أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، - وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ - قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ صَالِحِ بْنِ صَبِيحٍ الْمُرِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي عَبْلَةَ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْجُرَشِيِّ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ نُفَيْلٍ الْكِنْدِيِّ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَذَالَ النَّاسُ الْخَيْلَ وَوَضَعُوا السِّلاَحَ وَقَالُوا لاَ جِهَادَ قَدْ وَضَعَتِ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِوَجْهِهِ وَقَالَ " كَذَبُوا الآنَ الآنَ جَاءَ الْقِتَالُ وَلاَ يَزَالُ مِنْ أُمَّتِي أُمَّةٌ يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ وَيُزِيغُ اللَّهُ لَهُمْ قُلُوبَ أَقْوَامٍ وَيَرْزُقُهُمْ مِنْهُمْ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ وَحَتَّى يَأْتِيَ وَعْدُ اللَّهِ وَالْخَيْلُ مَعْقُودٌ فِي نَوَاصِيهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَهُوَ يُوحَى إِلَىَّ أَنِّي مَقْبُوضٌ غَيْرَ مُلَبَّثٍ وَأَنْتُمْ تَتَّبِعُونِي أَفْنَادًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ وَعُقْرُ دَارِ الْمُؤْمِنِينَ الشَّامُ " .
Бизга Аҳмад ибн Абдулвоҳид хабар бериб деди: бизга Марвон — у Ибн Муҳаммаддир — ривоят қилиб деди: бизга Холид ибн Язид ибн Солиҳ ибн Сабиҳ ал-Муррий ривоят қилиб деди: бизга Иброҳим ибн Абу Аблаҳ ривоят қилиб, ал-Валид ибн Абдурраҳмон ал-Журашийдан, у Жубайр ибн Нуфайрдан, у Салама ибн Нуфайл ал-Киндийдан (ривоят қилиб) деди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларида ўтирган эдим. Шунда бир киши: «Эй Расулаллаҳ! Одамлар отлардан кўнгил уздилар, қуролларни қўйдилар ва: жиҳод йўқ, уруш ўз оғирликларини қўйди, дейишяпти,» деди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) юзларини (унга) буриб дедилар: «Улар ёлғон айтдилар. Мана энди, мана энди жанг келди. Умматимдан бир тоифа ҳақ учун жанг қилишда давом этади. Аллаҳ улар учун баъзи қавмларнинг қалбларини (ҳақдан) оғдириб қўяди ва уларнинг (ўлжа)ларидан ризқ беради, токи Соат қоим бўлгунча ва Аллаҳнинг ваъдаси келгунча. Отларнинг пешоналарига яхшилик тугиб қўйилгандир, Қиёмат кунигача. Менга ваҳий қилинмоқдаки, мен (яқинда) олинаман, узоқ қолмайман, сизлар эса менга тўп-тўп бўлиб эргашасизлар, бир-бирингизнинг бўйнингизни қиличлайсизлар. Мўминларнинг макони эса Шомдир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَحْبُوبُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، - يَعْنِي الْفَزَارِيَّ - عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْخَيْلُ مَعْقُودٌ فِي نَوَاصِيهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْخَيْلُ ثَلاَثَةٌ فَهِيَ لِرَجُلٍ أَجْرٌ وَهِيَ لِرَجُلٍ سَتْرٌ وَهِيَ عَلَى رَجُلٍ وِزْرٌ فَأَمَّا الَّذِي هِيَ لَهُ أَجْرٌ فَالَّذِي يَحْتَبِسُهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَتَّخِذُهَا لَهُ وَلاَ تُغَيِّبُ فِي بُطُونِهَا شَيْئًا إِلاَّ كُتِبَ لَهُ بِكُلِّ شَىْءٍ غَيَّبَتْ فِي بُطُونِهَا أَجْرٌ وَلَوْ عَرَضَتْ لَهُ مَرْجٌ " . وَسَاقَ الْحَدِيثَ .
Бизга Амр ибн Яҳё ибн ал-Ҳорис хабар бериб деди: бизга Маҳбуб ибн Мусо ривоят қилиб деди: бизга Абу Ишоқ — яъни ал-Фазорий — Суҳайл ибн Абу Солиҳдан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилиб) деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Отларнинг пешоналарига яхшилик тугиб қўйилгандир, Қиёмат кунигача. Отлар уч хилдир: у бир киши учун ажр, бир киши учун (камбағалликдан) ҳимоя, яна бир киши учун эса визр (гуноҳ)дир. Ажр бўладиганига келсак, у уни Аллаҳ йўлида сақлаб, ўзи учун (жиҳодга) тайёрлаб қўяди, отнинг қорнида нимаики ғойиб бўлса (еб ютса), унинг қорнида ғойиб бўлган ҳар бир нарса учун унга ажр ёзилади; агар у отини ўтлоққа қўйиб берса ҳам,» дедилар. Ва у ҳадисни (охиригача) келтирди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْخَيْلُ لِرَجُلٍ أَجْرٌ وَلِرَجُلٍ سَتْرٌ وَعَلَى رَجُلٍ وِزْرٌ فَأَمَّا الَّذِي هِيَ لَهُ أَجْرٌ فَرَجُلٌ رَبَطَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَأَطَالَ لَهَا فِي مَرْجٍ أَوْ رَوْضَةٍ فَمَا أَصَابَتْ فِي طِيَلِهَا ذَلِكَ فِي الْمَرْجِ أَوِ الرَّوْضَةِ كَانَ لَهُ حَسَنَاتٌ وَلَوْ أَنَّهَا قَطَعَتْ طِيَلَهَا ذَلِكَ فَاسْتَنَّتْ شَرَفًا أَوْ شَرَفَيْنِ كَانَتْ آثَارُهَا " . وَفِي حَدِيثِ الْحَارِثِ " وَأَرْوَاثُهَا حَسَنَاتٍ لَهُ وَلَوْ أَنَّهَا مَرَّتْ بِنَهَرٍ فَشَرِبَتْ مِنْهُ وَلَمْ يُرِدْ أَنْ تُسْقَى كَانَ ذَلِكَ حَسَنَاتٍ فَهِيَ لَهُ أَجْرٌ وَرَجُلٌ رَبَطَهَا تَغَنِّيًا وَتَعَفُّفًا وَلَمْ يَنْسَ حَقَّ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فِي رِقَابِهَا وَلاَ ظُهُورِهَا فَهِيَ لِذَلِكَ سَتْرٌ وَرَجُلٌ رَبَطَهَا فَخْرًا وَرِيَاءً وَنِوَاءً لأَهْلِ الإِسْلاَمِ فَهِيَ عَلَى ذَلِكَ وِزْرٌ " . وَسُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحَمِيرِ فَقَالَ " لَمْ يَنْزِلْ عَلَىَّ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ هَذِهِ الآيَةُ الْجَامِعَةُ الْفَاذَّةُ { فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ } " .
Бизга Муҳаммад ибн Салама ва ал-Ҳорис ибн Мискин — унга ўқиб берилганда мен эшитиб турардим, лафз уники — Ибнул-Қосимдан хабар бериб деди: менга Молик Зайд ибн Асламдан, у Абу Солиҳ ас-Саммондан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилиб) дедики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Отлар бир киши учун ажр, бир киши учун (камбағалликдан) ҳимоя, яна бир киши учун эса визр (гуноҳ)дир. Ажр бўладиганига келсак — у бир кишидирки, отни Аллаҳ йўлида боғлаб, уни ўтлоқ ёки боғда узун арқонга қўйиб қўяди; ўша отнинг ўтлоқ ёки боғда ўтлагани учун унга савоблар бўлади. Агар у арқонини узиб, бир-икки тепаликдан ошиб ўтса, унинг из ва (қадамлари унга савоб бўлади),» дедилар. ал-Ҳорис ҳадисида эса: «...ва унинг гўнги ҳам унга савоб бўлади. Агар у бир дарёдан ўтиб, ундан ичса — эгаси уни суғоришни қасд қилмаган бўлса-да — бу ҳам савоб бўлади. Шундай қилиб, бу от унга ажрдир. Яна бир кишидирки, отни бойлик (сўрашдан) сақланиш ва (одамлардан) ўзини тутиш учун боғлайди, аммо унинг бўйни ва устидаги Азиз ва Жалил бўлган Аллаҳнинг ҳаққини унутмайди — бу от унга ана шунинг учун (камбағалликдан) ҳимоядир. Яна бир кишидирки, отни фахрланиш, риё ва Ислом аҳлига қарши адоват учун боғлайди — бу от унга ана шунинг учун визр (гуноҳ)дир,» (дейилди). Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшаклар тўғрисида сўралганда: «Улар ҳақида менга шу жамловчи, ягона оятдан бошқа ҳеч нарса нозил қилинмади: ‹Ким зарра миқдорида яхшилик қилган бўлса, уни кўради. Ким зарра миқдорида ёмонлик қилган бўлса, уни кўради›,» дедилар. (Залзала сураси, 7-8).