باب فَضْلِ مَنْ يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الْغَضَبِ وَبِأَىِّ شَىْءٍ يَذْهَبُ الْغَضَبُ
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، - وَاللَّفْظُ لِقُتَيْبَةَ - قَالاَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا تَعُدُّونَ الرَّقُوبَ فِيكُمْ " . قَالَ قُلْنَا الَّذِي لاَ يُولَدُ لَهُ . قَالَ " لَيْسَ ذَاكَ بِالرَّقُوبِ وَلَكِنَّهُ الرَّجُلُ الَّذِي لَمْ يُقَدِّمْ مِنْ وَلَدِهِ شَيْئًا " . قَالَ " فَمَا تَعُدُّونَ الصُّرَعَةَ فِيكُمْ " . قَالَ قُلْنَا الَّذِي لاَ يَصْرَعُهُ الرِّجَالُ . قَالَ " لَيْسَ بِذَلِكَ وَلَكِنَّهُ الَّذِي يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الْغَضَبِ " .
Бизга Қутайба ибн Саъид ва Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди — матн Қутайбага тегишли — иккови: бизга Жарир Аъмашдан, у Иброҳим ат-Таймийдан, у Ҳорис ибн Сувайддан, у Абдуллаҳ ибн Масъуддан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сизлар орасида кимни ‹рақуб› деб ҳисоблайсизлар?» деди. Биз: «Фарзанди бўлмаган кишини», дедик. У: «Бу рақуб эмас, балки рақуб фарзандларидан бирортасини ўзидан олдин юбормаган кишидир», деди. Сўнг: «Сизлар орасида кимни ‹суръа› (полвон) деб ҳисоблайсизлар?» деди. Биз: «Эркаклар йиқита олмайдиган кишини», дедик. У: «Бу эмас, балки у ғазаб пайтида ўзини тутиб қоладиган кишидир», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَعَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالاَ كِلاَهُمَا قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَيْسَ الشَّدِيدُ بِالصُّرَعَةِ إِنَّمَا الشَّدِيدُ الَّذِي يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الْغَضَبِ " .
Бизга Яҳё ибн Яҳё ва Абдул Аъло ибн Ҳаммод ривоят қилди, иккови: Мен Моликка Ибн Шиҳобдан, у Саъид ибн Мусайябдан, у Абу Ҳурайрадан ўқиб эшиттирдим, деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Полвон курашда йиқитадиган киши эмас, балки полвон ғазаб пайтида ўзини тутиб қоладиган кишидир», деди.
حَدَّثَنَا حَاجِبُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لَيْسَ الشَّدِيدُ بِالصُّرَعَةِ " . قَالُوا فَالشَّدِيدُ أَيُّمَ هُوَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " الَّذِي يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الْغَضَبِ " .
Бизга Ҳожиб ибн Валид ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Ҳарб Зубайдийдан, у Зуҳрийдан ривоят қилди, менга Ҳумайд ибн Абдурраҳмон хабар берди: Абу Ҳурайра деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деганини эшитдим: «Полвон курашда йиқитадиган киши эмас.» Улар: «Унда полвон ким, эй Расулуллаҳ?» дедилар. У: «Ғазаб пайтида ўзини тутиб қоладиган кишидир», деди.
وَحَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ بَهْرَامَ، أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، كِلاَهُمَا عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ .
Яна бизга уни Муҳаммад ибн Рофиъ ва Абд ибн Ҳумайд, иккови Абдурраззоқдан ривоят қилди, бизга Маъмар хабар берди, (ҳ) яна бизга Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ибн Баҳром ривоят қилди, бизга Абул Ямон хабар берди, бизга Шуъайб хабар берди, иккови ҳам Зуҳрийдан, у Ҳумайд ибн Абдурраҳмон ибн Авфдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан шунга ўхшаш ривоят қилди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ صُرَدٍ، قَالَ اسْتَبَّ رَجُلاَنِ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلَ أَحَدُهُمَا تَحْمَرُّ عَيْنَاهُ وَتَنْتَفِخُ أَوْدَاجُهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي لأَعْرِفُ كَلِمَةً لَوْ قَالَهَا لَذَهَبَ عَنْهُ الَّذِي يَجِدُ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ " . فَقَالَ الرَّجُلُ وَهَلْ تَرَى بِي مِنْ جُنُونٍ قَالَ ابْنُ الْعَلاَءِ فَقَالَ وَهَلْ تَرَى . وَلَمْ يَذْكُرِ الرَّجُلَ
Бизга Яҳё ибн Яҳё ва Муҳаммад ибн Алў ривоят қилди. Яҳё: хабар берди, деди, Ибн Алў эса: ривоят қилди, деди: бизга Абу Муовия Аъмашдан, у Адий ибн Собитдан, у Сулаймон ибн Сураддан ривоят қилди. У деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурида икки киши сўкишди, улардан бирининг кўзлари қизариб, томир-пайлари шишиб кетди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мен шундай бир калимани биламанки, агар уни айтса, ундан бу ҳис кетиб қолади: ‹Аъузу биллаҳи минаш-шайтонир-рожийм›», деди. Шунда у киши: «Менда жиннилик кўряпсанми?» деди. Ибн Алў: «У: ‹Кўряпсанми›, деди» деди ва «у киши» сўзини зикр қилмади.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، سَمِعْتُ الأَعْمَشَ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَدِيَّ بْنَ ثَابِتٍ، يَقُولُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ صُرَدٍ، قَالَ اسْتَبَّ رَجُلاَنِ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلَ أَحَدُهُمَا يَغْضَبُ وَيَحْمَرُّ وَجْهُهُ فَنَظَرَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنِّي لأَعْلَمُ كَلِمَةً لَوْ قَالَهَا لَذَهَبَ ذَا عَنْهُ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ " . فَقَامَ إِلَى الرَّجُلِ رَجُلٌ مِمَّنْ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَتَدْرِي مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم آنِفًا قَالَ " إِنِّي لأَعْلَمُ كَلِمَةً لَوْ قَالَهَا لَذَهَبَ ذَا عَنْهُ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ " . فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ أَمَجْنُونًا تَرَانِي
Бизга Наср ибн Алий ал-Жаҳзамий ривоят қилди, бизга Абу Усома ривоят қилди: Мен Аъмашнинг шундай деганини эшитдим: Мен Адий ибн Собитнинг шундай деганини эшитдим: Бизга Сулаймон ибн Сурад ривоят қилди. У деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурида икки киши сўкишди, улардан бири ғазабланиб, юзи қизара бошлади. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга қараб: «Мен шундай бир калимани биламанки, агар уни айтса, ундан бу нарса кетиб қолади: ‹Аъузу биллаҳи минаш-шайтонир-рожийм›», деди. Шунда Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшитганлардан бир киши ўша одам олдига бориб: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳозир нима деганини биласанми?» деди. У: «‹Мен шундай бир калимани биламанки, агар уни айтса, ундан бу нарса кетиб қолади: Аъузу биллаҳи минаш-шайтонир-рожийм›, деди» деди. Шунда у киши унга: «Сен мени жинни деб кўряпсанми?» деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ .
Яна бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Ҳафс ибн Ғиёс Аъмашдан шу иснод билан ривоят қилди.