حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ غَنَّامٍ، عَنْ عَمَّتِهِ أُمِّ فَرْوَةَ، وَكَانَتْ، مِمَّنْ بَايَعَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ " الصَّلاَةُ لأَوَّلِ وَقْتِهَا " .
Бизга Абу Аммор ал-Ҳусайн ибн Ҳурайс ривоят қилди, бизга ал-Фазл ибн Мусо, Абдуллаҳ ибн Умар ал-Умарийдан, у ал-Қосим ибн Ғанномдан, у унинг аммаси Умм Фарвадан (у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га байъат қилганлардан эди) (ривоят қилди), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан: «Қайси амаллар афзал?» деб сўралди. У: «Намозни аввалги вақтида (ўқиш),» дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ " يَا عَلِيُّ ثَلاَثٌ لاَ تُؤَخِّرْهَا الصَّلاَةُ إِذَا آنَتْ وَالْجَنَازَةُ إِذَا حَضَرَتْ وَالأَيِّمُ إِذَا وَجَدْتَ لَهَا كُفْؤًا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ حَسَنٌ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб, Саид ибн Абдуллаҳ ал-Жуҳанийдан, у Муҳаммад ибн Умар ибн Али ибн Абу Толибдан, у отасидан, у Али ибн Абу Толибдан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Эй Али, учта нарсани кечиктирма: вақти кирган намозни, ҳозир бўлган жанозани ва ўзига тенг (куфв) топилган тул (ёки турмушга чиқмаган) аёлни (уйлантиришни),» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: Бу ғариб ҳасан ҳадисдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمَدَنِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْوَقْتُ الأَوَّلُ مِنَ الصَّلاَةِ رِضْوَانُ اللَّهِ وَالْوَقْتُ الآخِرُ عَفْوُ اللَّهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ . وَقَدْ رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ فَرْوَةَ لاَ يُرْوَى إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ وَلَيْسَ هُوَ بِالْقَوِيِّ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَاضْطَرَبُوا عَنْهُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَهُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ .
Бизга Аҳмад ибн Манииъ ривоят қилди, бизга Яъқуб ибнул-Валид ал-Маданий, Абдуллаҳ ибн Умардан, у Нофеъдан, у Ибн Умардан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Намознинг аввалги вақти Аллаҳнинг ризосидир, охирги вақти эса Аллаҳнинг афвидир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: Бу ғариб ҳадисдир. Ибн Аббос ҳам Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшашини ривоят қилган. (Абу Исо) деди: Бу бобда Али, Ибн Умар, Оиша ва Ибн Масъуддан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Умм Фарванинг ҳадиси фақат Абдуллаҳ ибн Умар ал-Умарийнинг ҳадиси орқалигина ривоят қилинади; у эса ҳадис аҳли наздида кучли (қавий) эмас, ва улар бу ҳадисда ундан (ривоят қилишда) издан чиққанлар (изтироб қилганлар); у (рост сўзловчи) садуқдир, Яҳё ибн Саид унинг ҳақида ҳифзи (ёдлаши) жиҳатидан танқид қилган.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ، عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ، عَنِ الْوَليِدِ بْنِ الْعَيْزَارِ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، قَالَ لاِبْنِ مَسْعُودٍ أَىُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ قَالَ سَأَلْتُ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " الصَّلاَةُ عَلَى مَوَاقِيتِهَا " . قُلْتُ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " وَبِرُّ الْوَالِدَيْنِ " . قُلْتُ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَى الْمَسْعُودِيُّ وَشُعْبَةُ وَسُلَيْمَانُ هُوَ أَبُو إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ هَذَا الْحَدِيثَ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, бизга Марвон ибн Муовия ал-Фазорий, Абу Яъфурдан, у ал-Валид ибнул-Айзордан, у Абу Амр аш-Шайбонийдан (ривоят қилдики), бир киши Ибн Масъудга: «Қайси амал афзал?» деди. У деди: Мен бу ҳақда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан сўрадим, У: «Намозни вақтларида (ўқиш),» дедилар. Мен: «Сўнг нима, эй Аллаҳнинг Расули?» дедим. У: «Ота-онага яхшилик қилиш,» дедилар. Мен: «Сўнг нима, эй Аллаҳнинг Расули?» дедим. У: «Аллаҳ йўлида жиҳод қилиш,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Бу ҳадисни ал-Масъудий, Шуъба, Сулаймон (у Абу Ишоқ аш-Шайбонийдир) ва бошқа бир нечтаси ал-Валид ибнул-Айзордан ривоят қилганлар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عُمَرَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةً لِوَقْتِهَا الآخِرِ مَرَّتَيْنِ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ . قَالَ الشَّافِعِيُّ وَالْوَقْتُ الأَوَّلُ مِنَ الصَّلاَةِ أَفْضَلُ . وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى فَضْلِ أَوَّلِ الْوَقْتِ عَلَى آخِرِهِ اخْتِيَارُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَلَمْ يَكُونُوا يَخْتَارُونَ إِلاَّ مَا هُوَ أَفْضَلُ وَلَمْ يَكُونُوا يَدَعُونَ الْفَضْلَ وَكَانُوا يُصَلُّونَ فِي أَوَّلِ الْوَقْتِ . قَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ عَنِ الشَّافِعِيِّ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, бизга ал-Лайс, Холид ибн Язиддан, у Саид ибн Абу Ҳилоллдан, у Ишоқ ибн Умардан, у Оишадан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Аллаҳ у зотнинг жонини олгунларига қадар бирор намозни охирги вақтида икки марта (ҳам) ўқимаганлар. Абу Исо (Термизий) деди: Бу ҳасан ғариб ҳадисдир, ва унинг исноди уланган (муттасил) эмас. Шофеий деди: Намознинг аввалги вақти афзалдир. Аввалги вақтнинг охиргисидан афзаллигига далолат қиладиган нарсалардан бири — Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам), Абу Бакр ва Умарнинг ихтиёри; улар фақат афзал бўлганини ихтиёр қилардилар ва фазилатни тарк этмасдилар, ҳамда аввалги вақтда намоз ўқирдилар. (Термизий) деди: Буни бизга Абул-Валид ал-Маккий Шофеийдан ривоят қилди.