باب اسْتِحْبَابِ التَّبْكِيرِ بِالصُّبْحِ فِي أَوَّلِ وَقْتِهَا وَهُوَ التَّغْلِيسُ وَبَيَانِ قَدْرِ الْقِرَاءَةِ فِيهَا
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، كُلُّهُمْ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ، - قَالَ عَمْرٌو حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، - عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ نِسَاءَ الْمُؤْمِنَاتِ، كُنَّ يُصَلِّينَ الصُّبْحَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ يَرْجِعْنَ مُتَلَفِّعَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ لاَ يَعْرِفُهُنَّ أَحَدٌ .
Оиша (ривоят қилди)ки: Мўмина аёллар субҳни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан ўқир, кейин ридоларига ўраниб қайтар эдилар — уларни ҳеч ким таниёлмас эди.
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ، أَخْبَرَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَقَدْ كَانَ نِسَاءٌ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ يَشْهَدْنَ الْفَجْرَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُتَلَفِّعَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ ثُمَّ يَنْقَلِبْنَ إِلَى بُيُوتِهِنَّ وَمَا يُعْرَفْنَ مِنْ تَغْلِيسِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالصَّلاَةِ .
Оиша — Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг завжаси — айтди: Мўмина аёллардан (баъзилари) фажрни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан — ридоларига ўраниб — қатнашар, кейин уйларига қайтар эдилар; Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг намозни қоронғуликда (эрта) ўқиши сабабли улар таниб бўлмас эди.
وَحَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيُصَلِّي الصُّبْحَ فَيَنْصَرِفُ النِّسَاءُ مُتَلَفِّعَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ مَا يُعْرَفْنَ مِنَ الْغَلَسِ . وَقَالَ الأَنْصَارِيُّ فِي رِوَايَتِهِ مُتَلَفِّفَاتٍ .
Оиша айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) субҳни ўқир, кейин аёллар ридоларига ўраниб қайтар эдилар — қоронғулик (ғира-шира) сабабли таниб бўлмас эди. Ансорий ўз ривоятида: «ўранган (мулаффифат)» деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، قَالَ لَمَّا قَدِمَ الْحَجَّاجُ الْمَدِينَةَ فَسَأَلْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الظُّهْرَ بِالْهَاجِرَةِ وَالْعَصْرَ وَالشَّمْسُ نَقِيَّةٌ وَالْمَغْرِبَ إِذَا وَجَبَتْ وَالْعِشَاءَ أَحْيَانًا يُؤَخِّرُهَا وَأَحْيَانًا يُعَجِّلُ كَانَ إِذَا رَآهُمْ قَدِ اجْتَمَعُوا عَجَّلَ وَإِذَا رَآهُمْ قَدْ أَبْطَئُوا أَخَّرَ وَالصُّبْحَ كَانُوا أَوْ - قَالَ - كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّيهَا بِغَلَسٍ .
Муҳаммад ибн Амр ибн ал-Ҳасан ибн Алий айтди: Ҳажжож Мадинага келганида, биз Жобир ибн Абдуллаҳдан сўрадик. У: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) пешинни кундузнинг иссиқ пайтида (ҳожира), асрни қуёш тоза (ёруғ) пайтида, шомни (қуёш) ботган заҳоти ўқир эди; хуфтонни эса — баъзан кечиктирар, баъзан тезлатар эди: уларни (одамларни) тўпланган кўрса тезлатар, секинлашган (кечикисан) кўрса кечиктирар эди. Субҳни эса — улар (кел)ар эди, ёки: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни қоронғуликда (эрта) ўқир эди, деди.
وَحَدَّثَنَاهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدٍ، سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، قَالَ كَانَ الْحَجَّاجُ يُؤَخِّرُ الصَّلَوَاتِ فَسَأَلْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بِمِثْلِ حَدِيثِ غُنْدَرٍ .
Муҳаммад ибн Амр ибн ал-Ҳасан ибн Алий айтди: Ҳажжож намозларни кечиктирар эди; бас биз Жобир ибн Абдуллаҳдан сўрадик — Ғундар ҳадиси мислида.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي سَيَّارُ بْنُ سَلاَمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَسْأَلُ أَبَا بَرْزَةَ، عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - قُلْتُ آنْتَ سَمِعْتَهُ قَالَ فَقَالَ كَأَنَّمَا أَسْمَعُكَ السَّاعَةَ - قَالَ - سَمِعْتُ أَبِي يَسْأَلُهُ عَنْ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ كَانَ لاَ يُبَالِي بَعْضَ تَأْخِيرِهَا - قَالَ يَعْنِي الْعِشَاءَ - إِلَى نِصْفِ اللَّيْلِ وَلاَ يُحِبُّ النَّوْمَ قَبْلَهَا وَلاَ الْحَدِيثَ بَعْدَهَا . قَالَ شُعْبَةُ ثُمَّ لَقِيتُهُ بَعْدُ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ وَكَانَ يُصَلِّي الظُّهْرَ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ وَالْعَصْرَ يَذْهَبُ الرَّجُلُ إِلَى أَقْصَى الْمَدِينَةِ وَالشَّمْسُ حَيَّةٌ - قَالَ - وَالْمَغْرِبَ لاَ أَدْرِي أَىَّ حِينٍ ذَكَرَ . قَالَ ثُمَّ لَقِيتُهُ بَعْدُ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ وَكَانَ يُصَلِّي الصُّبْحَ فَيَنْصَرِفُ الرَّجُلُ فَيَنْظُرُ إِلَى وَجْهِ جَلِيسِهِ الَّذِي يَعْرِفُ فَيَعْرِفُهُ . قَالَ وَكَانَ يَقْرَأُ فِيهَا بِالسِّتِّينَ إِلَى الْمِائَةِ .
Сайёр ибн Салама айтди: Мен отамни Абу Барзадан Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг намози ҳақида сўраётган ҳолда эшитдим. Мен: «Сен буни (ўзинг) эшитдингми?» дедим. У: «Гўё мен сенга ҳозир эшиттираётгандекман» деди. Мен отамни ундан Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг намози ҳақида сўраётган ҳолда эшитдим. У: «(Набий) уни (яъни хуфтонни) — ярим кечагақадар — баъзан кечиктиришни парво қилмас эди; ундан олдин ухлашни ва ундан кейин (гаплашиб) суҳбатни яхши кўрмас эди» деди. Шуъба: Кейин мен уни (Сайёрни) кейин учратдим ва ундан сўрадим; у: «(Набий) пешинни қуёш оғган пайт ўқир, асрни — киши Мадинанинг энг четига боргунча қуёш тирик (ёруғ) бўлар; шомни эса — қайси вақтда (зикр қилди) — билмаймман» деди. Кейин мен уни кейин учратдим ва сўрадим; у: «(Набий) субҳни ўқир, кейин киши (намоздан) қайтар ва ўз ёнидаги — танийдиган — ҳамсуҳбатининг юзига қарар ва уни таниб олар эди. Ва у (Набий) унда (субҳда) олтмишдан юзтагача (оят) ўқир эди» деди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَيَّارِ بْنِ سَلاَمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَرْزَةَ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يُبَالِي بَعْضَ تَأْخِيرِ صَلاَةِ الْعِشَاءِ إِلَى نِصْفِ اللَّيْلِ وَكَانَ لاَ يُحِبُّ النَّوْمَ قَبْلَهَا وَلاَ الْحَدِيثَ بَعْدَهَا . قَالَ شُعْبَةُ ثُمَّ لَقِيتُهُ مَرَّةً أُخْرَى فَقَالَ أَوْ ثُلُثِ اللَّيْلِ .
Сайёр ибн Салама айтди: Мен Абу Барзани айтаётган ҳолда эшитдим: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хуфтон намозини — ярим кечагақадар — баъзан кечиктиришни парво қилмас эди; ундан олдин ухлашни ва ундан кейин суҳбатни яхши кўрмас эди. Шуъба: Кейин мен уни бошқа сафар учратдим; у: «Ёки кечанинг учдан бири(гача)» деди.
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ عَمْرٍو الْكَلْبِيُّ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ سَيَّارِ بْنِ سَلاَمَةَ أَبِي الْمِنْهَالِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَرْزَةَ الأَسْلَمِيَّ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُؤَخِّرُ الْعِشَاءَ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ وَيَكْرَهُ النَّوْمَ قَبْلَهَا وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَا وَكَانَ يَقْرَأُ فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ مِنَ الْمِائَةِ إِلَى السِّتِّينَ وَكَانَ يَنْصَرِفُ حِينَ يَعْرِفُ بَعْضُنَا وَجْهَ بَعْضٍ .
Абу Барза ал-Асламий айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хуфтонни кечанинг учдан бирига(қадар) кечиктирар, ундан олдин ухлашни ва ундан кейин суҳбатни ёмон кўрар эди; ва фажр намозида юзтадан олтмишгача (оят) ўқир, ва — биримиз бошқамизнинг юзини танийдиган пайт (намоздан) қайтар эди.