باب الْقُرْعَةِ فِي الْوَلَدِ إِذَا تَنَازَعُوا فِيهِ وَذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى الشَّعْبِيِّ فِيهِ فِي حَدِيثِ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ، خُشَيْشُ بْنُ أَصْرَمَ قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا الثَّوْرِيُّ، عَنْ صَالِحٍ الْهَمْدَانِيِّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ أُتِيَ عَلِيٌّ رضى الله عنه بِثَلاَثَةٍ وَهُوَ بِالْيَمَنِ وَقَعُوا عَلَى امْرَأَةٍ فِي طُهْرٍ وَاحِدٍ فَسَأَلَ اثْنَيْنِ أَتُقِرَّانِ لِهَذَا بِالْوَلَدِ قَالاَ لاَ . ثُمَّ سَأَلَ اثْنَيْنِ أَتُقِرَّانِ لِهَذَا بِالْوَلَدِ قَالاَ لاَ . فَأَقْرَعَ بَيْنَهُمْ فَأَلْحَقَ الْوَلَدَ بِالَّذِي صَارَتْ عَلَيْهِ الْقُرْعَةُ وَجَعَلَ عَلَيْهِ ثُلُثَىِ الدِّيَةِ فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ .
Бизга Абу Осим Хушайш ибн Асрам хабар берди, у деди: бизга Абдурраззоқ хабар берди, у деди: бизга ас-Саврий хабар берди, у Солиҳ ал-Ҳамадонийдан, у Шаъбийдан, у Абду Хайрдан, у Зайд ибн Арқам (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Али (розияллаҳу анҳу) Яманда эканида унинг олдига уч киши келтирилди — улар бир таҳорат (поклиги даври)да бир аёлга яқинлик қилишган эди. (Али) икковидан: «Икковингиз бу боланинг буниси (учинчиси)ники эканини иқрор қиласизми?» деб сўради. Улар: «Йўқ,» дедилар. Сўнг яна икковидан: «Икковингиз бу боланинг бунисиники эканини иқрор қиласизми?» деб сўради. Улар: «Йўқ,» дедилар. Шунда уларнинг орасида қуръа (чек) ташлади ва болани қуръа чиққан кишига қўшди (нисбат берди) ҳамда унга диятнинг учдан икки қисмини (тўлашни) юклади. Бу Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га айтилди, у зот охирги тишлари кўрингунча кулдилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنِ الأَجْلَحِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الْخَلِيلِ الْحَضْرَمِيُّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ بَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ مِنَ الْيَمَنِ فَجَعَلَ يُخْبِرُهُ وَيُحَدِّثُهُ وَعَلِيٌّ بِهَا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَى عَلِيًّا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ يَخْتَصِمُونَ فِي وَلَدٍ وَقَعُوا عَلَى امْرَأَةٍ فِي طُهْرٍ . وَسَاقَ الْحَدِيثَ .
Бизга Али ибн Ҳужр хабар берди, у деди: бизга Али ибн Мусъҳир ривоят қилди, у ал-Ажлаҳдан, у Шаъбийдан (ривоят қилдики), у деди: менга Абдуллаҳ ибн Абул-Халил ал-Ҳазрамий хабар берди, у Зайд ибн Арқам (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларида эдик, шу пайт у зотнинг олдиларига Ямандан бир киши келди ва — Али ўша ерда (Яманда) эканида — хабар бериб, гапира бошлади: «Эй Расулуллаҳ, Алининг олдига бир бола ҳақида тортишаётган уч киши келди — улар бир таҳорат (поклиги даври)да бир аёлга яқинлик қилишган эди,» деди. Ва у ҳадисни (охиригача) келтирди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الأَجْلَحِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعَلِيٌّ رضى الله عنه يَوْمَئِذٍ بِالْيَمَنِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ شَهِدْتُ عَلِيًّا أُتِيَ فِي ثَلاَثَةِ نَفَرٍ ادَّعَوْا وَلَدَ امْرَأَةٍ فَقَالَ عَلِيٌّ لأَحَدِهِمْ تَدَعُهُ لِهَذَا . فَأَبَى وَقَالَ لِهَذَا تَدَعُهُ لِهَذَا . فَأَبَى وَقَالَ لِهَذَا تَدَعُهُ لِهَذَا . فَأَبَى قَالَ عَلِيٌّ رضى الله عنه أَنْتُمْ شُرَكَاءُ مُتَشَاكِسُونَ وَسَأُقْرِعُ بَيْنَكُمْ فَأَيُّكُمْ أَصَابَتْهُ الْقُرْعَةُ فَهُوَ لَهُ وَعَلَيْهِ ثُلُثَا الدِّيَةِ . فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ .
Бизга Амр ибн Али хабар бериб деди: бизга Яҳё ривоят қилди, ал-Ажлаҳдан, у Шаъбийдан, у Абдуллаҳ ибн Абул-Халилдан, у Зайд ибн Арқам (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурида эдим, ўша кунлари Али (розияллаҳу анҳу) Яманда эди. Бир киши У(Набий)нинг олдига келиб деди: «Мен Алининг ҳузурида бўлдим, унинг олдига бир аёлнинг фарзандига (оталик) даъво қилган уч киши келтирилди. Али улардан бирига: «Буни унга (бошқасига) беряпсанми?» деди. У бош тортди. Иккинчисига: «Буни унга беряпсанми?» деди. У ҳам бош тортди. Учинчисига: «Буни унга беряпсанми?» деди. У ҳам бош тортди. Али (розияллаҳу анҳу): «Сизлар бир-бирингиз билан тортишаётган шерикларсиз, мен сизлар ўртангизда қуръа ташлайман. Қайсингизга қуръа чиқса, у (бола) ўшаники бўлади ва у (қолган икковга) диятнинг учдан икки қисмини тўлайди,» деди.» Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) озғи тишлари кўриниб кетгунча кулдилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ شَاهِينَ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ حَضْرَمَوْتَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيًّا عَلَى الْيَمَنِ فَأُتِيَ بِغُلاَمٍ تَنَازَعَ فِيهِ ثَلاَثَةٌ . وَسَاقَ الْحَدِيثَ . خَالَفَهُمْ سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ .
Бизга Ишоқ ибн Шоҳин хабар бериб деди: бизга Холид ривоят қилди, аш-Шайбонийдан, у Шаъбийдан, у Ҳазрамавтлик бир кишидан, у Зайд ибн Арқам (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Алини Яманга (волий қилиб) юбордилар, сўнг унинг олдига уч киши тортишиб (даъво қилган) бир бола келтирилди. Сўнг у ҳадисни (олдингидек) келтирди. Салама ибн Куҳайл уларга мухолиф келди (бошқача ривоят қилди).
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ، أَوِ ابْنِ أَبِي الْخَلِيلِ أَنَّ ثَلاَثَةَ، نَفَرٍ اشْتَرَكُوا فِي طُهْرٍ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ وَلَمْ يَرْفَعْهُ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا صَوَابٌ وَاللَّهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى أَعْلَمُ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор хабар бериб деди: бизга Муҳаммад ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, Салама ибн Куҳайлдан, у деди: Мен Шаъбийдан эшитдимки, у Абул-Халилдан, ёки ибн Абул-Халилдан ривоят қилиб: уч киши бир таҳорат (поклик даври) ичида (бир аёл билан) шерик бўлганини (даъво қилганини) гапирди ва шунга ўхшашини зикр қилди, аммо у Зайд ибн Арқамни зикр қилмади ва уни (Набийга) марфуъ қилмади (нисбат бермади). Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: Бу (тўғриси) шудир, Аллаҳ субҳонаҳу ва таоло энг яхши билувчидир.