حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، - وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ - قَالُوا حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ عُمَرَ، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي نَذَرْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَنْ أَعْتَكِفَ لَيْلَةً فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ . قَالَ " فَأَوْفِ بِنَذْرِكَ " .
Бизга Муҳаммад ибн Абу Бакр ал-Муқаддамий, Муҳаммад ибн ал-Мусанно ва Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилдилар — матн Зуҳайрники — улар: бизга Яҳё — у ибн Саид ал-Қаттон — Убайдуллаҳдан ривоят қилди дедилар. У: Менга Нофиъ ибн Умардан хабар берди: Умар: «Ё Расулуллаҳ, мен жоҳилиятда Масжидул Ҳаром ичида бир кеча эътикоф қилишни назр қилган эдим» деди. У: «Назрингга вафо қилгин» дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ يَعْنِي الثَّقَفِيَّ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، وَإِسْحَاقُ، بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَبَلَةَ بْنِ أَبِي رَوَّادٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، كُلُّهُمْ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، وَقَالَ، حَفْصٌ مِنْ بَيْنِهِمْ عَنْ عُمَرَ، بِهَذَا الْحَدِيثِ أَمَّا أَبُو أُسَامَةَ وَالثَّقَفِيُّ فَفِي حَدِيثِهِمَا اعْتِكَافُ لَيْلَةٍ . وَأَمَّا فِي حَدِيثِ شُعْبَةَ فَقَالَ جَعَلَ عَلَيْهِ يَوْمًا يَعْتَكِفُهُ . وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ حَفْصٍ ذِكْرُ يَوْمٍ وَلاَ لَيْلَةٍ .
Бизга Абу Саид ал-Ашажж ривоят қилди, бизга Абу Усома ривоят қилди. (ҳ) Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, бизга Абдулваҳҳоб яъни ас-Сақафий ривоят қилди. (ҳ) Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба, Муҳаммад ибн ал-Ало ва Ишоқ ибн Иброҳим — ҳаммаси Ҳафс ибн Ғиёсдан — ривоят қилдилар. (ҳ) Бизга Муҳаммад ибн Амр ибн Жабала ибн Абу Раввод ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди — ҳаммалари Убайдуллаҳдан, у Нофиъдан, у ибн Умардан ривоят қилдилар. Ҳафс эса улар орасидан Умардан деб шу ҳадисни ривоят қилди. Абу Усома ва ас-Сақафийнинг ҳадисида «бир кеча эътикоф» бор. Шуъбанинг ҳадисида эса: «У бир кунни эътикоф қилишни зиммасига олди» деди. Ҳафснинг ҳадисида на кун, на кеча зикр қилинмаган.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، أَنَّ أَيُّوبَ، حَدَّثَهُ أَنَّ نَافِعًا حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ حَدَّثَهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ بِالْجِعْرَانَةِ بَعْدَ أَنْ رَجَعَ مِنَ الطَّائِفِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي نَذَرْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَنْ أَعْتَكِفَ يَوْمًا فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَكَيْفَ تَرَى قَالَ " اذْهَبْ فَاعْتَكِفْ يَوْمًا " . قَالَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أَعْطَاهُ جَارِيَةً مِنَ الْخُمْسِ فَلَمَّا أَعْتَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَبَايَا النَّاسِ سَمِعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَصْوَاتَهُمْ يَقُولُونَ أَعْتَقَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ مَا هَذَا فَقَالُوا أَعْتَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَبَايَا النَّاسِ . فَقَالَ عُمَرُ يَا عَبْدَ اللَّهِ اذْهَبْ إِلَى تِلْكَ الْجَارِيَةِ فَخَلِّ سَبِيلَهَا .
Менга Абут-Тоҳир ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб хабар берди, бизга Жарир ибн Ҳозим ривоят қилди: Айюб унга ривоят қилди, Нофиъ унга ривоят қилди, Абдуллаҳ ибн Умар унга ривоят қилди: Умар ибн ал-Хаттоб Тоифдан қайтганидан кейин Жиъронада бўлганида Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан сўради ва: «Ё Расулуллаҳ, мен жоҳилиятда Масжидул Ҳаром ичида бир кун эътикоф қилишни назр қилган эдим, қандай кўрасиз?» деди. У: «Бор, бир кун эътикоф қил» дедилар. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга хумсдан бир чўрини берган эдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам одамларнинг асирларини озод қилганларида, Умар ибн ал-Хаттоб уларнинг: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизни озод қилдилар» деб айтаётган овозларини эшитди. У: «Бу нима?» деди. Улар: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам одамларнинг асирларини озод қилдилар» дедилар. Шунда Умар: «Ё Абдуллаҳ, ана ўша чўрининг олдига бор ва уни озод қилиб юбор» деди.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ لَمَّا قَفَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ حُنَيْنٍ سَأَلَ عُمَرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَذْرٍ كَانَ نَذَرَهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ اعْتِكَافِ يَوْمٍ . ثُمَّ ذَكَرَ بِمَعْنَى حَدِيثِ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ .
Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ хабар берди, бизга Маъмар Айюбдан, у Нофиъдан, у ибн Умардан хабар берди. У: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Ҳунайндан қайтганларида, Умар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан жоҳилиятда назр қилган бир кун эътикоф ҳақида сўради деди. Сўнг Жарир ибн Ҳозим ҳадиси маъносида зикр қилди.
وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ ذُكِرَ عِنْدَ ابْنِ عُمَرَ عُمْرَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْجِعْرَانَةِ فَقَالَ لَمْ يَعْتَمِرْ مِنْهَا - قَالَ - وَكَانَ عُمَرُ نَذَرَ اعْتِكَافَ لَيْلَةٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ . ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ وَمَعْمَرٍ عَنْ أَيُّوبَ .
Бизга Аҳмад ибн Абда аз-Заббий ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Зайд ривоят қилди, бизга Айюб Нофиъдан ривоят қилди. У: Ибн Умар ҳузурида Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг Жиъронадан қилган умраси зикр қилинди. У: «У ердан умра қилмаганлар» деди. У деди: Умар жоҳилиятда бир кеча эътикоф қилишни назр қилган эди. Сўнг Жарир ибн Ҳозим ва Маъмарнинг Айюбдан ривоят қилган ҳадисига ўхшашини зикр қилди.
وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الْمِنْهَالِ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، كِلاَهُمَا عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، . بِهَذَا الْحَدِيثِ فِي النَّذْرِ وَفِي حَدِيثِهِمَا جَمِيعًا اعْتِكَافُ يَوْمٍ .
Менга Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ад-Доримий ривоят қилди, бизга Ҳажжож ибн ал-Минҳол ривоят қилди, бизга Ҳаммод Айюбдан ривоят қилди. (ҳ) Бизга Яҳё ибн Халаф ривоят қилди, бизга Абдул-Аъло Муҳаммад ибн Ишоқдан ривоят қилди — иккаласи Нофиъдан, у ибн Умардан назр ҳақидаги шу ҳадисни ривоят қилдилар. Иккаласининг ҳадисида ҳам «бир кун эътикоф» бор.