أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ، قَالَ تَغَيَّظَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى رَجُلٍ فَقُلْتُ مَنْ هُوَ يَا خَلِيفَةَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ لِمَ قُلْتُ لأَضْرِبَ عُنُقَهُ إِنْ أَمَرْتَنِي بِذَلِكَ . قَالَ أَفَكُنْتَ فَاعِلاً قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ فَوَاللَّهِ لأَذْهَبَ عِظَمُ كَلِمَتِي الَّتِي قُلْتُ غَضَبَهُ ثُمَّ قَالَ مَا كَانَ لأَحَدٍ بَعْدَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Муҳаммад ибн Алў хабар берди, у деди: бизга Абу Муовия ривоят қилди, ал-Аъмашдан, у Амр ибн Муррадан, у Солим ибн Абул-Жаъддан, у Абу Барза (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Абу Бакр (розияллаҳу анҳу) бир кишига ғазабланди. Мен: «У ким, эй Аллаҳ Расулининг халифаси?» дедим. У: «Нега (сўраяпсан)?» деди. Мен: «Агар буюрсангиз, унинг бўйнини узай (ўлдирай),» дедим. У: «Ростдан ҳам шундай қилармидинг?» деди. Мен: «Ҳа, Аллаҳга қасам,» дедим. (Ровий айтади:) Менинг айтган сўзимнинг улуғлиги унинг ғазабини кетказди. Сўнг у: «Муҳаммад (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан кейин (бу ҳақ) ҳеч ким учун (жоиз) эмас эди,» деди.
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ، قَالَ مَرَرْتُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ وَهُوَ مُتَغَيِّظٌ عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقُلْتُ يَا خَلِيفَةَ رَسُولِ اللَّهِ مَنْ هَذَا الَّذِي تَغَيَّظُ عَلَيْهِ قَالَ وَلِمَ تَسْأَلُ قُلْتُ أَضْرِبُ عُنُقَهُ . قَالَ فَوَاللَّهِ لأَذْهَبَ عِظَمُ كَلِمَتِي غَضَبَهُ ثُمَّ قَالَ مَا كَانَتْ لأَحَدٍ بَعْدَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Абу Довуд хабар берди, у деди: бизга Яъло ривоят қилди, у деди: бизга ал-Аъмаш ривоят қилди, у Амр ибн Муррадан, у Абул-Бахтарийдан, у Абу Барзадан (ривоят қилдики), у деди: «Мен Абу Бакрнинг ёнидан ўтдим, у ўз саҳобаларидан бирига жуда ғазабланган эди. Мен: «Эй Расулуллаҳнинг халифаси, сен ғазабланаётган бу ким?» дедим. У: «Буни нега сўраяпсан?» деди. Мен: «Унинг бошини оламан (ўлдираман),» дедим. (Абу Барза) деди: «Аллаҳга қасамки, менинг сўзимнинг катталиги унинг ғазабини кетказди. Сўнгра у: «Муҳаммад (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан кейин ҳеч ким учун бу (ҳуқуқ) йўқ эди,» деди.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ يَحْيَى بْنِ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ، قَالَ تَغَيَّظَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى رَجُلٍ فَقَالَ لَوْ أَمَرْتَنِي لَفَعَلْتُ . قَالَ أَمَا وَاللَّهِ مَا كَانَتْ لِبَشَرٍ بَعْدَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно хабар берди, у Яҳё ибн Ҳаммоддан (ривоят қилди), у деди: бизга Абу Авона ривоят қилди, у Сулаймондан, у Амр ибн Муррадан, у Абул-Бахтарийдан, у Абу Барзадан (ривоят қилдики), у деди: «Абу Бакр бир кишига ғазабланди. Шунда мен: «Агар менга буюрсанг, мен (уни ўлдирардим) қилардим,» дедим. У: «Йўқ, Аллаҳга қасамки, Муҳаммад (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан кейин ҳеч бир инсон учун бу (ҳуқуқ) йўқ эди,» деди.»
أَخْبَرَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ الأَشْعَرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنِ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ، قَالَ غَضِبَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى رَجُلٍ غَضَبًا شَدِيدًا حَتَّى تَغَيَّرَ لَوْنُهُ قُلْتُ يَا خَلِيفَةَ رَسُولِ اللَّهِ وَاللَّهِ لَئِنْ أَمَرْتَنِي لأَضْرِبَنَّ عُنُقَهُ فَكَأَنَّمَا صُبَّ عَلَيْهِ مَاءٌ بَارِدٌ فَذَهَبَ غَضَبُهُ عَنِ الرَّجُلِ . قَالَ ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ أَبَا بَرْزَةَ وَإِنَّهَا لَمْ تَكُنْ لأَحَدٍ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا خَطَأٌ وَالصَّوَابُ أَبُو نَصْرٍ وَاسْمُهُ حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ خَالَفَهُ شُعْبَةُ .
Бизга Муовия ибн Солиҳ ал-Ашъарий хабар берди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибн Жаъфар ривоят қилди, у деди: бизга Убайдуллаҳ ривоят қилди, у Зайддан, у Амр ибн Муррадан, у Абу Назрадан, у Абу Барзадан (ривоят қилдики), у деди: «Абу Бакр бир кишига шу қадар қаттиқ ғазабландики, ҳатто ранги ўзгарди. Мен: «Эй Расулуллаҳнинг халифаси, Аллаҳга қасамки, агар менга буюрсанг, албатта унинг бошини оламан,» дедим. Шунда гўё унинг устига совуқ сув қуйилгандек, унинг ғазаби ўша кишидан кетди. У: «Онанг йўқотсин сени, эй Абу Барза! Албатта бу (ҳуқуқ) Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан кейин ҳеч ким учун йўқ эди,» деди.» Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: бу хатодир, тўғриси эса Абу Наср бўлиб, унинг исми Ҳумайд ибн Ҳилол эди; Шуъба унга мухолиф келди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ أَبِي دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَصْرٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ، قَالَ أَتَيْتُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ وَقَدْ أَغْلَظَ لِرَجُلٍ فَرَدَّ عَلَيْهِ فَقُلْتُ أَلاَ أَضْرِبُ عُنُقَهُ فَانْتَهَرَنِي . فَقَالَ إِنَّهَا لَيْسَتْ لأَحَدٍ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو نَصْرٍ حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ . وَرَوَاهُ عَنْهُ يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ فَأَسْنَدَهُ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно хабар берди, у Абу Довуддан (ривоят қилди), у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, у Амр ибн Муррадан (ривоят қилдики), у деди: «Мен Абу Насрнинг Абу Барзадан ривоят қилаётганини эшитдим, у деди: «Мен Абу Бакрнинг ёнига келдим, у бир кишига қаттиқ гапирган, у эса унга жавоб қайтарган эди. Мен: «Унинг бошини олайми?» дедим. Шунда у мени жеркиб ташлади ва: «Албатта бу (ҳуқуқ) Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан кейин ҳеч ким учун йўқ,» деди.»» Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: Абу Наср — бу Ҳумайд ибн Ҳилол. Уни ундан Юнус ибн Убайд ҳам ривоят қилиб, иснод қилган.
أَخْبَرَنِي أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُطَرِّفِ بْنِ الشِّخِّيرِ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الأَسْلَمِيِّ، أَنَّهُ قَالَ كُنَّا عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ فَغَضِبَ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ فَاشْتَدَّ غَضَبُهُ عَلَيْهِ جِدًّا فَلَمَّا رَأَيْتُ ذَلِكَ قُلْتُ يَا خَلِيفَةَ رَسُولِ اللَّهِ أَضْرِبُ عُنُقَهُ فَلَمَّا ذَكَرْتُ الْقَتْلَ أَضْرَبَ عَنْ ذَلِكَ الْحَدِيثِ أَجْمَعَ إِلَى غَيْرِ ذَلِكَ مِنَ النَّحْوِ فَلَمَّا تَفَرَّقْنَا أَرْسَلَ إِلَىَّ فَقَالَ يَا أَبَا بَرْزَةَ مَا قُلْتَ وَنَسِيتُ الَّذِي قُلْتُ قُلْتُ ذَكِّرْنِيهِ . قَالَ أَمَا تَذْكُرُ مَا قُلْتَ قُلْتُ لاَ وَاللَّهِ . قَالَ أَرَأَيْتَ حِينَ رَأَيْتَنِي غَضِبْتُ عَلَى رَجُلٍ فَقُلْتَ أَضْرِبُ عُنُقَهُ يَا خَلِيفَةَ رَسُولِ اللَّهِ أَمَا تَذْكُرُ ذَلِكَ أَوَكُنْتَ فَاعِلاً ذَلِكَ قُلْتُ نَعَمْ وَاللَّهِ وَالآنَ إِنْ أَمَرْتَنِي فَعَلْتُ . قَالَ وَاللَّهِ مَا هِيَ لأَحَدٍ بَعْدَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا الْحَدِيثُ أَحْسَنُ الأَحَادِيثِ وَأَجْوَدُهَا وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ .
Менга Абу Довуд хабар берди, у деди: бизга Аффон ривоят қилди, у деди: бизга Язид ибн Зурайъ ривоят қилди, у деди: бизга Юнус ибн Убайд ривоят қилди, у Ҳумайд ибн Ҳилолдан, у Абдуллаҳ ибн Мутарриф ибн аш-Шиххирдан, у Абу Барза ал-Асламийдан (ривоят қилдики), у деди: «Биз Абу Бакр ас-Сиддиқнинг ёнида эдик. У мусулмонлардан бир кишига ғазабланди ва унга бўлган ғазаби жуда кучайди. Мен буни кўрганимда: «Эй Расулуллаҳнинг халифаси, унинг бошини олайми?» дедим. Мен ўлдиришни эслатганимда, у ўша гапни бутунлай тарк этиб, бошқа мавзуга ўтди. Биз тарқалганимизда, у менга (одам) юборди ва: «Эй Абу Барза, сен нима дединг? Мен айтган гапингни унутдим,» деди. Мен: «Буни менга эслат,» дедим. У: «Айтган гапингни эсламайсанми?» деди. Мен: «Йўқ, Аллаҳга қасамки, (эсламайман),» дедим. У: «Мени бир кишига ғазабланганимни кўрганингда, сен: «Унинг бошини олайми, эй Расулуллаҳнинг халифаси,» деганингни эсламайсанми? Шуни эсламайсанми? Сен ростдан ҳам буни қилармидинг?» деди. Мен: «Ҳа, Аллаҳга қасамки, ҳозир ҳам агар менга буюрсанг, қиламан,» дедим. У: «Аллаҳга қасамки, бу (ҳуқуқ) Муҳаммад (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан кейин ҳеч ким учун йўқ,» деди.» Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: бу ҳадис ҳадисларнинг энг гўзали ва энг яхшисидир, Аллаҳ таоло энг яхши билувчидир.