باب نَهْىِ مَنْ أَكَلَ ثُومًا أَوْ بَصَلاً أَوْ كُرَّاثًا أَوْ نَحْوَهَا عَنْ حُضُورِ الْمَسْجِدِ
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ الْقَطَّانُ - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي غَزْوَةِ خَيْبَرَ " مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ - يَعْنِي الثُّومَ - فَلاَ يَأْتِيَنَّ الْمَسَاجِدَ " . قَالَ زُهَيْرٌ فِي غَزْوَةٍ . وَلَمْ يَذْكُرْ خَيْبَرَ .
Ибн Умар (ривоят қилди): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Хайбар ғазотида: "Ким мана шу дарахтдан — яъни саримсоқдан — еса — масжидларга (умуман) келмасин" деди. Зуҳайр: "бир ғазотда" деди ва Хайбарни зикр қилмади.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الْبَقْلَةِ فَلاَ يَقْرَبَنَّ مَسَاجِدَنَا حَتَّى يَذْهَبَ رِيحُهَا " . يَعْنِي الثُّومَ .
Ибн Умар (ривоят қилди): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Ким мана шу кўкат (бақла)дан еса — унинг ҳиди кетгунча бизнинг масжидларимизга яқинлашмасин" деди — яъни саримсоқ.
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ - عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، - وَهُوَ ابْنُ صُهَيْبٍ - قَالَ سُئِلَ أَنَسٌ عَنِ الثُّومِ، فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلاَ يَقْرَبَنَّا وَلاَ يُصَلِّي مَعَنَا " .
Абдулазиз ибн Суҳайб айтди: Анасдан саримсоқ ҳақида сўралди. У: "Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): ‹Ким мана шу дарахтдан еса — бизга яқинлашмасин ва биз билан намоз ўқимасин› деди" деди.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلاَ يَقْرَبَنَّ مَسْجِدَنَا وَلاَ يُؤْذِيَنَّا بِرِيحِ الثُّومِ " .
Абу Ҳурайра айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Ким мана шу дарахтдан еса — бизнинг масжидимизга яқинлашмасин ва бизни саримсоқ ҳиди билан озорламасин" деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ هِشَامٍ، عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَكْلِ الْبَصَلِ وَالْكُرَّاثِ . فَغَلَبَتْنَا الْحَاجَةُ فَأَكَلْنَا مِنْهَا فَقَالَ " مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ الْمُنْتِنَةِ فَلاَ يَقْرَبَنَّ مَسْجِدَنَا فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ تَأَذَّى مِمَّا يَتَأَذَّى مِنْهُ الإِنْسُ " .
Жобир айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) пиёз ва порий (гандана)ни еишдан қайтарди. Бизга эҳтиёж ғолиб келди (зарур бўлиб қолди), бас биз ундан едик. У: "Ким мана шу сасиқ дарахтдан еса — бизнинг масжидимизга яқинлашмасин; чунки малаклар — инсонлар озорланадиган нарсадан — озорланади" деди.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ - وَفِي رِوَايَةِ حَرْمَلَةَ وَزَعَمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَكَلَ ثُومًا أَوْ بَصَلاً فَلْيَعْتَزِلْنَا أَوْ لِيَعْتَزِلْ مَسْجِدَنَا وَلْيَقْعُدْ فِي بَيْتِهِ " . وَأَنَّهُ أُتِيَ بِقِدْرٍ فِيهِ خَضِرَاتٌ مِنْ بُقُولٍ فَوَجَدَ لَهَا رِيحًا فَسَأَلَ فَأُخْبِرَ بِمَا فِيهَا مِنَ الْبُقُولِ فَقَالَ " قَرِّبُوهَا " . إِلَى بَعْضِ أَصْحَابِهِ فَلَمَّا رَآهُ كَرِهَ أَكْلَهَا قَالَ " كُلْ فَإِنِّي أُنَاجِي مَنْ لاَ تُنَاجِي " .
Жобир ибн Абдуллаҳ айтди — Ҳармала ривоятида: у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (шундай) деди деб ўйлади: "Ким саримсоқ ёки пиёз еса — биздан четлансин — ёки: бизнинг масжидимиздан четлансин — ва ўз уйида ўтирсин". Ва унга — ичида кўкатлардан (иборат) яшилликлар (бор) бир қозон келтирилди; у ундан бир ҳид сезди; сўради; унга ичидаги кўкатлар (ҳақида) хабар берилди. У: "Уни ашобларидан баъзисига яқинлаштиринг" деди. У (саҳоби) уни кўрганида уни еишни ёқтирмади. У: "Е; чунки мен — сен муножот қилмайдиган (Зот) билан муножот қиламан" деди.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، ح قَالَ وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالاَ جَمِيعًا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ " مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ - يُرِيدُ الثُّومَ - فَلاَ يَغْشَنَا فِي مَسْجِدِنَا " . وَلَمْ يَذْكُرِ الْبَصَلَ وَالْكُرَّاثَ .
(Юқоридаги равийлар) Ибн Журайж(дан) шу иснод билан (ривоят қилдилар): "Ким мана шу дарахтдан — саримсоқни назарда тутяпти — еса — бизга масжидимизда қатнашмасин (кирмасин)" — ва пиёз ҳамда порийни зикр қилмади.
وَحَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ لَمْ نَعْدُ أَنْ فُتِحَتْ، خَيْبَرُ فَوَقَعْنَا أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي تِلْكَ الْبَقْلَةِ الثُّومِ وَالنَّاسُ جِيَاعٌ فَأَكَلْنَا مِنْهَا أَكْلاً شَدِيدًا ثُمَّ رُحْنَا إِلَى الْمَسْجِدِ فَوَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الرِّيحَ فَقَالَ " مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ الْخَبِيثَةِ شَيْئًا فَلاَ يَقْرَبَنَّا فِي الْمَسْجِدِ " . فَقَالَ النَّاسُ حُرِّمَتْ حُرِّمَتْ . فَبَلَغَ ذَاكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَيْسَ بِي تَحْرِيمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لِي وَلَكِنَّهَا شَجَرَةٌ أَكْرَهُ رِيحَهَا " .
Абу Саъид айтди: Хайбар фатҳ қилинганидан кейин, биз — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ашоблари — ўшал бақла (кўкат) — саримсоққа дуч келдик — одамлар оч эдилар — ва биз ундан қаттиқ (кўп) едик; кейин масжидга келдик. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳидни сезди ва: "Ким мана шу хабис (ёқимсиз) дарахтдан бирор нарса еса — масжидда бизга яқинлашмасин" деди. Одамлар: "(Саримсоқ) ҳаром қилинди, ҳаром қилинди" дедилар. Бу Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га етди; у: "Эй одамлар, мен Аллаҳ менга ҳалол қилган нарсани ҳаром қилиш (ҳуқуқига эга) эмасман; лекин у — мен ҳидини ёқтирмайдиган бир дарахт(дир)" деди.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنِ ابْنِ خَبَّابٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ عَلَى زَرَّاعَةِ بَصَلٍ هُوَ وَأَصْحَابُهُ فَنَزَلَ نَاسٌ مِنْهُمْ فَأَكَلُوا مِنْهُ وَلَمْ يَأْكُلْ آخَرُونَ فَرُحْنَا إِلَيْهِ فَدَعَا الَّذِينَ لَمْ يَأْكُلُوا الْبَصَلَ وَأَخَّرَ الآخَرِينَ حَتَّى ذَهَبَ رِيحُهَا .
Абу Саъид ал-Худрий (ривоят қилди): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) — у ва ашоблари — бир пиёз эккан (дала) янидан ўтди; улардан баъзи кишилар (озиқ олиш учун) тушди ва ундан еди, бошқалар эса емади; биз унинг олдига келдик; у пиёз емаганларни (ўзига) яқинлаштирди ва бошқаларини — ҳиди кетгунча — кечиктирди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، خَطَبَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَذَكَرَ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَكَرَ أَبَا بَكْرٍ قَالَ إِنِّي رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا نَقَرَنِي ثَلاَثَ نَقَرَاتٍ وَإِنِّي لاَ أُرَاهُ إِلاَّ حُضُورَ أَجَلِي وَإِنَّ أَقْوَامًا يَأْمُرُونَنِي أَنْ أَسْتَخْلِفَ وَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُنْ لِيُضَيِّعَ دِينَهُ وَلاَ خِلاَفَتَهُ وَلاَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَإِنْ عَجِلَ بِي أَمْرٌ فَالْخِلاَفَةُ شُورَى بَيْنَ هَؤُلاَءِ السِّتَّةِ الَّذِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَنْهُمْ رَاضٍ وَإِنِّي قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ أَقْوَامًا يَطْعَنُونَ فِي هَذَا الأَمْرِ أَنَا ضَرَبْتُهُمْ بِيَدِي هَذِهِ عَلَى الإِسْلاَمِ فَإِنْ فَعَلُوا ذَلِكَ فَأُولَئِكَ أَعْدَاءُ اللَّهِ الْكَفَرَةُ الضُّلاَّلُ ثُمَّ إِنِّي لاَ أَدَعُ بَعْدِي شَيْئًا أَهَمَّ عِنْدِي مِنَ الْكَلاَلَةِ مَا رَاجَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي شَىْءٍ مَا رَاجَعْتُهُ فِي الْكَلاَلَةِ وَمَا أَغْلَظَ لِي فِي شَىْءٍ مَا أَغْلَظَ لِي فِيهِ حَتَّى طَعَنَ بِإِصْبَعِهِ فِي صَدْرِي فَقَالَ " يَا عُمَرُ أَلاَ تَكْفِيكَ آيَةُ الصَّيْفِ الَّتِي فِي آخِرِ سُورَةِ النِّسَاءِ " . وَإِنِّي إِنْ أَعِشْ أَقْضِ فِيهَا بِقَضِيَّةٍ يَقْضِي بِهَا مَنْ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَمَنْ لاَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أُشْهِدُكَ عَلَى أُمَرَاءِ الأَمْصَارِ وَإِنِّي إِنَّمَا بَعَثْتُهُمْ عَلَيْهِمْ لِيَعْدِلُوا عَلَيْهِمْ وَلِيُعَلِّمُوا النَّاسَ دِينَهُمْ وَسُنَّةَ نَبِيِّهِمْ صلى الله عليه وسلم وَيَقْسِمُوا فِيهِمْ فَيْئَهُمْ وَيَرْفَعُوا إِلَىَّ مَا أَشْكَلَ عَلَيْهِمْ مِنْ أَمْرِهِمْ ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ تَأْكُلُونَ شَجَرَتَيْنِ لاَ أَرَاهُمَا إِلاَّ خَبِيثَتَيْنِ هَذَا الْبَصَلَ وَالثُّومَ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا وَجَدَ رِيحَهُمَا مِنَ الرَّجُلِ فِي الْمَسْجِدِ أَمَرَ بِهِ فَأُخْرِجَ إِلَى الْبَقِيعِ فَمَنْ أَكَلَهُمَا فَلْيُمِتْهُمَا طَبْخًا .
Маъдон ибн Абу Талҳа (ривоят қилди): Умар ибн ал-Хаттоб жума куни хутба қилди; Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни ва Абу Бакрни зикр қилди ва: "Албатта мен (тушда) гўё бир хўроз мени уч марта чўқиганини кўрдим; мен буни фақат ажалимнинг яқинлашганига (йўяман). Ва бир қавм менга — (ўрнимга) ўринбосар (халифа) тайинлашни — буюряпти. Аллаҳ Ўз динини, халифалигини ва Ўз Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни юборган нарсасини (Исломни) зое (йўқ) қилувчи эмас. Агар менга иш шошилса (ўлим келса) — халифалик мана шу олти киши орасида шуро (маслаҳат) билан (ҳал қилинсин)ки, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) улардан рози бўлган ҳолда вафот этди. Ва мен албатта биламанки, бир қавм бу иш (халифалик)ка таъна қиладилар — мен уларни мана шу қўлим билан Ислом учун урган эдим; агар улар шундай қилса — ана ўшалар Аллаҳнинг душманлари, кофирлар, адашганлардир. Кейин мен ўзимдан кейин — калала (отаси ва фарзанди йўқ мерос)дан кўра менга муҳимроқ бирор нарсани қолдирмайман; мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га ҳеч нарсада — калала (масала)сида мурожаат қилганча мурожаат қилмадим; ва у менга ҳеч нарсада — унда менга қаттиқлик қилганча қаттиқлик қилмади — ҳатто бармоғи билан кўкрагимга туртди ва: ‹Эй Умар, сенга Нисо сурасининг охиридаги ёз (иссиқ ой) ояти кифоя қилмайдими?› деди. Агар мен (тирик) яшаб қолсам, унда (калалада) шундай бир ҳукм чиқараманки, уни Қуръан ўқийдиган (киши) ҳам, Қуръан ўқимайдиган (киши) ҳам (унга қараб) ҳукм қилади" деди. Кейин: "Аллаҳумма, мен Сени шаҳарларнинг амирлари устига гувоҳ қиламан; мен уларни фақат — улар устида (раийят устида) адолат қилишлари, одамларга динини ва Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг суннатини ўргатишлари, уларнинг файини (ғанимат-ўлжани) улар орасида тақсимлашлари ва уларнинг ишидан ўзларига мушкул (тушунарсиз) бўлганини менга кўтаришлари учун — юбордим" деди. Кейин: "Кейин, эй одамлар, сизлар икки дарахтни — мен уларни фақат хабис (ёқимсиз) деб кўраман — еяпсизлар: мана шу пиёз ва саримсоқни; мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни — масжидда кишидан уларнинг ҳидини сезганида — унга (буюрди), у Бақиъга (ташқарига) чиқарилар эди (деб) кўрдим; бас ким уларни еса — уларни пишириб ўлдирсин (ҳидини йўқотсин)" деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، كِلاَهُمَا عَنْ شَبَابَةَ بْنِ سَوَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، جَمِيعًا عَنْ قَتَادَةَ، فِي هَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
(Юқоридаги равийлар) Қатода(дан) шу иснодда шу мислини (ривоят қилдилар).