أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ ثَفِنَةَ، قَالَ اسْتَعْمَلَ ابْنُ عَلْقَمَةَ أَبِي عَلَى عِرَافَةِ قَوْمِهِ وَأَمَرَهُ أَنْ يُصَدِّقَهُمْ، فَبَعَثَنِي أَبِي إِلَى طَائِفَةٍ مِنْهُمْ لآتِيَهُ بِصَدَقَتِهِمْ فَخَرَجْتُ حَتَّى أَتَيْتُ عَلَى شَيْخٍ كَبِيرٍ يُقَالُ لَهُ سَعْرٌ فَقُلْتُ إِنَّ أَبِي بَعَثَنِي إِلَيْكَ لِتُؤَدِّيَ صَدَقَةَ غَنَمِكَ . قَالَ ابْنَ أَخِي وَأَىُّ نَحْوٍ تَأْخُذُونَ قُلْتُ نَخْتَارُ حَتَّى إِنَّا لَنَشْبُرُ ضُرُوعَ الْغَنَمِ . قَالَ ابْنَ أَخِي فَإِنِّي أُحَدِّثُكَ أَنِّي كُنْتُ فِي شِعْبٍ مِنْ هَذِهِ الشِّعَابِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَنَمٍ لِي فَجَاءَنِي رَجُلاَنِ عَلَى بَعِيرٍ فَقَالاَ إِنَّا رَسُولاَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْكَ لِتُؤَدِّيَ صَدَقَةَ غَنَمِكَ . قَالَ قُلْتُ وَمَا عَلَىَّ فِيهَا قَالاَ شَاةٌ . فَأَعْمِدُ إِلَى شَاةٍ قَدْ عَرَفْتُ مَكَانَهَا مُمْتَلِئَةً مَحْضًا وَشَحْمًا فَأَخْرَجْتُهَا إِلَيْهِمَا فَقَالَ هَذِهِ الشَّافِعُ . وَالشَّافِعُ الْحَائِلُ وَقَدْ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَأْخُذَ شَافِعًا قَالَ فَأَعْمِدُ إِلَى عَنَاقٍ مُعْتَاطٍ - وَالْمُعْتَاطُ الَّتِي لَمْ تَلِدْ وَلَدًا وَقَدْ حَانَ وِلاَدُهَا - فَأَخْرَجْتُهَا إِلَيْهِمَا فَقَالاَ نَاوِلْنَاهَا فَرَفَعْتُهَا إِلَيْهِمَا فَجَعَلاَهَا مَعَهُمَا عَلَى بَعِيرِهِمَا ثُمَّ انْطَلَقَا .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн ал-Муборак хабар берди, у деди: бизга Вакииъ ривоят қилди, у деди: бизга Закариё ибн Ишоқ, Амр ибн Абу Суфёндан, у Муслим ибн Сафинадан (ривоят қилдики), у деди: Ибн Алқама отамни ўз қавмига оқсоқол қилиб тайинлади ва унга улардан закот йиғишни буюрди. Отам мени уларнинг бир гуруҳига, уларнинг садақасини олиб келишим учун жўнатди. Мен чиқиб, охири Саър деб аталадиган кекса бир чолнинг олдига келдим ва: «Отам мени сенинг олдингга қўйларинг закотини адо этишинг учун жўнатди,» дедим. У: «Эй жияним, қайси тарзда оласизлар?» деди. Мен: «Танлаб оламиз, ҳатто қўйларнинг елинларини ҳам ушлаб кўрамиз,» дедим. У: «Эй жияним, мен сенга шуни айтиб берай: мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонида шу водийлардан бирида ўз қўйларим билан эдим. Икки киши бир туяда олдимга келиб: «Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг сенинг олдингга, қўйларинг закотини адо этишинг учун (юборган) элчиларимиз,» дедилар. Мен: «Менинг зиммамга ундан нима (тушади)?» дедим. Улар: «Битта қўй,» дедилар. Мен ўрнини билган, сути ва ёғи мўл бир қўйга бориб, уни уларга чиқардим. (Улардан бири): «Бу шофиъ (ҳомиладор ёки бола туққан)дир,» деди — шофиъ ҳомиладор (қўй)дир, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизни шофиъ олишдан қайтаргандилар. Шунда мен бир муътот эчкига бордим — муътот олдин бола туғмаган, аммо туғиш вақти етиб қолган (эчки)дир — уни уларга чиқардим. Улар: «Буни бизга узат,» дедилар. Мен уни уларга кўтариб бердим, улар эса уни ўзлари билан туяларига (юклаб) қўйиб, сўнг кетишди,» деди.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ، قَالَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي مُسْلِمُ بْنُ ثَفِنَةَ، أَنَّ ابْنَ عَلْقَمَةَ، اسْتَعْمَلَ أَبَاهُ عَلَى صَدَقَةِ قَوْمِهِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ .
Бизга Ҳорун ибн Абдуллаҳ хабар берди, у деди: бизга Ровҳ ривоят қилди, у деди: бизга Закариё ибн Ишоқ ривоят қилди, у деди: менга Амр ибн Абу Суфён ривоят қилди, у деди: менга Муслим ибн Сафина ривоят қилдики, Ибн Алқама отасини ўз қавмининг садақасини (йиғишга) тайинлади — ва ҳадисни (юқоридагидек) келтирди.
أَخْبَرَنِي عِمْرَانُ بْنُ بَكَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الزِّنَادِ، مِمَّا حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجُ، مِمَّا ذَكَرَ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يُحَدِّثُ قَالَ وَقَالَ عُمَرُ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِصَدَقَةٍ فَقِيلَ مَنَعَ ابْنُ جَمِيلٍ وَخَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ وَعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا يَنْقِمُ ابْنُ جَمِيلٍ إِلاَّ أَنَّهُ كَانَ فَقِيرًا فَأَغْنَاهُ اللَّهُ وَأَمَّا خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فَإِنَّكُمْ تَظْلِمُونَ خَالِدًا قَدِ احْتَبَسَ أَدْرَاعَهُ وَأَعْتُدَهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَأَمَّا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ عَمُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَهِيَ عَلَيْهِ صَدَقَةٌ وَمِثْلُهَا مَعَهَا " .
Менга Имрон ибн Баккор хабар берди, у деди: бизга Али ибн Айёш ривоят қилди, у деди: бизга Шуайб ривоят қилди, у деди: менга Абуз-Зинод, Абдураҳмон ал-Аъраж ўзига айтиб берган нарсадан, у зикр қилган нарсадан — уни Абу Ҳурайрадан эшитганини — айтиб берди, (Абу Ҳурайра) деди: Умар деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) садақа (закот олишни) буюрдилар. Шунда: «Ибн Жамил, Холид ибн ал-Валид ва Аббос ибн Абдулмутталиб (бермай) ман қилдилар,» дейилди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ибн Жамил фақир бўлиб, Аллаҳ уни бой қилгани учунгина (закотдан) бош тортяптими? Холид ибн ал-Валидга келсак, сизлар Холидга зулм қиляпсизлар — у ўзининг зирҳлари ва жанг асбобларини Аллаҳ йўлида (вақф қилиб) ушлаб қўйган. Аббос ибн Абдулмутталибга келсак — у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг амакисидир — унинг (закоти) унинг зиммасида садақа бўлиб, яна ўшанинг бир баробери ҳам (унинг зиммасида)дир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَفْصٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنْ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الزِّنَادِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِصَدَقَةٍ مِثْلَهُ سَوَاءً .
Бизга Аҳмад ибн Ҳафс хабар берди, у деди: менга отам ривоят қилди, у деди: менга Иброҳим ибн Таҳмон, Мусодан, у деди: менга Абуз-Зинод ривоят қилди, у Абдураҳмондан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) садақа (беришга) буюрдилар,» ва у шунга ўхшашини ривоят қилди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هِلاَلٍ الثَّقَفِيِّ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ كِدْتُ أُقْتَلُ بَعْدَكَ فِي عَنَاقٍ أَوْ شَاةٍ مِنَ الصَّدَقَةِ . فَقَالَ " لَوْلاَ أَنَّهَا تُعْطَى فُقَرَاءَ الْمُهَاجِرِينَ مَا أَخَذْتُهَا " .
Бизга Амр ибн Мансур ва Маҳмуд ибн Ғайлон хабар берди, иккаласи деди: бизга Абу Нуайм ривоят қилди, у деди: бизга Суфён, Иброҳим ибн Майсарадан, у Усмон ибн Абдуллаҳ ибнул-Асваддан, у Абдуллаҳ ибн Ҳилол ас-Сақафийдан ривоят қилдики, у деди: бир киши Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига келди-да: «Сиздан кейин садақа (закот) молидан бир улоқ ёки қўй (улуши) деб ўлдирилишимга оз қолди,» деди. Шунда у: «Агар у (мол) муҳожирларнинг фақирларига берилмаганида, мен уни олмас эдим,» дедилар.