أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي مَاءِ الْبَحْرِ " هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحَلاَلُ مَيْتَتُهُ " .
Бизга Ишоқ ибн Мансур хабар берди, у деди: бизга Абдурраҳмон ривоят қилди, у деди: бизга Молик Сафвон ибн Сулаймдан, у Саид ибн Саламадан, у ал-Муғира ибн Аби Бурдадан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан денгиз суви ҳақида (ривоят қилдики): «Унинг суви пок, ўлиги ҳалолдир,» (дедилар).
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بَعَثَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ ثَلاَثُمِائَةٍ نَحْمِلُ زَادَنَا عَلَى رِقَابِنَا فَفَنِيَ زَادُنَا حَتَّى كَانَ يَكُونُ لِلرَّجُلِ مِنَّا كُلَّ يَوْمٍ تَمْرَةٌ . فَقِيلَ لَهُ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ وَأَيْنَ تَقَعُ التَّمْرَةُ مِنَ الرَّجُلِ قَالَ لَقَدْ وَجَدْنَا فَقْدَهَا حِينَ فَقَدْنَاهَا فَأَتَيْنَا الْبَحْرَ فَإِذَا بِحُوتٍ قَذَفَهُ الْبَحْرُ فَأَكَلْنَا مِنْهُ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ يَوْمًا .
Бизга Муҳаммад ибн Одам хабар берди, у деди: бизга Абда Ҳишомдан, у Ваҳб ибн Кайсондан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан (ривоят қилди). У деди: «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизни юбордилар, биз уч юз киши эдик, озуқамизни елкаларимизда кўтариб юрардик. Озуқамиз тугаб кетди, ҳатто ҳар биримизга кунига биттадан хурмо (қолди). Унга: «Эй Абу Абдуллаҳ, бир кишига битта хурмо нимага етади?» дейилди. У деди: «Биз уни йўқотганимизда унинг йўқлигини (жуда) сездик. Сўнг денгизга келдик, бирдан денгиз қирғоққа отиб чиқарган бир балиқни (кўрдик) ва ундан ўн саккиз кун едик.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا، يَقُولُ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثَمِائَةِ رَاكِبٍ أَمِيرُنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ نَرْصُدُ عِيرَ قُرَيْشٍ فَأَقَمْنَا بِالسَّاحِلِ فَأَصَابَنَا جُوعٌ شَدِيدٌ حَتَّى أَكَلْنَا الْخَبَطَ - قَالَ - فَأَلْقَى الْبَحْرُ دَابَّةً يُقَالُ لَهَا الْعَنْبَرُ فَأَكَلْنَا مِنْهُ نِصْفَ شَهْرٍ وَادَّهَنَّا مِنْ وَدَكِهِ فَثَابَتْ أَجْسَامُنَا وَأَخَذَ أَبُو عُبَيْدَةَ ضِلَعًا مِنْ أَضْلاَعِهِ فَنَظَرَ إِلَى أَطْوَلِ جَمَلٍ وَأَطْوَلِ رَجُلٍ فِي الْجَيْشِ فَمَرَّ تَحْتَهُ ثُمَّ جَاعُوا فَنَحَرَ رَجُلٌ ثَلاَثَ جَزَائِرَ ثُمَّ جَاعُوا فَنَحَرَ رَجُلٌ ثَلاَثَ جَزَائِرَ ثُمَّ جَاعُوا فَنَحَرَ رَجُلٌ ثَلاَثَ جَزَائِرَ ثُمَّ نَهَاهُ أَبُو عُبَيْدَةَ . قَالَ سُفْيَانُ قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ فَسَأَلْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " هَلْ مَعَكُمْ مِنْهُ شَىْءٌ " . قَالَ فَأَخْرَجْنَا مِنْ عَيْنَيْهِ كَذَا وَكَذَا قُلَّةً مِنْ وَدَكٍ وَنَزَلَ فِي حِجَاجِ عَيْنِهِ أَرْبَعَةُ نَفَرٍ وَكَانَ مَعَ أَبِي عُبَيْدَةَ جِرَابٌ فِيهِ تَمْرٌ فَكَانَ يُعْطِينَا الْقَبْضَةَ ثُمَّ صَارَ إِلَى التَّمْرَةِ فَلَمَّا فَقَدْنَاهَا وَجَدْنَا فَقْدَهَا .
Бизга Муҳаммад ибн Мансур Суфёндан, у Амрдан хабар берди. У деди: мен Жобирнинг шундай деётганини эшитдим: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизни — уч юз отлиқни — Қурайш карвонини пойлаш учун юбордилар, амиримиз Абу Убайда ибнул-Жарроҳ эди. Биз соҳилда турдик, бизга шундай қаттиқ очлик етдики, ҳатто (хабат) дарахтининг баргини едик. Шунда денгиз «ал-Анбар» деб аталадиган бир ҳайвонни қирғоққа отиб чиқарди. Биз ундан ярим ой едик ва унинг ёғидан мойландик, вужудларимиз тетиклашди. Абу Убайда унинг қовурғаларидан бирини олиб, лашкардаги энг узун туя ва энг узун бўйли кишига қаради, сўнг (у киши туяда) унинг остидан ўтиб кетди. Кейин улар яна оч қолдилар, бир киши учта туя сўйди, сўнг яна оч қолдилар, бир киши учта туя сўйди, сўнг яна оч қолдилар, бир киши учта туя сўйди, сўнг Абу Убайда уни (сўйишдан) қайтарди.» Суфён деди: Абу Зубайр Жобирдан (ривоят қилиб) деди: «Биз Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан сўрадик, у: «Унинг гўштидан бирор нарса қолдими?» дедилар.» (Жобир) деди: «Биз унинг кўзларидан анча-мунча (идиш) ёғ чиқардик, унинг кўз косасига тўрт киши тушар эди. Абу Убайданинг хурмо солинган бир халтаси бор эди, у бизга бир ҳовучдан берарди, сўнг биттадан хурмога (етиб қолдик). Биз уни йўқотганимизда унинг йўқлигини (жуда) сездик.»
أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ بَعَثَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَعَ أَبِي عُبَيْدَةَ فِي سَرِيَّةٍ فَنَفِدَ زَادُنَا فَمَرَرْنَا بِحُوتٍ قَدْ قَذَفَ بِهِ الْبَحْرُ فَأَرَدْنَا أَنْ نَأْكُلَ مِنْهُ فَنَهَانَا أَبُو عُبَيْدَةَ ثُمَّ قَالَ نَحْنُ رُسُلُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ كُلُوا . فَأَكَلْنَا مِنْهُ أَيَّامًا فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرْنَاهُ فَقَالَ " إِنْ كَانَ بَقِيَ مَعَكُمْ شَىْءٌ فَابْعَثُوا بِهِ إِلَيْنَا " .
Бизга Зиёд ибн Айюб хабар берди, у деди: бизга Ҳушайм ривоят қилди, у деди: бизга Абуз-Зубайр Жобирдан ривоят қилди. У деди: «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизни Абу Убайда билан бирга бир сарийя (лашкар)да юбордилар. Озуқамиз тугаб кетди. Сўнг денгиз қирғоққа отиб чиқарган бир балиқни учратдик ва ундан емоқчи бўлдик. Абу Убайда бизни қайтарди, сўнг деди: «Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг элчиларимиз ва Аллаҳ йўлидамиз, енглар.» Биз ундан бир неча кун едик. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига келганимизда унга буни хабар бердик. У: «Агар сизларда ундан бирор нарса қолган бўлса, бизга ҳам юборинглар,» дедилар.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُقَدَّمٍ الْمُقَدَّمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَ أَبِي عُبَيْدَةَ وَنَحْنُ ثَلاَثُمِائَةٍ وَبِضْعَةَ عَشَرَ وَزَوَّدَنَا جِرَابًا مِنْ تَمْرٍ فَأَعْطَانَا قَبْضَةً قَبْضَةً فَلَمَّا أَنْ جُزْنَاهُ أَعْطَانَا تَمْرَةً تَمْرَةً حَتَّى إِنْ كُنَّا لَنَمُصُّهَا كَمَا يَمُصُّ الصَّبِيُّ وَنَشْرَبُ عَلَيْهَا الْمَاءَ فَلَمَّا فَقَدْنَاهَا وَجَدْنَا فَقْدَهَا حَتَّى إِنْ كُنَّا لَنَخْبِطُ الْخَبَطَ بِقِسِيِّنَا وَنَسَفُّهُ ثُمَّ نَشْرَبُ عَلَيْهِ مِنَ الْمَاءِ حَتَّى سُمِّينَا جَيْشَ الْخَبَطِ ثُمَّ أَجَزْنَا السَّاحِلَ فَإِذَا دَابَّةٌ مِثْلُ الْكَثِيبِ يُقَالُ لَهُ الْعَنْبَرُ فَقَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ مَيْتَةٌ لاَ تَأْكُلُوهُ . ثُمَّ قَالَ جَيْشُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَنَحْنُ مُضْطَرُّونَ كُلُوا بِاسْمِ اللَّهِ . فَأَكَلْنَا مِنْهُ وَجَعَلْنَا مِنْهُ وَشِيقَةً وَلَقَدْ جَلَسَ فِي مَوْضِعِ عَيْنِهِ ثَلاَثَةَ عَشَرَ رَجُلاً - قَالَ - فَأَخَذَ أَبُو عُبَيْدَةَ ضِلَعًا مِنْ أَضْلاَعِهِ فَرَحَلَ بِهِ أَجْسَمَ بَعِيرٍ مِنْ أَبَاعِرِ الْقَوْمِ فَأَجَازَ تَحْتَهُ فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا حَبَسَكُمْ " . قُلْنَا كُنَّا نَتَّبِعُ عِيرَاتِ قُرَيْشٍ وَذَكَرْنَا لَهُ مِنْ أَمْرِ الدَّابَّةِ فَقَالَ " ذَاكَ رِزْقٌ رَزَقَكُمُوهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَمَعَكُمْ مِنْهُ شَىْءٌ " . قَالَ قُلْنَا نَعَمْ .
Бизга Муҳаммад ибн Умар ибн Али ибн Муқаддам ал-Муқаддамий хабар берди, у деди: бизга Муоз ибн Ҳишом ривоят қилди, у деди: менга отам Абуз-Зубайрдан, у Жобирдан ривоят қилди. У деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизни Абу Убайда билан бирга юбордилар, биз уч юз ва ўн неча киши эдик. У бизни бир халта хурмо билан таъминлади ва бизга бир ҳовучдан берарди. Уни кўриб бўлганимизда эса биттадан хурмо берарди, ҳатто биз уни гўдак сўргандек сўрар ва устидан сув ичардик. Уни йўқотганимизда эса унинг йўқлигини (жуда) сездик, ҳатто камонларимиз билан (хабат) дарахтининг баргини қоқиб туширар, уни еб, устидан сув ичардик, шу сабабдан бизни «Жайшул-Хабат» (Хабат лашкари) деб аташди. Сўнг соҳил бўйлаб ўтдик, бирдан тепаликдек «ал-Анбар» деб аталадиган бир ҳайвон (кўринди). Абу Убайда: «Бу ўликдир, уни еманглар,» деди. Сўнг (яна) деди: «Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг лашкаримиз ва Аллаҳ азза ва жалла йўлидамиз, ҳамда заруратга тушганмиз, Аллаҳнинг номи билан енглар.» Биз ундан едик ва ундан қоқланган гўшт ҳам қилдик. Унинг кўзи ўрнида ўн уч киши ўтирди. (Жобир) деди: «Абу Убайда унинг қовурғаларидан бирини олди ва уни одамларнинг энг йирик туясига юклади, сўнг (туя) унинг остидан ўтди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига келганимизда у: «Сизларни нима ушлаб қолди?» дедилар. Биз: «Биз Қурайш карвонларини пойлаб юргандик,» дедик ва унга у ҳайвон ҳақида айтиб бердик. У: «У Аллаҳ азза ва жалла сизларга берган ризқдир. Сизларда ундан бирор нарса борми?» дедилар. Биз: «Ҳа,» дедик.»