باب ثَوَابِ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ وَصَامَهُ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا وَالاِخْتِلاَفِ عَلَى الزُّهْرِيِّ فِي الْخَبَرِ فِي ذَلِكَ
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، قَالَ أَنْبَأَنَا خَالِدٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Абдулҳакам хабар берди, у Шуъайбдан, у ал-Лайсдан (ривоят қилди). У деди: бизга Холид хабар берди, у Ибн Абу Ҳилолдан, у Ибн Шиҳобдан, у Саъид ибн ал-Мусайябдан, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди). У: «Ким Рамазонни имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб қоим бўлса (ибодатда ўтказса), унинг олдинги гуноҳлари кечирилади,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَبَلَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعَافَى، قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ رَاشِدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُرَغِّبُ النَّاسَ فِي قِيَامِ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَأْمُرَهُمْ بِعَزِيمَةِ أَمْرٍ فِيهِ فَيَقُولُ " مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Бизга Муҳаммад ибн Жабала хабар берди, у деди: бизга ал-Муъофо ривоят қилди, у деди: бизга Мусо ривоят қилди, у Ишоқ ибн Рошиддан, у аз-Зуҳрийдан (ривоят қилди). У деди: менга Урва ибн аз-Зубайр хабар бердики, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг завжалари Ойша (розияллаҳу анҳо) унга хабар бердики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) одамларни Рамазон қиёмига (таровеҳга) — қатъий буйруқ билан амр қилмасдан — рағбатлантирардилар ва: «Ким Рамазонни имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб қоим бўлса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади,» дердилар.
أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ يُونُسَ الأَيْلِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ يُصَلِّي فِي الْمَسْجِدِ فَصَلَّى بِالنَّاسِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَفِيهِ قَالَتْ فَكَانَ يُرَغِّبُهُمْ فِي قِيَامِ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَأْمُرَهُمْ بِعَزِيمَةٍ وَيَقُولُ " مَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " . قَالَ فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ .
Бизга Закариё ибн Яҳё хабар берди, у деди: бизга Ишоқ хабар берди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибн ал-Ҳорис хабар берди, у Юнус ал-Айлийдан, у аз-Зуҳрийдан (ривоят қилди). У деди: менга Урва ибн аз-Зубайр хабар бердики, Ойша (розияллаҳу анҳо) унга хабар бердики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) тун ярмида чиқиб, масжидда намоз ўқидилар ва одамларга (имом бўлиб) намоз ўқиб бердилар. (Рови) ҳадисни (охиригача) келтирди, унда у (Ойша) деди: «Улар одамларни Рамазон қиёмига — қатъий буйруқ билан амр қилмасдан — рағбатлантирардилар ва: «Ким Қадр кечасини имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб қоим бўлса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади,» дердилар.» (Рови) деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ана шу ҳолатда (бу иш шу тарзда давом этаётган бир пайтда) вафот этдилар.»
أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي رَمَضَانَ " مَنْ قَامَهُ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Бизга ар-Робиъ ибн Сулаймон хабар берди, у деди: бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, у деди: менга Юнус хабар берди, у Ибн Шиҳобдан (ривоят қилди). У деди: менга Абу Салама ибн Абдурраҳмон хабар бердики, Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу) деди: мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг Рамазон ҳақида: «Ким уни имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб қоим бўлса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади,» деганларини эшитдим.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ فَصَلَّى فِي الْمَسْجِدِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَقَالَ فِيهِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُرَغِّبُهُمْ فِي قِيَامِ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَأْمُرَهُمْ بِعَزِيمَةِ أَمْرٍ فِيهِ فَيَقُولُ " مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Менга Муҳаммад ибн Холид хабар бериб, деди: бизга Бишр ибн Шуайб отасидан, у Зуҳрийдан ривоят қилди, у деди: менга Урва ибн аз-Зубайр хабар берди, унга Оиша (розияллаҳу анҳо) хабар беришича, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) кечанинг бир қисмида (уйидан) чиқиб, масжидда намоз ўқидилар — ва (рови) ҳадисни давом эттириб, унда шуни айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларни Рамазон (кечалари) қоим бўлишга рағбатлантирар, лекин буни қатъий буйруқ сифатида буюрмасдилар ва: «Ким Рамазонни имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб қоим бўлса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади,» дердилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ لِرَمَضَانَ " مَنْ قَامَهُ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Бизга Муҳаммад ибн Холид хабар бериб, деди: бизга Бишр ибн Шуайб отасидан, у Зуҳрийдан ривоят қилди, у деди: бизга Абу Салама ибн Абдурраҳмон ривоят қилдики, Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу) деди: мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг Рамазон ҳақида: «Ким уни имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб қоим бўлса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади,» деганларини эшитдим.
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Бизга Абу Довуд хабар бериб, деди: бизга Яъқуб ибн Иброҳим ривоят қилди, у деди: бизга отам Солиҳдан, у Ибн Шиҳобдан ривоят қилди, унга Абу Салама хабар беришича, Абу Ҳурайра деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким Рамазонни имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб қоим бўлса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади,» дедилар.
أَخْبَرَنَا نُوحُ بْنُ حَبِيبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُرَغِّبُ فِي قِيَامِ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَأْمُرَهُمْ بِعَزِيمَةٍ قَالَ " مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Бизга Нуҳ ибн Ҳабиб хабар бериб, деди: бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, у деди: бизга Маъмар Зуҳрийдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан хабар берди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Рамазон (кечалари) қоим бўлишга рағбатлантирар, лекин уни қатъий (буйруқ) сифатида буюрмасдилар. У: «Ким Рамазонни имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб қоим бўлса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади,» дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Бизга Қутайба Моликдан, у Ибн Шиҳобдан, у Ҳумайд ибн Абдурраҳмондан, у Абу Ҳурайрадан хабар бердики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким Рамазонни имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб қоим бўлса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Бизга Муҳаммад ибн Салама хабар бериб, деди: бизга Ибн ал-Қосим Моликдан ривоят қилди, у деди: менга Ибн Шиҳоб Ҳумайд ибн Абдурраҳмондан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилдики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким Рамазонни имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб қоим бўлса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади,» дедилар.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ، قَالَ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ الزُّهْرِيُّ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Менга Муҳаммад ибн Исмоил хабар бериб, деди: бизга Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ибн Асмо ривоят қилди, у деди: бизга Жувайрия Моликдан ривоят қилди. Зуҳрий деди: менга Абу Салама ибн Абдурраҳмон ва Ҳумайд ибн Абдурраҳмон Абу Ҳурайрадан хабар бердиларки, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким Рамазонни имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб қоим бўлса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади,» дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ صَامَ رَمَضَانَ " . وَفِي حَدِيثِ قُتَيْبَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَامَ شَهْرَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Бизга Қутайба ва Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Язид хабар бериб, иккиси деди: бизга Суфён Зуҳрийдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилди, у: «Ким Рамазонни рўза тутса...» дедилар. Қутайбанинг ҳадисида эса: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким Рамазон ойини имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб қоим бўлса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади. Ким Қадр кечасини имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб қоим бўлса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади,» дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Бизга Қутайба хабар бериб, деди: бизга Суфён Зуҳрийдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилдики, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким Рамазонни имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб рўза тутса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади,» дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар бериб, деди: бизга Суфён Зуҳрийдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким Рамазонни имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб рўза тутса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади,» дедилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " .
Бизга Али ибн ал-Мунзир хабар бериб, деди: бизга Ибн Фузайл ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Саид Абу Саламадан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким Рамазонни имон билан ва (ажрини Аллаҳдан) умид қилиб рўза тутса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади,» дедилар.