حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ الرَّحَبِيِّ، عَنْ ثَوْبَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا عَادَ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ لَمْ يَزَلْ فِي خُرْفَةِ الْجَنَّةِ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي مُوسَى وَالْبَرَاءِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَجَابِرٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ثَوْبَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَرَوَى أَبُو غِفَارٍ وَعَاصِمٌ الأَحْوَلُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ عَنْ ثَوْبَانَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ . وَسَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ فَهُوَ أَصَحُّ . قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحَادِيثُ أَبِي قِلاَبَةَ إِنَّمَا هِيَ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ إِلاَّ هَذَا الْحَدِيثَ فَهُوَ عِنْدِي عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ .
Бизга Ҳумайд ибн Масъада ривоят қилди, у деди: бизга Язид ибн Зурайъ ривоят қилди, у деди: бизга Холид ал-Ҳаззо ривоят қилди, у Абу Қилобадан, у Абу Асмо ар-Раҳабийдан, у Савбондан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у дедилар: «Албатта, мусулмон ўзининг мусулмон биродарини (касалини) зиёрат қилса, у (қайтгунча) жаннат мевасини теришда давом этади.» Бу бобда Али, Абу Мусо, ал-Баро, Абу Ҳурайра, Анас ва Жобирдан ҳам (ҳадислар) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Савбоннинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Абу Ғифор ва Осим ал-Аҳвал бу ҳадисни Абу Қилобадан, у Абул-Ашъасдан, у Абу Асмодан, у Савбондан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшаш ривоят қилдилар. Мен Муҳаммад (ал-Бухорий)нинг: «Ким бу ҳадисни Абул-Ашъасдан, у Абу Асмодан (деб) ривоят қилса, у тўғрироқдир,» деганини эшитдим. Муҳаммад деди: Абу Қилобанинг ҳадислари фақат Абу Асмодандир, ушбу ҳадисдан бошқа; бу (ҳадис) эса менинг наздимда Абул-Ашъасдан, у Абу Асмодандир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ وَزِيرٍ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ، عَنْ ثَوْبَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ . وَزَادَ فِيهِ قِيلَ مَا خُرْفَةُ الْجَنَّةِ قَالَ " جَنَاهَا " . حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ، عَنْ ثَوْبَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ خَالِدٍ . وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ وَلَمْ يَرْفَعْهُ .
Бизга Муҳаммад ибн Вазир ал-Воситий ривоят қилди, у деди: бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, у Осим ал-Аҳвалдан, у Абу Қилобадан, у Абул-Ашъасдан, у Абу Асмодан, у Савбондан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшаш ривоят қилди. Ва унда шуни қўшимча қилди: «Жаннат меваси нима?» дейилди. У: «Унинг ҳосили (терими),» дедилар. Бизга Аҳмад ибн Абда ад-Даббий ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Зайд ривоят қилди, у Айюбдан, у Абу Қилобадан, у Абу Асмодан, у Савбондан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан Холиднинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилди ва унда «Абул-Ашъасдан» (деган ҳалқани) зикр қилмади. Абу Исо (Термизий) деди: баъзилар уни Ҳаммод ибн Зайддан ривоят қилиб, уни марфуъ қилмадилар (Набийга кўтармадилар).
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ ثُوَيْرٍ، هُوَ ابْنُ أَبِي فَاخِتَةَ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَخَذَ عَلِيٌّ بِيَدِي قَالَ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى الْحَسَنِ نَعُودُهُ . فَوَجَدْنَا عِنْدَهُ أَبَا مُوسَى فَقَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَعَائِدًا جِئْتَ يَا أَبَا مُوسَى أَمْ زَائِرًا فَقَالَ لاَ بَلْ عَائِدًا . فَقَالَ عَلِيٌّ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَعُودُ مُسْلِمًا غُدْوَةً إِلاَّ صَلَّى عَلَيْهِ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ حَتَّى يُمْسِيَ وَإِنْ عَادَهُ عَشِيَّةً إِلاَّ صَلَّى عَلَيْهِ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ حَتَّى يُصْبِحَ وَكَانَ لَهُ خَرِيفٌ فِي الْجَنَّةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَلِيٍّ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ مِنْهُمْ مَنْ وَقَفَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ . وَأَبُو فَاخِتَةَ اسْمُهُ سَعِيدُ بْنُ عِلاَقَةَ .
Бизга Аҳмад ибн Манииъ ривоят қилди, у деди: бизга ал-Ҳусайн ибн Муҳаммад ривоят қилди, у деди: бизга Исроил ривоят қилди, у Сувайрдан — у Ибн Абу Фохитадир — у отасидан (ривоят қилдики), у деди: Али қўлимдан ушлаб: «Юр, ал-Ҳасаннинг олдига уни (касалини) зиёрат қиламиз,» деди. Унинг олдида Абу Мусони топдик. Али — алайҳис-салом — : «Эй Абу Мусо, (касал) кўргани келдингми ёки шунчаки зиёратчи бўлиб келдингми?» деди. У: «Йўқ, балки (касал) кўргани,» деди. Али деди: мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг шундай деганларини эшитдим: «Ҳеч бир мусулмон бирор мусулмонни эрталаб (касалини) зиёрат қилмайдики, илло унга етмиш минг малоика кечгача дуо қилади; агар уни кечқурун зиёрат қилса, унга етмиш минг малоика тонггача дуо қилади ва унга жаннатда бир боғ (хариф) бўлади.» Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Бу ҳадис Алидан бир неча йўл билан ривоят қилинган; улардан баъзилари уни мавқуф қилиб, марфуъ қилмаганлар. Абу Фохитанинг исми Саид ибн Илоқадир.