أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ حِمْيَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَبْلَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، وَأَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً بِالْعَتَمَةِ فَنَادَاهُ عُمَرُ رضى الله عنه نَامَ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ . فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " مَا يَنْتَظِرُهَا غَيْرُكُمْ " . وَلَمْ يَكُنْ يُصَلَّى يَوْمَئِذٍ إِلاَّ بِالْمَدِينَةِ ثُمَّ قَالَ " صَلُّوهَا فِيمَا بَيْنَ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ " . وَاللَّفْظُ لاِبْنِ حِمْيَرَ .
Менга Амр ибн Усмон хабар берди, у деди: бизга Ибн Ҳимяр ривоят қилди, у деди: бизга Ибн Абу Абла ривоят қилди, аз-Зуҳрийдан; ва менга Амр ибн Усмон хабар берди, у деди: менга отам ривоят қилди, Шуъайбдан, у аз-Зуҳрийдан, у Урвадан, у Оишадан (ривоят қилиб), у (Оиша) деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир кечаси хуфтонни кечиктирдилар, шунда Умар (розияллаҳу анҳу) у кишига: «Аёллар ва болалар ухлаб қолдилар,» деб чақирди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) чиқиб: «Сизлардан бошқа ҳеч ким уни кутмайди,» дедилар. Ўша кунларда Мадинадан бошқа жойда намоз ўқилмас эди. Сўнг дедилар: «Уни шафақ йўқолиши билан туннинг учдан бири орасида ўқинглар.» Лафз Ибн Ҳимярники.
أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ ح وَأَخْبَرَنِي يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْمُغِيرَةُ بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ أُمِّ كُلْثُومٍ ابْنَةِ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، قَالَتْ أَعْتَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ حَتَّى ذَهَبَ عَامَّةُ اللَّيْلِ وَحَتَّى نَامَ أَهْلُ الْمَسْجِدِ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى وَقَالَ " إِنَّهُ لَوَقْتُهَا لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي " .
Менга Иброҳим ибн ал-Ҳасан хабар берди, у деди: бизга Ҳажжож ривоят қилди, у деди: Ибн Журайж деди; ва менга Юсуф ибн Саид хабар берди, у деди: бизга Ҳажжож ривоят қилди, Ибн Журайждан, у деди: менга ал-Муғира ибн Ҳаким хабар берди, Умму Кулсум бинти Абу Бакрдан, у унга мўминларнинг онаси Оишадан хабар берди, у (Оиша) деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир кечаси хуфтонни шундай кечиктирдиларки, туннинг кўп қисми ўтиб кетди ва масжид аҳли ухлаб қолди. Сўнг чиқиб ўқидилар ва: «Агар умматимга машаққат келтирмаслигимни (билганимда, бу) ҳақиқатан ҳам унинг (энг яхши) вақти эди,» дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ مَكَثْنَا ذَاتَ لَيْلَةٍ نَنْتَظِرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِعِشَاءِ الآخِرَةِ فَخَرَجَ عَلَيْنَا حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ أَوْ بَعْدَهُ فَقَالَ حِينَ خَرَجَ " إِنَّكُمْ تَنْتَظِرُونَ صَلاَةً مَا يَنْتَظِرُهَا أَهْلُ دِينٍ غَيْرُكُمْ وَلَوْلاَ أَنْ يَثْقُلَ عَلَى أُمَّتِي لَصَلَّيْتُ بِهِمْ هَذِهِ السَّاعَةَ " . ثُمَّ أَمَرَ الْمُؤَذِّنَ فَأَقَامَ ثُمَّ صَلَّى .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Жарир хабар берди, Мансурдан, у ал-Ҳакамдан, у Нофиъдан, у Ибн Умардан (ривоят қилиб), у деди: Биз бир кечаси Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни охирги хуфтон учун кутиб турдик. У бизнинг олдимизга туннинг учдан бири ёки ундан кейин (ўтганида) чиқдилар ва чиққанларида дедилар: «Сизлар шундай намозни кутяпсизларки, сизлардан бошқа ҳеч бир дин аҳли уни кутмайди. Агар умматимга оғирлик тушмаслигини (билганимда), уларга шу соатда намоз ўқиб берардим.» Сўнг муаззинга буюрдилар, у иқомат айтди, сўнг намоз ўқидилар.
أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْمَغْرِبِ ثُمَّ لَمْ يَخْرُجْ إِلَيْنَا حَتَّى ذَهَبَ شَطْرُ اللَّيْلِ فَخَرَجَ فَصَلَّى بِهِمْ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ النَّاسَ قَدْ صَلُّوا وَنَامُوا وَأَنْتُمْ لَمْ تَزَالُوا فِي صَلاَةٍ مَا انْتَظَرْتُمُ الصَّلاَةَ وَلَوْلاَ ضَعْفُ الضَّعِيفِ وَسُقْمُ السَّقِيمِ لأَمَرْتُ بِهَذِهِ الصَّلاَةِ أَنْ تُؤَخَّرَ إِلَى شَطْرِ اللَّيْلِ " .
Бизга Имрон ибн Мусо хабар берди, у деди: бизга Абдул-Ворис ривоят қилди, у деди: бизга Довуд ривоят қилди, Абу Назрадан, у Абу Саид ал-Худрийдан (ривоят қилиб), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизга мағриб намозини ўқиб бердилар, сўнг туннинг ярми ўтгунча бизнинг олдимизга чиқмадилар. Сўнг чиқиб, уларга (намоз) ўқиб бердилар, кейин дедилар: «Одамлар намоз ўқиб ухлаб қолишди, сизлар эса намозни кутиб турган экансиз, ҳануз намозда (ҳисобланасиз). Агар заифнинг заифлиги ва касалнинг касаллиги бўлмаганда, бу намозни туннинг ярмига қадар кечиктиришни буюрардим.»
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، ح وَأَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، قَالَ سُئِلَ أَنَسٌ هَلِ اتَّخَذَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَاتَمًا قَالَ نَعَمْ أَخَّرَ لَيْلَةً صَلاَةَ الْعِشَاءِ الآخِرَةِ إِلَى قَرِيبٍ مِنْ شَطْرِ اللَّيْلِ فَلَمَّا أَنْ صَلَّى أَقْبَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ " إِنَّكُمْ لَنْ تَزَالُوا فِي صَلاَةٍ مَا انْتَظَرْتُمُوهَا " . قَالَ أَنَسٌ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ خَاتَمِهِ . فِي حَدِيثِ عَلِيٍّ إِلَى شَطْرِ اللَّيْلِ .
Бизга Али ибн Ҳужр хабар берди, у деди: бизга Исмоил ривоят қилди; (бошқа йўл билан) бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ҳам хабар берди, у деди: бизга Холид ривоят қилди; иккаласи (Исмоил ва Холид) дедилар: бизга Ҳумайд ривоят қилди, у деди: Анасдан: «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) узук таққанмиди?» деб сўралди. У: «Ҳа,» деди. Бир кеча хуфтоннинг охирги намозини туннинг ярмига яқин вақтгача кечиктирди. Намозни ўқиб бўлгач, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) юзини бизга қаратдилар-да: «Сизлар намозни кутиб турган экансиз, ҳамон намозда (саналасиз),» дедилар. Анас деди: «Гўё мен ҳозир унинг узугининг йилтирашини кўриб тургандай бўламан.» Алининг ҳадисида: «туннинг ярмигача,» деб келади.