حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي النَّضْرِ، حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " رِبَاطُ يَوْمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا وَمَوْضِعُ سَوْطِ أَحَدِكُمْ فِي الْجَنَّةِ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا وَلَرَوْحَةٌ يَرُوحُهَا الْعَبْدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ لَغَدْوَةٌ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Назр ривоят қилди, у деди: бизга Абу Назр ал-Бағдодий ривоят қилди, у деди: бизга Абдураҳмон ибн Абдуллаҳ ибн Динор ривоят қилди, у Абу Ҳозимдан, у Саҳл ибн Саъд (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳ йўлида бир кун (чегарада) рибот (қўриқлаш) дунё ва ундаги нарсалардан яхшироқдир. Бирортангизнинг қамчиси ўрни жаннатда дунё ва ундаги нарсалардан яхшироқдир. Банда Аллаҳ йўлида борадиган бир кечки ёки бир эрталабки (юриш) дунё ва ундаги нарсалардан яхшироқдир,» дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ مَرَّ سَلْمَانُ الْفَارِسِيُّ بِشُرَحْبِيلَ بْنِ السِّمْطِ وَهُوَ فِي مُرَابَطٍ لَهُ وَقَدْ شَقَّ عَلَيْهِ وَعَلَى أَصْحَابِهِ قَالَ أَلاَ أُحَدِّثُكَ يَا ابْنَ السِّمْطِ بِحَدِيثٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ بَلَى . قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " رِبَاطُ يَوْمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَفْضَلُ وَرُبَّمَا قَالَ خَيْرٌ مِنْ صِيَامِ شَهْرٍ وَقِيَامِهِ وَمَنْ مَاتَ فِيهِ وُقِيَ فِتْنَةَ الْقَبْرِ وَنُمِّيَ لَهُ عَمَلُهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ибн Уяйна ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн ал-Мункадир ривоят қилди, у деди: Салмон ал-Форисий (розияллаҳу анҳу) Шураҳбил ибн ас-Симтнинг ёнидан ўтди, у ўзининг бир риботгоҳида (чегара қўриқлаш жойида) эди ва бу унга ҳамда ҳамроҳларига оғир келган эди. (Салмон): «Эй Ибн ас-Симт, сенга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитган бир ҳадисни айтиб бермайми?» деди. У: «Албатта (айт),» деди. (Салмон) деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Аллаҳ йўлида бир кун рибот (қўриқлаш) — афзалроқдир,» — эҳтимол у: «бир ой рўза тутиб, (тунларини) қоим бўлиб (намозда) ўтказгандан яхшироқдир,» дегандир. «Ким унда (риботда) ўлса, қабр фитнасидан асралади ва унинг амали Қиёмат кунигача (узлуксиз) кўпайтирилиб турилади,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ لَقِيَ اللَّهَ بِغَيْرِ أَثَرٍ مِنْ جِهَادٍ لَقِيَ اللَّهَ وَفِيهِ ثُلْمَةٌ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَافِعٍ . وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ رَافِعٍ قَدْ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَصْحَابِ الْحَدِيثِ . قَالَ وَسَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ هُوَ ثِقَةٌ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَحَدِيثُ سَلْمَانَ إِسْنَادُهُ لَيْسَ بِمُتَّصِلٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ لَمْ يُدْرِكْ سَلْمَانَ الْفَارِسِيَّ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ السِّمْطِ عَنْ سَلْمَانَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ .
Бизга Али ибн Ҳужр ривоят қилди, у деди: бизга ал-Валид ибн Муслим ривоят қилди, у Исмоил ибн Рофиъдан, у Сумаййдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким Аллаҳга жиҳоддан бирор асар олиб бормай йўлиқса, Аллаҳга (динида) раҳна (камчилик) билан йўлиқибди,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ал-Валид ибн Муслимнинг Исмоил ибн Рофиъдан (қилган) ривояти жиҳатидан ғарибдир. Исмоил ибн Рофиъни ҳадис аҳлининг баъзилари заъиф санаган. У деди: мен Муҳаммаднинг: «У ишончли, ҳадиси мақбулдир,» деганини эшитдим. Бу ҳадис Абу Ҳурайрадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан бу йўлдан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган. Салмоннинг ҳадиси эса исноди муттасил эмас; Муҳаммад ибн ал-Мункадир Салмон ал-Форсийга етишмаган. Бу ҳадис Айюб ибн Мусодан, у Макҳулдан, у Шураҳбил ибн ас-Симтдан, у Салмондан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшаш ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، حَدَّثَنِي أَبُو عَقِيلٍ، زُهْرَةُ بْنُ مَعْبَدٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ، مَوْلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ قَالَ سَمِعْتُ عُثْمَانَ، وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَقُولُ إِنِّي كَتَمْتُكُمْ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَرَاهِيَةَ تَفَرُّقِكُمْ عَنِّي ثُمَّ بَدَا لِي أَنْ أُحَدِّثَكُمُوهُ لِيَخْتَارَ امْرُؤٌ لِنَفْسِهِ مَا بَدَا لَهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " رِبَاطُ يَوْمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ يَوْمٍ فِيمَا سِوَاهُ مِنَ الْمَنَازِلِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ . وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ أَبُو صَالِحٍ مَوْلَى عُثْمَانَ اسْمُهُ تُرْكَانُ .
Бизга ал-Ҳасан ибн Али ал-Халлийл ривоят қилди, у деди: бизга Ҳишом ибн Абдулмалик ривоят қилди, у деди: бизга ал-Лайс ибн Саъд ривоят қилди, у деди: менга Абу Ақил Зуҳра ибн Маъбад ривоят қилди, у Усмон ибн Аффоннинг озод қилган қули Абу Солиҳдан (ривоят қилдики), у деди: мен Усмоннинг минбар устида туриб шундай деганини эшитдим: «Мен сизлардан бир ҳадисни — уни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитган эдим — сизлар мендан тарқалиб кетишингизни ёқтирмаганим учун яширган эдим. Кейин ҳар киши ўзига маъқул кўрганини танласин деб, уни сизларга баён қилишни лозим кўрдим. Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг: «Аллаҳ йўлида бир кун рибот тутиш (чегарани қўриқлаш) ундан бошқа манзилларда (ўтказилган) минг кундан яхшироқдир,» деганларини эшитдим.» Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Муҳаммад ибн Исмоил деди: Усмоннинг озод қилган қули Абу Солиҳнинг исми Туркондир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ نَصْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلاَنَ، عَنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا يَجِدُ الشَّهِيدُ مِنْ مَسِّ الْقَتْلِ إِلاَّ كَمَا يَجِدُ أَحَدُكُمْ مِنْ مَسِّ الْقَرْصَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ва Аҳмад ибн Наср ан-Найсобурий ҳамда бошқа бир нечалари ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Сафвон ибн Исо ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Ажлон ривоят қилди, у ал-Қаъқў ибн Ҳакимдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Шаҳид ўлдирилиш (қатл)нинг оғриғини, сизлардан бирингиз чимчилашнинг оғриғини сезганидек (кичкина) сезади, холос,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا الْوَلِيدُ بْنُ جَمِيلٍ الْفِلَسْطِينِيُّ، عَنِ الْقَاسِمِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَيْسَ شَيْءٌ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ مِنْ قَطْرَتَيْنِ وَأَثَرَيْنِ قَطْرَةٌ مِنْ دُمُوعٍ فِي خَشْيَةِ اللَّهِ وَقَطْرَةُ دَمٍ تُهَرَاقُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ . وَأَمَّا الأَثَرَانِ فَأَثَرٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَأَثَرٌ فِي فَرِيضَةٍ مِنْ فَرَائِضِ اللَّهِ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Бизга Зиёд ибн Айюб ривоят қилди, у деди: бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, у деди: бизга ал-Валид ибн Жамил ал-Филастиний хабар берди, у ал-Қосим Абу Абдурраҳмондан, у Абу Умомадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у дедилар: «Аллаҳнинг ҳузурида икки томчи ва икки асардан кўра суюклироқ нарса йўқдир: Аллаҳдан қўрқиб (тўкилган) кўз ёши томчиси ва Аллаҳ йўлида тўкилган қон томчиси. Икки асарга келсак: Аллаҳ йўлидаги (қолдирилган) асар ва Аллаҳнинг фарзларидан бир фарзни (адо этишдаги) асар.» У (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир.