Зиммий яҳудийларни зинода тошбўрон қилиш

حَدَّثَنِي الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى أَبُو صَالِحٍ، حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ إِسْحَاقَ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِيَهُودِيٍّ وَيَهُودِيَّةٍ قَدْ زَنَيَا فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى جَاءَ يَهُودَ فَقَالَ ‏"‏ مَا تَجِدُونَ فِي التَّوْرَاةِ عَلَى مَنْ زَنَى ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نُسَوِّدُ وُجُوهَهُمَا وَنُحَمِّلُهُمَا وَنُخَالِفُ بَيْنَ وُجُوهِهِمَا وَيُطَافُ بِهِمَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأْتُوا بِالتَّوْرَاةِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ ‏"‏ ‏.‏ فَجَاءُوا بِهَا فَقَرَءُوهَا حَتَّى إِذَا مَرُّوا بِآيَةِ الرَّجْمِ وَضَعَ الْفَتَى الَّذِي يَقْرَأُ يَدَهُ عَلَى آيَةِ الرَّجْمِ وَقَرَأَ مَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا وَرَاءَهَا فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ وَهْوَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُرْهُ فَلْيَرْفَعْ يَدَهُ فَرَفَعَهَا فَإِذَا تَحْتَهَا آيَةُ الرَّجْمِ فَأَمَرَ بِهِمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرُجِمَا ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ كُنْتُ فِيمَنْ رَجَمَهُمَا فَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَقِيهَا مِنَ الْحِجَارَةِ بِنَفْسِهِ ‏.‏

Менга ал-Ҳакам ибн Мусо Абу Солиҳ ривоят қилди: бизга Шуайб ибн Исъҳоқ ривоят қилди: бизга Убайдуллаҳ Нофедан хабар бердики, Абдуллаҳ ибн Умар унга хабар бердики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурига зино қилган бир яҳудий эркак ва яҳудий аёл келтирилди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам яҳудийлар ҳузурига бориб: «Тавротда зино қилган кишига нима топасизлар?» деди. Улар: «Биз уларнинг юзларини қоралаймиз, уларни мингаштирамиз, юзларини бир-бирига тескари қиламиз ва айлантирамиз» дедилар. У зот: «Агар ростгўй бўлсангиз, Тавротни келтиринглар» деди. Улар уни келтириб ўқидилар, то тошбўрон оятига етганда, ўқиётган йигит қўлини тошбўрон ояти устига қўйиб, ундан олдинги ва кейингисини ўқиди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга бўлган Абдуллаҳ ибн Салом унга: «Унга буюр, қўлини кўтарсин» деди. У қўлини кўтарди, мана — унинг остида тошбўрон ояти бор эди. Сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам у иккиси ҳақида буюрди-да, улар тошбўрон қилиндилар. Абдуллаҳ ибн Умар деди: «Мен уларни тошбўрон қилганлар орасида эдим. Мен эркакнинг ўз бадани билан аёлни тошлардан тўсиб турганини кўрдим».

وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ - عَنْ أَيُّوبَ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي رِجَالٌ، مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ أَنَّ نَافِعًا، أَخْبَرَهُمْ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجَمَ فِي الزِّنَى يَهُودِيَّيْنِ رَجُلاً وَامْرَأَةً زَنَيَا فَأَتَتِ الْيَهُودُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِهِمَا ‏.‏ وَسَاقُوا الْحَدِيثَ بِنَحْوِهِ ‏.‏

Бизга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди: бизга Исмоил — яъни Ибн Улайя — Айюбдан ривоят қилди. (ҳ) Менга Абут-Тоҳир ҳам ривоят қилди: бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб хабар берди: менга илм аҳлидан бир неча кишилар — улар орасида Молик ибн Анас ҳам бор — хабар бердиларки, Нофе уларга Ибн Умардан хабар бердики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам зино сабабли икки яҳудийни — зино қилган бир эркак ва бир аёлни — тошбўрон қилди. Яҳудийлар уларни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурига келтирган эдилар. Ва улар ҳадисни шунга ўхшаш келтирдилар.

وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ، عُمَرَ أَنَّ الْيَهُودَ، جَاءُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِرَجُلٍ مِنْهُمْ وَامْرَأَةٍ قَدْ زَنَيَا ‏.‏ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Юнус ривоят қилди: бизга Зуҳайр ривоят қилди: бизга Мусо ибн Уқба Нофедан, у Ибн Умардан ривоят қилдики, яҳудийлар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурига ўзларидан зино қилган бир эркак ва бир аёлни келтирдилар. Ва у ҳадисни Убайдуллаҳнинг Нофедан келтирган ҳадиси каби келтирди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ كِلاَهُمَا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ مُرَّ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِيَهُودِيٍّ مُحَمَّمًا مَجْلُودًا فَدَعَاهُمْ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ هَكَذَا تَجِدُونَ حَدَّ الزَّانِي فِي كِتَابِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ فَدَعَا رَجُلاً مِنْ عُلَمَائِهِمْ فَقَالَ ‏"‏ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ التَّوْرَاةَ عَلَى مُوسَى أَهَكَذَا تَجِدُونَ حَدَّ الزَّانِي فِي كِتَابِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ وَلَوْلاَ أَنَّكَ نَشَدْتَنِي بِهَذَا لَمْ أُخْبِرْكَ نَجِدُهُ الرَّجْمَ وَلَكِنَّهُ كَثُرَ فِي أَشْرَافِنَا فَكُنَّا إِذَا أَخَذْنَا الشَّرِيفَ تَرَكْنَاهُ وَإِذَا أَخَذْنَا الضَّعِيفَ أَقَمْنَا عَلَيْهِ الْحَدَّ قُلْنَا تَعَالَوْا فَلْنَجْتَمِعْ عَلَى شَىْءٍ نُقِيمُهُ عَلَى الشَّرِيفِ وَالْوَضِيعِ فَجَعَلْنَا التَّحْمِيمَ وَالْجَلْدَ مَكَانَ الرَّجْمِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَوَّلُ مَنْ أَحْيَا أَمْرَكَ إِذْ أَمَاتُوهُ ‏"‏ ‏.‏ فَأَمَرَ بِهِ فَرُجِمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ لاَ يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏ إِنْ أُوتِيتُمْ هَذَا فَخُذُوهُ‏}‏ يَقُولُ ائْتُوا مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَإِنْ أَمَرَكُمْ بِالتَّحْمِيمِ وَالْجَلْدِ فَخُذُوهُ وَإِنْ أَفْتَاكُمْ بِالرَّجْمِ فَاحْذَرُوا ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ‏}‏ ‏{‏ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ‏}‏ ‏{‏ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ‏}‏ فِي الْكُفَّارِ كُلُّهَا ‏.‏

Бизга Яҳё ибн Яҳё ва Абу Бакр ибн Абу Шайба иккаласи Абу Муовиядан ривоят қилдилар. Яҳё деди: бизга Абу Муовия ал-Аъмашдан, у Абдуллаҳ ибн Муррадан, у ал-Баро ибн Озибдан хабар берди. У деди: «Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васаллам ёнидан юзи қораланган, қамчиланган бир яҳудий олиб ўтилди. У зот уларни чақириб: ‹Китобингизда зино қилувчининг ҳадини шундайми топасизлар?› деди. Улар: ‹Ҳа› дедилар. У зот уларнинг олимларидан бир кишини чақириб: ‹Мусога Тавротни нозил қилган Аллаҳ билан сенга қасам қилдириб сўрайман: китобингизда зино қилувчининг ҳадини шундайми топасизлар?› деди. У: ‹Йўқ, агар менга шу билан қасам қилдирмаганингда, сенга хабар бермас эдим. Биз уни тошбўрон деб топамиз. Лекин у бизнинг обрўлиларимиз орасида кўпайди, биз обрўли кишини олганимизда уни қўйиб юборардик, кучсизни олганимизда унга ҳад қўллардик. Биз: келинглар, обрўли ва паст кишига бирдек қўллайдиган бир нарсада бирлашайлик, дедик ва тошбўрон ўрнига юзни қоралаш ва қамчини жорий қилдик› деди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Аллаҳим, улар Сенинг амрингни ўлдирганларида, мен уни тирилтирган биринчи кишидирман› деди. Сўнг у ҳақида буюрди-да, у тошбўрон қилинди. Сўнг Аллаҳ азза ва жалла: ‹Эй Расул, куфрга шошилаётганлар сени ғамгин қилмасин...› оятидан ‹агар сизга бу берилса, уни олинг› сўзигача нозил қилди. У: Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурига боринглар, агар у сизларга юзни қоралаш ва қамчини буюрса, уни олинг, агар тошбўрон деб фатво берса, эҳтиёт бўлинг, дейилади. Сўнг Аллаҳу таоло: ‹Ким Аллаҳ нозил қилган нарса билан ҳукм қилмаса, ана ўшалар кофирлардир›, ‹Ким Аллаҳ нозил қилган нарса билан ҳукм қилмаса, ана ўшалар золимлардир›, ‹Ким Аллаҳ нозил қилган нарса билан ҳукм қилмаса, ана ўшалар фосиқлардир› — барчасини кофирлар ҳақида — нозил қилди».

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، وَأَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، بِهَذَا الإِسْنَادِ ‏.‏ نَحْوَهُ إِلَى قَوْلِهِ فَأَمَرَ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَرُجِمَ ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ مِنْ نُزُولِ الآيَةِ ‏.‏

Бизга Ибн Нумайр ва Абу Саид ал-Ашажж ривоят қилдилар: улар иккиси дедилар: бизга Ваке ривоят қилди: бизга ал-Аъмаш шу иснод билан — унинг «Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васаллам у ҳақида буюрди-да, у тошбўрон қилинди» деган сўзигача — шунга ўхшаш ривоят қилди. Ундан кейинги оят нозил бўлишини зикр қилмади.

وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ رَجَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنْ أَسْلَمَ وَرَجُلاً مِنَ الْيَهُودِ وَامْرَأَتَهُ ‏.‏

Менга Ҳорун ибн Абдуллаҳ ривоят қилди: бизга Ҳажжож ибн Муҳаммад ривоят қилди: у деди: Ибн Журайж деди: менга Абуз-Зубайр хабар бердики, у Жобир ибн Абдуллаҳни шундай деганини эшитди: «Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васаллам Аслам қабиласидан бир кишини, яҳудийлардан бир кишини ва унинг хотинини тошбўрон қилди».

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ ‏.‏ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ وَامْرَأَةً ‏.‏

Бизга Исъҳоқ ибн Иброҳим ривоят қилди: бизга Равҳ ибн Убода хабар берди: бизга Ибн Журайж шу иснод билан худди шундай ривоят қилди. Фақат у «ва бир аёлни» деди.

وَحَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الشَّيْبَانِيُّ، قَالَ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أَوْفَى ح. وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ أَبِي، إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيِّ قَالَ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أَوْفَى هَلْ رَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ بَعْدَ مَا أُنْزِلَتْ سُورَةُ النُّورِ أَمْ قَبْلَهَا قَالَ لاَ أَدْرِي ‏.‏

Бизга Абу Комил ал-Жаҳдарий ривоят қилди, бизга Абдулвоҳид ривоят қилди, бизга Сулаймон аш-Шайбоний ривоят қилди ва деди: Мен Абдуллаҳ ибн Абу Авфодан сўрадим. (ҳ) Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ҳам ривоят қилди — ва лафз уники — бизга Али ибн Мушир, Абу Ишоқ аш-Шайбонийдан ривоят қилди, у деди: Мен Абдуллаҳ ибн Абу Авфодан сўрадим: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам тошбўрон қилдиларми? У: «Ҳа», деди. Мен: «Нур сураси нозил қилингандан кейинми ёки ундан олдинми?» дедим. У: «Билмайман», деди.