حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ، بِحَدِيثَيْنِ أَحَدُهُمَا عَنْ نَفْسِهِ، وَالآخَرُ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ عَبْدُ اللَّهِ إِنَّ الْمُؤْمِنَ يَرَى ذُنُوبَهُ كَأَنَّهُ فِي أَصْلِ جَبَلٍ يَخَافُ أَنْ يَقَعَ عَلَيْهِ وَإِنَّ الْفَاجِرَ يَرَى ذُنُوبَهُ كَذُبَابٍ وَقَعَ عَلَى أَنْفِهِ قَالَ بِهِ هَكَذَا فَطَارَ .
Бизга Ҳаннод ривоят қилди, бизга Абу Муовия хабар берди, ал-Аъмашдан, у Умора ибн Умайрдан, у ал-Ҳорис ибн Сувайддан (ривоят қилдики): бизга Абдуллаҳ ибн Масъуд икки ҳадис ривоят қилди — улардан бири ўзидан, иккинчиси Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан. Абдуллаҳ деди: Албатта, мўмин ўз гуноҳларини, гўё у тоғ тагида ўтирган-у, тоғ устига қулашидан қўрқаётгандек (катта) кўради. Фожир (гуноҳкор) эса ўз гуноҳларини, гўё бурнига қўнган пашшадек (кичик) кўради. (Рови) қўли билан шундай ишора қилди (уни ҳайдагандай), бас у учиб кетди.
وَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَلَّهُ أَفْرَحُ بِتَوْبَةِ أَحَدِكُمْ مِنْ رَجُلٍ بِأَرْضٍ دَوِيَّةٍ مُهْلِكَةٍ مَعَهُ رَاحِلَتُه�� عَلَيْهَا زَادُهُ وَطَعَامُهُ وَشَرَابُهُ وَمَا يُصْلِحُهُ فَأَضَلَّهَا فَخَرَجَ فِي طَلَبِهَا حَتَّى إِذَا أَدْرَكَهُ الْمَوْتُ قَالَ أَرْجِعُ إِلَى مَكَانِي الَّذِي أَضْلَلْتُهَا فِيهِ فَأَمُوتُ فِيهِ فَرَجَعَ إِلَى مَكَانِهِ فَغَلَبَتْهُ عَيْنُهُ فَاسْتَيْقَظَ فَإِذَا رَاحِلَتُهُ عِنْدَ رَأْسِهِ عَلَيْهَا طَعَامُهُ وَشَرَابُهُ وَمَا يُصْلِحُهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَفِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَالنُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Ва (Абдуллаҳ) деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Албатта, Аллаҳ бирингизнинг тавбангиздан, ҳалокатли, сувсиз, саҳро бир ерда бўлиб, ёнида озуқаси, таоми, ичимлиги ва керакли нарсаларини ортган улови бўлган, сўнг (улови) йўқолиб, уни излаб чиққан ва ўлими етганда: «Ўлов йўқолган жойимга қайтиб, ўша ерда ўлай,» деб ўз жойига қайтган, сўнг кўзи уйқу ғолиб келиб (ухлаб қолган), сўнг уйғонса, улови таоми, ичимлиги ва керакли нарсалари билан бош тарафида турганини кўрган кишидан кўра кўпроқ хурсанд бўлади,» дедилар. Абу Исо деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Абу Ҳурайра, Нуъмон ибн Башир ва Анас ибн Моликдан, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоятлар) бор.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مَسْعَدَةَ الْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كُلُّ ابْنِ آدَمَ خَطَّاءٌ وَخَيْرُ الْخَطَّائِينَ التَّوَّابُونَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَلِيِّ بْنِ مَسْعَدَةَ عَنْ قَتَادَةَ .
Бизга Аҳмад ибн Маниъ ривоят қилди, бизга Зайд ибн Ҳубоб ривоят қилди, бизга Али ибн Масъада ал-Боҳилий ривоят қилди, бизга Қатода ривоят қилди, Анасдан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Ҳар бир Одам боласи хатокордир, хатокорларнинг яхшиси эса (кўп) тавба қилувчилардир,» дедилар. Абу Исо деди: бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Али ибн Масъаданинг Қатодадан (қилган) ривоятидангина биламиз.