باب فَرْضِ الصَّلاَةِ وَذِكْرِ اخْتِلاَفِ النَّاقِلِينَ فِي إِسْنَادِ حَدِيثِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ - رضى الله عنه - وَاخْتِلاَفِ أَلْفَاظِهِمْ فِيهِ .
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ إِذْ أَقْبَلَ أَحَدُ الثَّلاَثَةِ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مَلآنَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَشَقَّ مِنَ النَّحْرِ إِلَى مَرَاقِّ الْبَطْنِ فَغَسَلَ الْقَلْبَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا ثُمَّ أُتِيتُ بِدَابَّةٍ دُونَ الْبَغْلِ وَفَوْقَ الْحِمَارِ ثُمَّ انْطَلَقْتُ مَعَ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ . قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ . قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ مَرْحَبًا بِهِ وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَأَتَيْتُ عَلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنِ ابْنٍ وَنَبِيٍّ . ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ . قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ فَمِثْلُ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ عَلَى يَحْيَى وَعِيسَى فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِمَا فَقَالاَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ . ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ الثَّالِثَةَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ . قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ فَمِثْلُ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ عَلَى يُوسُفَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ . ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ الرَّابِعَةَ فَمِثْلُ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ عَلَى إِدْرِيسَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ . ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ الْخَامِسَةَ فَمِثْلُ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ عَلَى هَارُونَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ . ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ السَّادِسَةَ فَمِثْلُ ذَلِكَ ثُمَّ أَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ . فَلَمَّا جَاوَزْتُهُ بَكَى قِيلَ مَا يُبْكِيكَ قَالَ يَا رَبِّ هَذَا الْغُلاَمُ الَّذِي بَعَثْتَهُ بَعْدِي يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِهِ الْجَنَّةَ أَكْثَرُ وَأَفْضَلُ مِمَّا يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِي . ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ السَّابِعَةَ فَمِثْلُ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنِ ابْنٍ وَنَبِيٍّ . ثُمَّ رُفِعَ لِيَ الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ فَسَأَلْتُ جِبْرِيلَ فَقَالَ هَذَا الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ يُصَلِّي فِيهِ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ فَإِذَا خَرَجُوا مِنْهُ لَمْ يَعُودُوا فِيهِ آخِرَ مَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ رُفِعَتْ لِي سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى فَإِذَا نَبِقُهَا مِثْلُ قِلاَلِ هَجَرٍ وَإِذَا وَرَقُهَا مِثْلُ آذَانِ الْفِيَلَةِ وَإِذَا فِي أَصْلِهَا أَرْبَعَةُ أَنْهَارٍ نَهْرَانِ بَاطِنَانِ وَنَهْرَانِ ظَاهِرَانِ فَسَأَلْتُ جِبْرِيلَ فَقَالَ أَمَّا الْبَاطِنَانِ فَفِي الْجَنَّةِ وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالْفُرَاتُ وَالنِّيلُ ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَىَّ خَمْسُونَ صَلاَةً فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ فُرِضَتْ عَلَىَّ خَمْسُونَ صَلاَةً . قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ بِالنَّاسِ مِنْكَ إِنِّي عَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ وَإِنَّ أُمَّتَكَ لَنْ يُطِيقُوا ذَلِكَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَسَأَلْتُهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنِّي فَجَعَلَهَا أَرْبَعِينَ ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ جَعَلَهَا أَرْبَعِينَ . فَقَالَ لِي مِثْلَ مَقَالَتِهِ الأُولَى فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَجَعَلَهَا ثَلاَثِينَ فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ لِي مِثْلَ مَقَالَتِهِ الأُولَى فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَجَعَلَهَا عِشْرِينَ ثُمَّ عَشْرَةً ثُمَّ خَمْسَةً فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ لِي مِثْلَ مَقَالَتِهِ الأُولَى فَقُلْتُ إِنِّي أَسْتَحِي مِنْ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْهِ فَنُودِيَ أَنْ قَدْ أَمْضَيْتُ فَرِيضَتِي وَخَفَّفْتُ عَنْ عِبَادِي وَأَجْزِي بِالْحَسَنَةِ عَشْرَ أَمْثَالِهَا " .
Бизга Яъқуб ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Яҳё ибн Саид ривоят қилди, у деди: бизга Ҳишом ад-Даставоий ривоят қилди, у деди: бизга Қатода, Анас ибн Моликдан, у Молик ибн Саъсаъадан ривоят қилдики, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен Байтнинг (Каъбанинг) ёнида уйқу билан уйғоқлик орасида турганимда, бирдан уч (зот)дан бири икки кишининг орасидан келиб қолди. Менга олтиндан, ҳикмат ва имонга тўла бир тоғора келтирилди ва (кўкрагим) бўғиздан то қориннинг қуйи қисмигача ёрилди, сўнг қалб Замзам суви билан ювилди, кейин ҳикмат ва имонга тўлдирилди. Сўнг менга хачирдан кичик, эшакдан катта бир улов келтирилди, кейин Жибрил (алайҳиссалом) билан йўлга чиқдим. Бас, энг пастки (дунё) осмонига келдик. «Бу ким?» дейилди. У: «Жибрил,» деди. «Сен билан ким бор?» дейилди. У: «Муҳаммад,» деди. «Унга (ваҳий) юборилдими? Унга марҳабо, бу келиши наҳотки яхши келиш!» дейилди. Бас, Одам (алайҳиссалом)нинг олдига келдим ва унга салом бердим. У: «Сенга марҳабо, эй (солиҳ) ўғил ва пайғамбар!» деди. Сўнг иккинчи осмонга келдик. «Бу ким?» дейилди. У: «Жибрил,» деди. «Сен билан ким бор?» дейилди. У: «Муҳаммад,» деди — худди шундай (гаплар бўлди). Бас, Яҳё ва Исо (алайҳимассалом)нинг олдига келдим ва уларга салом бердим. Улар: «Сенга марҳабо, эй (солиҳ) биродар ва пайғамбар!» дейишди. Сўнг учинчи осмонга келдик. «Бу ким?» дейилди. У: «Жибрил,» деди. «Сен билан ким бор?» дейилди. У: «Муҳаммад,» деди — худди шундай. Бас, Юсуф (алайҳиссалом)нинг олдига келдим ва унга салом бердим. У: «Сенга марҳабо, эй (солиҳ) биродар ва пайғамбар!» деди. Сўнг тўртинчи осмонга келдик — худди шундай. Бас, Идрис (алайҳиссалом)нинг олдига келдим ва унга салом бердим. У: «Сенга марҳабо, эй (солиҳ) биродар ва пайғамбар!» деди. Сўнг бешинчи осмонга келдик — худди шундай. Бас, Ҳорун (алайҳиссалом)нинг олдига келдим ва унга салом бердим. У: «Сенга марҳабо, эй (солиҳ) биродар ва пайғамбар!» деди. Сўнг олтинчи осмонга келдик — худди шундай. Сўнг Мусо (алайҳиссалом)нинг олдига келдим ва унга салом бердим. У: «Сенга марҳабо, эй (солиҳ) биродар ва пайғамбар!» деди. Мен уни ўтиб кетганимда, у йиғлади. «Сени нима йиғлатмоқда?» дейилди. У: «Эй Роббим, мендан кейин Сен юборган бу йигит (Муҳаммад)нинг умматидан Жаннатга кирадиганлар менинг умматимдан кирадиганлардан кўпроқ ва афзалроқдир,» деди. Сўнг еттинчи осмонга келдик — худди шундай. Бас, Иброҳим (алайҳиссалом)нинг олдига келдим ва унга салом бердим. У: «Сенга марҳабо, эй (солиҳ) ўғил ва пайғамбар!» деди. Сўнг менга ал-Байтул-Маъмур кўтарилди (кўрсатилди). Жибрилдан сўрадим, у: «Бу ал-Байтул-Маъмурдир, унда ҳар куни етмиш минг малоика намоз ўқийди, ундан чиқишганда, қайтиб кирмайдилар — бу уларга (юклатилган) сўнгги (ибодат)дир,» деди. Сўнг менга Сидратул-Мунтаҳо кўтарилди (кўрсатилди). Унинг мевалари Ҳажар (хумлари) каби, барглари эса филларнинг қулоқлари каби эди. Унинг тагида тўртта дарё бор эди: икки ботиний (яширин) дарё ва икки зоҳирий (ошкора) дарё. Жибрилдан сўрадим, у: «Ботинийлари Жаннатдадир, зоҳирийлари эса Фурот ва Нилдир,» деди. Сўнг менга эллик намоз фарз қилинди. Бас, Мусонинг олдига келдим. У: «Нима қилдинг?» деди. Мен: «Менга эллик намоз фарз қилинди,» дедим. У: «Мен одамларни сендан кўра яхшироқ биламан. Мен Бани Исроил билан жуда қаттиқ тортишганман, сенинг умматинг бунга тоқат қила олмайди. Роббингга қайт ва Ундан ўзингга (юкни) енгиллатишни сўра,» деди. Бас, Роббимга қайтиб, Ундан ўзимга енгиллатишни сўрадим. У уни қирқ (намоз) қилди. Сўнг Мусо (алайҳиссалом)нинг олдига қайтдим. У: «Нима қилдинг?» деди. Мен: «У уни қирқ қилди,» дедим. У менга биринчи айтган сўзини айтди. Бас, Роббим азза ва жаллага қайтдим, У уни ўттиз қилди. Сўнг Мусо (алайҳиссалом)нинг олдига келдим ва унга хабар бердим. У менга биринчи айтган сўзини айтди. Бас, Роббимга қайтдим, У уни йигирма, сўнг ўн, сўнг беш қилди. Мусо (алайҳиссалом)нинг олдига келдим, у менга биринчи айтган сўзини айтди. Мен: «Роббим азза ва жаллага қайтишдан уяламан,» дедим. Шунда нидо қилинди: «Мен фарзимни ўтказдим ва бандаларимдан (юкни) енгиллатдим, ҳар бир яхшилик учун ўн баробар ажр бераман,» (деб),» дедилар.
أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ وَابْنُ حَزْمٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلاَةً فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى أَمُرَّ بِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ مَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسِينَ صَلاَةً . قَالَ لِي مُوسَى فَرَاجِعْ رَبَّكَ عَزَّ وَجَلَّ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ . فَرَاجَعْتُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَوَضَعَ شَطْرَهَا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ . فَرَاجَعْتُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهِيَ خَمْسُونَ لاَ يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ . فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَقُلْتُ قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ " .
Бизга Юнус ибн Абдул-Аъло хабар берди, у деди: бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, у деди: менга Юнус, Ибн Шиҳобдан хабар берди, у деди: Анас ибн Молик ва Ибн Ҳазм айтдиларки, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Аллаҳ азза ва жалла менинг умматимга эллик вақт намозни фарз қилди. Мен шу билан қайтдим ва Мусо (алайҳиссалом)нинг олдидан ўтдим. У: «Роббинг умматингга нимани фарз қилди?» деди. Мен: «Уларга эллик вақт намозни фарз қилди,» дедим. Мусо менга: «Роббинг азза ва жаллага қайт, чунки умматинг бунга тоқат қила олмайди,» деди. Мен Роббим азза ва жаллага қайтдим, У эса унинг ярмини туширди. Мен Мусонинг олдига қайтиб, унга хабар бердим. У: «Роббингга қайт, чунки умматинг бунга тоқат қила олмайди,» деди. Мен Роббим азза ва жаллага қайтдим, У: «Бу бештадир ва бу элликтадир, Менинг ҳузуримда сўз ўзгартирилмайди,» деди. Мен Мусонинг олдига қайтдим. У: «Роббингга қайт,» деди. Мен: «Роббим азза ва жалладан энди уялдим,» дедим,» дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَخْلَدٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أُتِيتُ بِدَابَّةٍ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ خَطْوُهَا عِنْدَ مُنْتَهَى طَرْفِهَا فَرَكِبْتُ وَمَعِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَسِرْتُ فَقَالَ انْزِلْ فَصَلِّ . فَفَعَلْتُ فَقَالَ أَتَدْرِي أَيْنَ صَلَّيْتَ صَلَّيْتَ بِطَيْبَةَ وَإِلَيْهَا الْمُهَاجَرُ ثُمَّ قَالَ انْزِلْ فَصَلِّ . فَصَلَّيْتُ فَقَالَ أَتَدْرِي أَيْنَ صَلَّيْتَ صَلَّيْتَ بِطُورِ سَيْنَاءَ حَيْثُ كَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ قَالَ انْزِلْ فَصَلِّ . فَنَزَلْتُ فَصَلَّيْتُ فَقَالَ أَتَدْرِي أَيْنَ صَلَّيْتَ صَلَّيْتَ بِبَيْتِ لَحْمٍ حَيْثُ وُلِدَ عِيسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ . ثُمَّ دَخَلْتُ بَيْتَ الْمَقْدِسِ فَجُمِعَ لِيَ الأَنْبِيَاءُ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ فَقَدَّمَنِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَمَمْتُهُمْ ثُمَّ صُعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَإِذَا فِيهَا آدَمُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ صُعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَإِذَا فِيهَا ابْنَا الْخَالَةِ عِيسَى وَيَحْيَى عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ ثُمَّ صُعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ فَإِذَا فِيهَا يُوسُفُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ صُعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الرَّابِعَةِ فَإِذَا فِيهَا هَارُونُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ صُعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَإِذَا فِيهَا إِدْرِيسُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ صُعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَإِذَا فِيهَا مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ صُعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَإِذَا فِيهَا إِبْرَاهِيمُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ صُعِدَ بِي فَوْقَ سَبْعِ سَمَوَاتٍ فَأَتَيْنَا سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى فَغَشِيَتْنِي ضَبَابَةٌ فَخَرَرْتُ سَاجِدًا فَقِيلَ لِي إِنِّي يَوْمَ خَلَقْتُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ فَرَضْتُ عَلَيْكَ وَعَلَى أُمَّتِكَ خَمْسِينَ صَلاَةً فَقُمْ بِهَا أَنْتَ وَأُمَّتُكَ . فَرَجَعْتُ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَلَمْ يَسْأَلْنِي عَنْ شَىْءٍ ثُمَّ أَتَيْتُ عَلَى مُوسَى فَقَالَ كَمْ فَرَضَ اللَّهُ عَلَيْكَ وَعَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ خَمْسِينَ صَلاَةً . قَالَ فَإِنَّكَ لاَ تَسْتَطِيعُ أَنْ تَقُومَ بِهَا أَنْتَ وَلاَ أُمَّتُكَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ . فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَخَفَّفَ عَنِّي عَشْرًا ثُمَّ أَتَيْتُ مُوسَى فَأَمَرَنِي بِالرُّجُوعِ فَرَجَعْتُ فَخَفَّفَ عَنِّي عَشْرًا ثُمَّ رُدَّتْ إِلَى خَمْسِ صَلَوَاتٍ . قَالَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَإِنَّهُ فَرَضَ عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ صَلاَتَيْنِ فَمَا قَامُوا بِهِمَا . فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَسَأَلْتُهُ التَّخْفِيفَ فَقَالَ إِنِّي يَوْمَ خَلَقْتُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ فَرَضْتُ عَلَيْكَ وَعَلَى أُمَّتِكَ خَمْسِينَ صَلاَةً فَخَمْسٌ بِخَمْسِينَ فَقُمْ بِهَا أَنْتَ وَأُمَّتُكَ . فَعَرَفْتُ أَنَّهَا مِنَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى صِرَّى فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ ارْجِعْ فَعَرَفْتُ أَنَّهَا مِنَ اللَّهِ صِرَّى - أَىْ حَتْمٌ - فَلَمْ أَرْجِعْ .
Бизга Амр ибн Ҳишом хабар берди, у деди: бизга Махлад, Саид ибн Абдул-Азиздан ривоят қилди, у деди: бизга Язид ибн Абу Молик ривоят қилди, у деди: бизга Анас ибн Молик ривоят қилдики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Менга эшакдан каттароқ, хачирдан кичикроқ бир улов келтирилди, унинг қадами кўзи етар жойга етарди. Мен унга миндим, мен билан бирга Жаброил (алайҳиссалом) ҳам бор эди. Мен йўлга тушдим. У: «Туш ва намоз ўқи,» деди. Мен шундай қилдим. У: «Қаерда намоз ўқиганингни биласанми? Сен Тойбада намоз ўқидинг, ҳижрат ўша ерга бўлади,» деди. Сўнг: «Туш ва намоз ўқи,» деди. Мен намоз ўқидим. У: «Қаерда намоз ўқиганингни биласанми? Сен Турсайнода намоз ўқидинг, ўша ерда Аллаҳ азза ва жалла Мусо (алайҳиссалом) билан калом қилган,» деди. Сўнг: «Туш ва намоз ўқи,» деди. Мен тушиб намоз ўқидим. У: «Қаерда намоз ўқиганингни биласанми? Сен Байтлаҳмда намоз ўқидинг, ўша ерда Исо (алайҳиссалом) туғилган,» деди. Сўнг мен Байтулмуқаддасга кирдим, у ерда мен учун пайғамбарлар (алайҳимуссалом) йиғилди ва Жаброил мени олдинга ўтказди, мен уларга имом бўлдим. Сўнг мен дунё осмонига кўтарилдим, у ерда Одам (алайҳиссалом) бор эди. Сўнг иккинчи осмонга кўтарилдим, у ерда холавачча Исо ва Яҳё (алайҳимассалом) бор эди. Сўнг учинчи осмонга кўтарилдим, у ерда Юсуф (алайҳиссалом) бор эди. Сўнг тўртинчи осмонга кўтарилдим, у ерда Ҳорун (алайҳиссалом) бор эди. Сўнг бешинчи осмонга кўтарилдим, у ерда Идрис (алайҳиссалом) бор эди. Сўнг олтинчи осмонга кўтарилдим, у ерда Мусо (алайҳиссалом) бор эди. Сўнг еттинчи осмонга кўтарилдим, у ерда Иброҳим (алайҳиссалом) бор эди. Сўнг етти осмондан юқорига кўтарилдим ва биз Сидратул-Мунтаҳога келдик. Мени бир туман қоплаб олди, мен саждага йиқилдим. Менга: «Мен осмонлар ва ерни яратган куни сенга ва умматингга эллик вақт намозни фарз қилдим, бас, сен ва умматинг уни адо этинг,» дейилди. Мен Иброҳимнинг олдига қайтдим, у мендан ҳеч нарса сўрамади. Сўнг Мусонинг олдига келдим. У: «Аллаҳ сенга ва умматингга нечта (намоз) фарз қилди?» деди. Мен: «Эллик вақт намоз,» дедим. У: «Сен ҳам, умматинг ҳам буни адо этишга қодир бўлмайсиз, бас, Роббингга қайтиб, ундан енгиллик сўра,» деди. Мен Роббимнинг олдига қайтдим, У мендан ўнтасини енгиллаштирди. Сўнг Мусонинг олдига келдим, у мени қайтишга буюрди, мен қайтдим, У яна ўнтасини енгиллаштирди. Сўнг бешта намозга қайтарилди. У: «Роббингга қайтиб, ундан енгиллик сўра, чунки Бани Исроилга икки намоз фарз қилинган эди, улар эса уларни адо этмадилар,» деди. Мен Роббим азза ва жаллага қайтиб, ундан енгиллик сўрадим. У: «Мен осмонлар ва ерни яратган куни сенга ва умматингга эллик вақт намозни фарз қилдим, бас, бештаси элликтаникидир, сен ва умматинг уни адо этинг,» деди. Мен бу Аллаҳ таборак ва таолонинг қатъий ҳукми эканини англадим. Мен Мусо (алайҳиссалом)нинг олдига қайтдим. У: «Қайт,» деди. Мен бунинг Аллаҳнинг қатъий ҳукми — яъни ҳатмий — эканини англаган эдим, шунинг учун қайтмадим,» дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَدِيٍّ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ، عَنْ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَمَّا أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْتُهِيَ بِهِ إِلَى سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَهِيَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ وَإِلَيْهَا يَنْتَهِي مَا عُرِجَ بِهِ مِنْ تَحْتِهَا وَإِلَيْهَا يَنْتَهِي مَا أُهْبِطَ بِهِ مِنْ فَوْقِهَا حَتَّى يُقْبَضَ مِنْهَا قَالَ { إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى } قَالَ فَرَاشٌ مِنْ ذَهَبٍ فَأُعْطِيَ ثَلاَثًا الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ وَخَوَاتِيمُ سُورَةِ الْبَقَرَةِ وَيُغْفَرُ لِمَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِهِ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا الْمُقْحِمَاتُ .
Бизга Аҳмад ибн Сулаймон хабар берди, у деди: бизга Яҳё ибн Одам ривоят қилди, у деди: бизга Молик ибн Миғвал, Зубайр ибн Адийдан, у Талҳа ибн Мусаррифдан, у Муррадан, у Абдуллаҳдан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Исро қилинган вақтда у зот Сидратул-Мунтаҳога олиб борилди. У олтинчи осмонда бўлиб, ундан пастдан кўтарилган нарса унга етиб тўхтайди ва ундан юқоридан туширилган нарса унга етиб, ундан олинади. (Абдуллаҳ) деди: «Сидрани ўраб олган нарса ўраб олган вақтда» (оятини ўқиб): «(У) олтиндан бўлган капалаклар (эди),» деди. Бас, (Набийга соллаллаҳу алайҳи васаллам) учта нарса ато этилди: беш вақт намоз, Бақара сурасининг охирги (оятлари) ва умматидан Аллаҳга ҳеч нарсани шерик қилмай вафот этган кишига Муқҳимот (гуноҳлари) кечирилади.