمَلَكَ وَلَكَ ثَمَنُهُ " .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, бизга Абдул-Ваҳҳоб — яъни ибн Абдулмажид ас-Сақафий — ривоят қилди, бизга Убайдуллаҳ Ваҳб ибн Кайсондан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан ривоят қилди, у деди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бир ғазотга чиқдим, туям мени секинлаштирди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга етиб келиб: «Эй Жобир» деди. Мен: «Ҳа» дедим. У: «Сенга нима бўлди?» деди. Мен: «Туям мени секинлаштирди ва ҳориди, мен орқада қолдим» дедим. У тушиб, уни миҳжани (учи қайрилган таёғи) билан илди (нуқди), сўнг: «Мин» деди. Мен миндим ва ўзимни уни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (олдинга ўтиб кетишдан) ушлаб турган ҳолда кўрдим. У: «Уйландингми?» деди. Мен: «Ҳа» дедим. У: «Бокирагами ёки саййибагами?» деди. Мен: «Балки саййиба» дедим. У: «Нега бир қизга (уйланмадинг) — у билан ўйнашар, у сен билан ўйнашарди?» деди. Мен: «Менинг синглларим бор, шунинг учун уларни (бир жойга) жамлайдиган, сочини тарайдиган ва уларга қарайдиган бир аёлга уйланишни хоҳладим» деди. У: «Сен (уйга) етиб боряпсан; етиб борганингда, донолик билан, донолик билан (иш тут)» деди. Сўнг: «Туянгни сотасанми?» деди. Мен: «Ҳа» дедим. У уни мендан бир уқияга сотиб олди. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (Мадинага) етиб келди, мен ҳам эрталаб етиб келдим, масжидга келдим ва уни масжид эшигида топдим. У: «Ҳозир етиб келдингми?» деди. Мен: «Ҳа» дедим. У: «Туянгни қолдириб, кир ва икки ракат ўқи» деди. (Жобир) деди: Мен кириб ўқидим, сўнг қайтдим. У Билолга менга бир уқия (кумуш) тортиб беришни буюрди; Билол менга тортди ва тарозида оғдирди (ошигича берди). (Жобир) деди: Мен кетдим; мен бурилганимда, у: «Менга Жобирни чақир» деди. Мен чақирилдим ва: «Энди туяни менга қайтаради» дедим — менга ундан кўра ёмонроқ (ёқмайдиган) нарса йўқ эди. У: «Туянгни ол ва унинг нархи (ҳам) сеники» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي، حَدَّثَنَا أَبُو نَضْرَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا فِي مَسِيرٍ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا عَلَى نَاضِحٍ إِنَّمَا هُوَ فِي أُخْرَيَاتِ النَّاسِ - قَالَ - فَضَرَبَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوْ قَالَ نَخَسَهُ - أُرَاهُ قَالَ - بِشَىْءٍ كَانَ مَعَهُ قَالَ فَجَعَلَ بَعْدَ ذَلِكَ يَتَقَدَّمُ النَّاسَ يُنَازِعُنِي حَتَّى إِنِّي لأَكُفُّهُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتَبِيعُنِيهِ بِكَذَا وَكَذَا وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَكَ " . قَالَ قُلْتُ هُوَ لَكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ . قَالَ " أَتَبِيعُنِيهِ بِكَذَا وَكَذَا وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَكَ " . قَالَ قُلْتُ هُوَ لَكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ . قَالَ وَقَالَ لِي " أَتَزَوَّجْتَ بَعْدَ أَبِيكَ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " ثَيِّبًا أَمْ بِكْرًا " . قَالَ قُلْتُ ثَيِّبًا . قَالَ " فَهَلاَّ تَزَوَّجْتَ بِكْرًا تُضَاحِكُكَ وَتُضَاحِكُهَا وَتُلاَعِبُكَ وَتُلاَعِبُهَا " . قَالَ أَبُو نَضْرَةَ فَكَانَتْ كَلِمَةً يَقُولُهَا الْمُسْلِمُونَ . افْعَلْ كَذَا وَكَذَا وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَكَ .
Бизга Муҳаммад ибн Абдул-Аъло ривоят қилди, бизга ал-Муътамир ривоят қилди, у деди: Мен отамни эшитдим, бизга Абу Назра Жобир ибн Абдуллаҳдан ривоят қилди, у деди: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бир сафарда эдик, мен бир нодиҳ (сув ташувчи туя)да эдим, у одамларнинг энг орқасида эди. (Жобир) деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни урди — ёки: нуқди — мен у: «ўзида бўлган бир нарса билан» деди деб ўйлайман — (Жобир) деди: Шундан кейин у одамлардан ўзиб (олдинга) чиқа бошлади, мен билан тортишарди, ҳатто мен уни ушлаб турардим. (Жобир) деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Уни менга шунча-шунчага сотасанми? Аллаҳ сени мағфират қилсин» деди. Мен: «У сеники, ё Набияллаҳ» дедим. У: «Уни менга шунча-шунчага сотасанми? Аллаҳ сени мағфират қилсин» деди. Мен: «У сеники, ё Набияллаҳ» дедим. (Жобир) деди: У менга: «Отангдан кейин уйландингми?» деди. Мен: «Ҳа» дедим. У: «Саййибагами ёки бокирагами?» деди. Мен: «Саййибага» дедим. У: «Нега бокирага уйланмадинг — у сени кулдирар, сен уни кулдирар, у сен билан ўйнашар, сен у билан ўйнашардинг?» деди. Абу Назра деди: Бу мусулмонлар айтадиган бир сўз бўлиб қолди: «Фалон ишни қил, Аллаҳ сени мағфират қилсин».