باب وُجُوبِ امْتِثَالِ مَا قَالَهُ شَرْعًا دُونَ مَا ذَكَرَهُ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَعَايِشِ
الدُّنْيَا
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ الثَّقَفِيُّ، وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ - وَتَقَارَبَا فِي اللَّفْظِ وَهَذَا حَدِيثُ قُتَيْبَةَ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ مَرَرْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقَوْمٍ عَلَى رُءُوسِ النَّخْلِ فَقَالَ " مَا يَصْنَعُ هَؤُلاَءِ " . فَقَالُوا يُلَقِّحُونَهُ يَجْعَلُونَ الذَّكَرَ فِي الأُنْثَى فَيَلْقَحُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا أَظُنُّ يُغْنِي ذَلِكَ شَيْئًا " . قَالَ فَأُخْبِرُوا بِذَلِكَ فَتَرَكُوهُ فَأُخْبِرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ فَقَالَ " إِنْ كَانَ يَنْفَعُهُمْ ذَلِكَ فَلْيَصْنَعُوهُ فَإِنِّي إِنَّمَا ظَنَنْتُ ظَنًّا فَلاَ تُؤَاخِذُونِي بِالظَّنِّ وَلَكِنْ إِذَا حَدَّثْتُكُمْ عَنِ اللَّهِ شَيْئًا فَخُذُوا بِهِ فَإِنِّي لَنْ أَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ " .
Бизга Қутайба ибн Саид ас-Сақафий ва Абу Комил ал-Жаҳдарий ривоят қилди — иккови сўзда яқин бўлиб, бу Қутайбанинг ҳадиси — улар дедилар: бизга Абу Авона Симокдан, у Мусо ибн Талҳадан, у отасидан ривоят қилди. У деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан хурмоларнинг бошида (ишлаётган) бир қавмнинг ёнидан ўтдим. У: «Булар нима қилишяпти?», дедилар. Улар: «Уни чанглатишяпти — эркагини урғочисига қўшишяпти, шунда у чангланади», дедилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мен бунинг бирор нарса беришини (фойдасини) ўйламайман», дедилар. У деди: Уларга шу (гап) етказилди, шунда улар уни тарк қилдилар. Сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга шу (ҳақда) хабар берилди. Бас, У: «Агар бу уларга фойда берса, қилаверсинлар. Мен фақат бир гумон билан гумон қилдим, гумон билан мени айбламанглар. Лекин мен сизларга Аллаҳ ҳақида бир нарса ривоят қилсам, уни олинг, зеро мен Аллаҳ азза ва жалла ҳақида ҳеч қачон ёлғон гапирмайман», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الرُّومِيِّ الْيَمَامِيُّ، وَعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ، جَعْفَرٍ الْمَعْقِرِيُّ قَالُوا حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، - وَهُوَ ابْنُ عَمَّارٍ - حَدَّثَنَا أَبُو النَّجَاشِيِّ، حَدَّثَنِي رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ، قَالَ قَدِمَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وَهُمْ يَأْبُرُونَ النَّخْلَ يَقُولُونَ يُلَقِّحُونَ النَّخْلَ فَقَالَ " مَا تَصْنَعُونَ " . قَالُوا كُنَّا نَصْنَعُهُ قَالَ " لَعَلَّكُمْ لَوْ لَمْ تَفْعَلُوا كَانَ خَيْرًا " . فَتَرَكُوهُ فَنَفَضَتْ أَوْ فَنَقَصَتْ - قَالَ - فَذَكَرُوا ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ " إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ إِذَا أَمَرْتُكُمْ بِشَىْءٍ مِنْ دِينِكُمْ فَخُذُوا بِهِ وَإِذَا أَمَرْتُكُمْ بِشَىْءٍ مِنْ رَأْىٍ فَإِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ " . قَالَ عِكْرِمَةُ أَوْ نَحْوَ هَذَا . قَالَ الْمَعْقِرِيُّ فَنَفَضَتْ . وَلَمْ يَشُكَّ .
Бизга Абдуллаҳ ибн ар-Румий ал-Ямомий, Аббос ибн Абдулазим ал-Анбарий ва Аҳмад ибн Жаъфар ал-Маъқирий ривоят қилиб дедилар: бизга Назр ибн Муҳаммад ривоят қилди, бизга Икрима — у Ибн Аммор — ривоят қилди, бизга Абун-Нажоший ривоят қилди, менга Рофеъ ибн Хадиж ривоят қилди. У деди: Аллаҳ набийси соллаллаҳу алайҳи васаллам Мадинага келганларида, улар хурмони чанглатар эдилар — «хурмони уруғлантиришяпти» дейишар эди. У: «Нима қиляпсизлар?», дедилар. Улар: «Биз буни (доим) қилар эдик», дедилар. У: «Эҳтимол, қилмасангиз яхшироқ бўлар», дедилар. Шунда улар уни тарк қилдилар, бас (хурмо) тўкилиб кетди ёки камайиб кетди. У деди: Улар шуни Унга зикр қилдилар. Бас, У: «Мен фақат бир инсонман. Сизларга дийнингиздан бир нарсани буюрсам, уни олинг; сизларга ўз фикримдан бир нарсани буюрсам, мен фақат бир инсонман (холос)», дедилар. Икрима: «Ёки шунга ўхшаш (сўз айтдилар)» деди. Ал-Маъқирий эса шубҳаланмасдан «тўкилиб кетди» деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، كِلاَهُمَا عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ عَامِرٍ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، - حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، وَعَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِقَوْمٍ يُلَقِّحُونَ فَقَالَ " لَوْ لَمْ تَفْعَلُوا لَصَلُحَ " . قَالَ فَخَرَجَ شِيصًا فَمَرَّ بِهِمْ فَقَالَ " مَا لِنَخْلِكُمْ " . قَالُوا قُلْتَ كَذَا وَكَذَا قَالَ " أَنْتُمْ أَعْلَمُ بِأَمْرِ دُنْيَاكُمْ " .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Амр ан-Ноқид ривоят қилди — иккови ал-Асвад ибн Омирдан. Абу Бакр: «бизга Асвад ибн Омир ривоят қилди» деди — бизга Ҳаммод ибн Салама Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Оишадан; ва Собитдан, у Анасдан ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам чанглатаётган бир қавмнинг ёнидан ўтдилар ва: «Агар қилмасангиз ҳам (хурмо) яхши бўларди», дедилар. У деди: (Хурмо) бўш (пуч) бўлиб чиқди. Сўнг У уларнинг ёнидан ўтиб: «Хурмоларингизга нима бўлибди?», дедилар. Улар: «Сиз ундай-бундай деган эдингиз», дедилар. У: «Сизлар дунё ишингизни яхшироқ биласизлар», дедилар.