أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ السَّاعِدِيِّ الْمَالِكِيِّ، قَالَ اسْتَعْمَلَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنه عَلَى الصَّدَقَةِ فَلَمَّا فَرَغْتُ مِنْهَا فَأَدَّيْتُهَا إِلَيْهِ أَمَرَ لِي بِعُمَالَةٍ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّمَا عَمِلْتُ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَأَجْرِي عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ . فَقَالَ خُذْ مَا أَعْطَيْتُكَ فَإِنِّي قَدْ عَمِلْتُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ مِثْلَ قَوْلِكَ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أُعْطِيتَ شَيْئًا مِنْ غَيْرِ أَنْ تَسْأَلَ فَكُلْ وَتَصَدَّقْ " .
Бизга Қутайба хабар берди, у деди: бизга ал-Лайс Букайрдан, у Буср ибн Саиддан, у Ибнус-Соидий ал-Моликийдан ривоят қилдики, у деди: Умар ибнул-Хаттоб (розияллаҳу анҳу) мени садақа (йиғиш) ишига тайинлади. Мен ундан бўшаб, уни унга топширганимда, у менга иш ҳақи (беришни) буюрди. Мен унга: «Мен буни фақат Аллаҳ азза ва жалла учун қилдим, менинг ажрим Аллаҳ азза ва жалла зиммасидадир,» дедим. Шунда у: «Мен сенга бераётган нарсани ол, чунки мен ҳам Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонида (шундай) ишлаган эдим ва мен ҳам сеникига ўхшаш (гап) айтган эдим. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга: «Сенга сўрамасдан бирор нарса берилса, (уни) е ва садақа қил,» дедилар,» деди.
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو عُبَيْدِ اللَّهِ الْمَخْزُومِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ حُوَيْطِبِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ السَّعْدِيِّ، أَنَّهُ قَدِمَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رضى الله عنه مِنَ الشَّامِ فَقَالَ أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ تَعْمَلُ عَلَى عَمَلٍ مِنْ أَعْمَالِ الْمُسْلِمِينَ فَتُعْطَى عَلَيْهِ عُمَالَةً فَلاَ تَقْبَلُهَا قَالَ أَجَلْ إِنَّ لِي أَفْرَاسًا وَأَعْبُدًا وَأَنَا بِخَيْرٍ وَأُرِيدُ أَنْ يَكُونَ عَمَلِي صَدَقَةً عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ عُمَرُ رضى الله عنه إِنِّي أَرَدْتُ الَّذِي أَرَدْتَ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعْطِينِي الْمَالَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ مَنْ هُوَ أَفْقَرُ إِلَيْهِ مِنِّي وَإِنَّهُ أَعْطَانِي مَرَّةً مَالاً فَقُلْتُ لَهُ أَعْطِهِ مَنْ هُوَ أَحْوَجُ إِلَيْهِ مِنِّي . فَقَالَ " مَا آتَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ هَذَا الْمَالِ مِنْ غَيْرِ مَسْأَلَةٍ وَلاَ إِشْرَافٍ فَخُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ أَوْ تَصَدَّقْ بِهِ وَمَا لاَ فَلاَ تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ " .
Бизга Саид ибн Абдураҳмон Абу Убайдуллаҳ ал-Махзумий хабар берди, у деди: бизга Суфён аз-Зуҳрийдан, у ас-Соиб ибн Язиддан, у Ҳувайтиб ибн Абдулуззодан ривоят қилди, у деди: менга Абдуллаҳ ибнус-Саъдий хабар бердики, у Шомдан Умар ибнул-Хаттоб (розияллаҳу анҳу)нинг олдига келди. Шунда (Умар): «Менга шундай хабар берилмадими: сен мусулмонларнинг ишларидан бирида ишлайсан, сенга бунинг учун иш ҳақи берилади, сен эса уни қабул қилмайсан?» деди. (Абдуллаҳ): «Ҳа, менинг отларим ва қулларим бор, мен яхши (турмуш)даман ва мен ўз ишимнинг мусулмонларга садақа бўлишини истайман,» деди. Шунда Умар (розияллаҳу анҳу): «Мен ҳам сен истаган нарсани истаган эдим. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга мол берардилар, мен эса: «Буни мендан кўра муҳтожроқ кишига беринг,» дердим. Бир марта у менга мол бердилар, мен унга: «Буни мендан кўра муҳтожроқ кишига беринг,» дедим. Шунда у: «Аллаҳ азза ва жалла сенга бу молдан сўрамай ва кўз тикмай туриб берган нарсасини ол-да, уни ўзингга мол қил ёки уни садақа қил; бўлмаса эса, унга нафсингни эргаштирма (орқасидан қувма),» дедилар,» деди.
أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، أَنَّ حُوَيْطِبَ بْنَ عَبْدِ الْعُزَّى، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ السَّعْدِيِّ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، قَدِمَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فِي خِلاَفَتِهِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَلَمْ أُحَدَّثْ أَنَّكَ تَلِي مِنْ أَعْمَالِ النَّاسِ أَعْمَالاً فَإِذَا أُعْطِيتَ الْعُمَالَةَ رَدَدْتَهَا فَقُلْتُ بَلَى . فَقَالَ عُمَرُ رضى الله عنه فَمَا تُرِيدُ إِلَى ذَلِكَ فَقُلْتُ لِي أَفْرَاسٌ وَأَعْبُدٌ وَأَنَا بِخَيْرٍ وَأُرِيدُ أَنْ يَكُونَ عَمَلِي صَدَقَةً عَلَى الْمُسْلِمِينَ . فَقَالَ لَهُ عُمَرُ فَلاَ تَفْعَلْ فَإِنِّي كُنْتُ أَرَدْتُ مِثْلَ الَّذِي أَرَدْتَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ أَوْ تَصَدَّقْ بِهِ مَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلاَ سَائِلٍ فَخُذْهُ وَمَا لاَ فَلاَ تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ " .
Бизга Касир ибн Убайд хабар берди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Ҳарб аз-Зубайдийдан, у аз-Зуҳрийдан, у ас-Соиб ибн Язиддан ривоят қилдики, Ҳувайтиб ибн Абдулуззо унга хабар бердики, Абдуллаҳ ибнус-Саъдий унга шундай хабар берди: у Умар ибнул-Хаттобнинг олдига унинг халифалиги даврида келди. Шунда Умар унга: «Менга шундай гапирилмадими: сен одамларнинг ишларидан баъзиларини бажарасан, сенга иш ҳақи берилганда эса уни қайтарасан?» деди. Мен: «Ҳа,» дедим. Умар (розияллаҳу анҳу): «Бундан нимани кўзлайсан?» деди. Мен: «Менинг отларим ва қулларим бор, мен яхши (турмуш)даман ва мен ўз ишимнинг мусулмонларга садақа бўлишини истайман,» дедим. Шунда Умар унга: «Бундай қилма. Мен ҳам сен истаган нарсани истаган эдим. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга ато (мол) берардилар, мен эса: «Буни мендан кўра муҳтожроқ кишига беринг,» дердим. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Уни ол-да, ўзингга мол қил ёки уни садақа қил. Бу молдан сенга сен кўз тикмаган ва сўрамаган ҳолда келган нарсани ол; бўлмаса эса, унга нафсингни эргаштирма (орқасидан қувма),» дедилар,» деди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ نَافِعٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ حُوَيْطِبَ بْنَ عَبْدِ الْعُزَّى، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ السَّعْدِيِّ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، قَدِمَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فِي خِلاَفَتِهِ فَقَالَ عُمَرُ أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ، تَلِي مِنْ أَعْمَالِ النَّاسِ أَعْمَالاً فَإِذَا أُعْطِيتَ الْعُمَالَةَ كَرِهْتَهَا قَالَ فَقُلْتُ بَلَى . قَالَ فَمَا تُرِيدُ إِلَى ذَلِكَ فَقُلْتُ إِنَّ لِي أَفْرَاسًا وَأَعْبُدًا وَأَنَا بِخَيْرٍ وَأُرِيدُ أَنْ يَكُونَ عَمَلِي صَدَقَةً عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ عُمَرُ فَلاَ تَفْعَلْ فَإِنِّي كُنْتُ أَرَدْتُ الَّذِي أَرَدْتَ فَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي حَتَّى أَعْطَانِي مَرَّةً مَالاً فَقُلْتُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " خُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ وَتَصَدَّقْ بِهِ فَمَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلاَ سَائِلٍ فَخُذْهُ وَمَا لاَ فَلاَ تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ " .
Бизга Амр ибн Мансур ва Ишоқ ибн Мансур ал-Ҳакам ибн Нофиъдан хабар берди, у деди: бизга Шуайб аз-Зуҳрийдан хабар берди, у деди: менга ас-Соиб ибн Язид хабар бердики, Ҳувайтиб ибн Абдулуззо унга хабар бердики, Абдуллаҳ ибнус-Саъдий унга шундай хабар берди: у Умар ибнул-Хаттобнинг олдига унинг халифалиги даврида келди. Шунда Умар: «Менга шундай хабар берилмадими: сен одамларнинг ишларидан баъзиларини бажарасан, сенга иш ҳақи берилганда эса уни ёқтирмайсан?» деди. (Абдуллаҳ) деди: мен: «Ҳа,» дедим. (Умар): «Бундан нимани кўзлайсан?» деди. Мен: «Менинг отларим ва қулларим бор, мен яхши (турмуш)даман ва мен ўз ишимнинг мусулмонларга садақа бўлишини истайман,» дедим. Шунда Умар: «Бундай қилма. Мен ҳам сен истаган нарсани истаган эдим. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга ато (мол) берардилар, мен эса: «Буни мендан кўра муҳтожроқ кишига беринг,» дердим, токи бир марта у менга мол бердилар ва мен: «Буни мендан кўра муҳтожроқ кишига беринг,» дедим. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Уни ол-да, ўзингга мол қил ва уни садақа қил. Бу молдан сенга сен кўз тикмаган ва сўрамаган ҳолда келган нарсани ол; бўлмаса эса, унга нафсингни эргаштирма (орқасидан қувма),» дедилар,» дедим.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ، رضى الله عنه يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي حَتَّى أَعْطَانِي مَرَّةً مَالاً فَقُلْتُ لَهُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي . فَقَالَ " خُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ وَتَصَدَّقْ بِهِ وَمَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلاَ سَائِلٍ فَخُذْهُ وَمَا لاَ فَلاَ تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ " .
Бизга Амр ибн Мансур хабар берди, у деди: бизга ал-Ҳакам ибн Нофиъ ривоят қилди, у деди: бизга Шуайб аз-Зуҳрийдан хабар берди, у деди: менга Солим ибн Абдуллаҳ хабар бердики, Абдуллаҳ ибн Умар деди: мен Умар (розияллаҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга ато (мол) берардилар, мен эса: «Буни мендан кўра муҳтожроқ кишига беринг,» дердим, токи бир марта у менга мол бердилар ва мен унга: «Буни мендан кўра муҳтожроқ кишига беринг,» дедим. Шунда у: «Уни ол-да, ўзингга мол қил ва уни садақа қил. Бу молдан сенга сен кўз тикмаган ва сўрамаган ҳолда келган нарсани ол; бўлмаса эса, унга нафсингни эргаштирма (орқасидан қувма),» дедилар.