Ўлжа улушлари

وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَخَذَ أَبِي مِنَ الْخُمْسِ سَيْفًا فَأَتَى بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ هَبْ لِي هَذَا ‏.‏ فَأَبَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ يَسْأَلُونَكَ عَنِ الأَنْفَالِ قُلِ الأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ‏}‏

Бизга Қутайба ибн Саъид ривоят қилди, бизга Абу Авона Симокдан, у Мусъаб ибн Саъддан, у отасидан ривоят қилди. У деди: Отам хумусдан (бешдан бир улушдан) бир қилич олди ва уни Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга келтириб: «Буни менга ҳадя қилинг» деди. (Набий) бош тортдилар. Шунда Аллаҳ азза ва жалла: «(Эй Муҳаммад,) сендан ўлжалар ҳақида сўрайдилар. Айт: ‹Ўлжалар Аллаҳ ва Расул учундир›» (оятини) туширди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ، بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ نَزَلَتْ فِيَّ أَرْبَعُ آيَاتٍ أَصَبْتُ سَيْفًا فَأَتَى بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَفِّلْنِيهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ضَعْهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَامَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ضَعْهُ مِنْ حَيْثُ أَخَذْتَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَامَ فَقَالَ نَفِّلْنِيهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ضَعْهُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَفِّلْنِيهِ أَأُجْعَلُ كَمَنْ لاَ غَنَاءَ لَهُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ضَعْهُ مِنْ حَيْثُ أَخَذْتَهَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏ يَسْأَلُونَكَ عَنِ الأَنْفَالِ قُلِ الأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ‏}‏

Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ва ибн Башшор — лафз ибн ал-Мусанноники — ривоят қилиб дедилар: Бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба Симок ибн Ҳарбдан, у Мусъаб ибн Саъддан, у отасидан ривоят қилди. У деди: Менинг ҳақимда тўрт оят нозил бўлди: Мен бир қиличга эришдим ва уни Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга келтириб: «Эй Расулуллаҳ, буни менга (ўлжа) бер» дедим. У: «Буни қўй» дедилар. Сўнг турдим, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам менга: «Буни қаердан олган бўлсанг, ўша ерга қўй» дедилар. Сўнг турдим ва: «Эй Расулуллаҳ, буни менга бер» дедим. У: «Буни қўй» дедилар. Сўнг турдим ва: «Эй Расулуллаҳ, буни менга бер. Мен насибаси йўқ киши каби қилинаманми?» дедим. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам менга: «Буни қаердан олган бўлсанг, ўша ерга қўй» дедилар. У деди: Шунда бу оят нозил бўлди: «Сендан ўлжалар ҳақида сўрайдилар. Айт: ‹Ўлжалар Аллаҳ ва Расул учундир›».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَرِيَّةً وَأَنَا فِيهِمْ قِبَلَ نَجْدٍ فَغَنِمُوا إِبِلاً كَثِيرَةً فَكَانَتْ سُهْمَانُهُمُ اثْنَى عَشَرَ بَعِيرًا أَوْ أَحَدَ عَشَرَ بَعِيرًا وَنُفِّلُوا بَعِيرًا بَعِيرًا ‏.‏

Бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди. У деди: Моликка ўқиб бердим, у Нофиъдан, у ибн Умардан (ривоят қилди). У деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Нажд томонга бир сария (лашкар бўлагини) жўнатдилар, мен ҳам улар орасида эдим. Улар кўп туяни ўлжа қилдилар, уларнинг улушлари ўн икки туядан ёки ўн бир туядан бўлди ва уларга биттадан туя (қўшимча ўлжа) берилди.

وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ سَرِيَّةً قِبَلَ نَجْدٍ وَفِيهِمُ ابْنُ عُمَرَ وَأَنَّ سُهْمَانَهُمْ بَلَغَتِ اثْنَىْ عَشَرَ بَعِيرًا وَنُفِّلُوا سِوَى ذَلِكَ بَعِيرًا فَلَمْ يُغَيِّرْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Бизга Қутайба ибн Саъид ривоят қилди, бизга Лайс ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Муҳаммад ибн Румҳ ривоят қилди, бизга Лайс Нофиъдан, у ибн Умардан хабар берди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Нажд томонга бир сария жўнатдилар, улар орасида ибн Умар ҳам бор эди. Уларнинг улушлари ўн икки туяга етди ва уларга бундан ташқари биттадан туя (қўшимча) берилди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам буни ўзгартирмадилар.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، وَعَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَرِيَّةً إِلَى نَجْدٍ فَخَرَجْتُ فِيهَا فَأَصَبْنَا إِبِلاً وَغَنَمًا فَبَلَغَتْ سُهْمَانُنَا اثْنَىْ عَشَرَ بَعِيرًا وَنَفَّلَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعِيرًا بَعِيرًا ‏.‏

Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Али ибн Мушир ва Абдурраҳим ибн Сулаймон Убайдуллаҳ ибн Умардан, у Нофиъдан, у ибн Умардан ривоят қилдилар. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Наждга бир сария жўнатдилар, мен ҳам унда чиқдим. Биз туялар ва қўйларни ўлжа қилдик, улушларимиз ўн икки туяга етди ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизга биттадан туя (қўшимча ўлжа) бердилар.

وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ الْقَطَّانُ - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ ‏.‏

Бизга Зуҳайр ибн Ҳарб ва Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилиб дедилар: Бизга Яҳё — у ал-Қаттон — Убайдуллаҳдан шу иснодда ривоят қилди.

وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو الرَّبِيعِ، وَأَبُو كَامِلٍ قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، قَالَ كَتَبْتُ إِلَى نَافِعٍ أَسْأَلُهُ عَنِ النَّفَلِ، فَكَتَبَ إِلَىَّ أَنَّ4661 - وَحَدَّثَنَا ابْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي مُوسَى، ح وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ، كُلُّهُمْ عَنْ نَافِعٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ ‏.‏

Бизга уни Абу Робиъ ва Абу Комил ривоят қилиб дедилар: Бизга Ҳаммод Айюбдан ривоят қилди, (ҳ) яна бизга ибн ал-Мусанно ривоят қилди, бизга ибн Абу Адий ибн Авндан ривоят қилди. У деди: Нофиъга мактуб ёзиб, ундан нафл (қўшимча ўлжа) ҳақида сўрадим. У менга ёзиб (хабар) берди. (ҳ) Яна бизга ибн Рофиъ ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, бизга ибн Журайж хабар берди, менга Мусо хабар берди, (ҳ) яна бизга Ҳорун ибн Саъид ал-Айлий ривоят қилди, бизга ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Усома ибн Зайд хабар берди — ҳаммаси Нофиъдан шу иснодда уларнинг ҳадисига ўхшаш (ривоят қилдилар).

وَحَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، - وَاللَّفْظُ لِسُرَيْجٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ، اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ نَفَّلَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفَلاً سِوَى نَصِيبِنَا مِنَ الْخُمْسِ فَأَصَابَنِي شَارِفٌ وَالشَّارِفُ الْمُسِنُّ الْكَبِيرُ ‏

Бизга Сурайж ибн Юнус ва Амр ан-Ноқид — лафз Сурайжники — ривоят қилиб дедилар: Бизга Абдуллаҳ ибн Ражў Юнусдан, у Зуҳрийдан, у Солимдан, у отасидан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизга хумусдан (бешдан бир улушдан) бўлган насибамиздан ташқари нафл (қўшимча ўлжа) бердилар. Шунда менга шориф (ёши катта туя) тегди — шориф кекса, ёши улуғ (туя)дир.