حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي الْيَقْظَانِ، عَنْ زَاذَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثَةٌ عَلَى كُثْبَانِ الْمِسْكِ - أُرَاهُ قَالَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَغْبِطُهُمُ الأَوَّلُونَ وَالآخِرُونَ رَجُلٌ يُنَادِي بِالصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ وَرَجُلٌ يَؤُمُّ قَوْمًا وَهُمْ بِهِ رَاضُونَ وَعَبْدٌ أَدَّى حَقَّ اللَّهِ وَحَقَّ مَوَالِيهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ . وَأَبُو الْيَقْظَانِ اسْمُهُ عُثْمَانُ بْنُ عُمَيْرٍ وَيُقَالُ ابْنُ قَيْسٍ .
Бизга Абу Курайб ривоят қилди, бизга Вакииъ ривоят қилди, у Суфёндан, у Абул-Яқзондан, у Зозондан, у Абдуллаҳ ибн Умар (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Уч (тоифа киши) мушк уюмлари устида бўладилар — уни қиёмат куни дедилар деб ўйлайман — аввалгилар ва кейингилар уларга ҳавас қиладилар: ҳар куни ва кечада беш вақт намозга (азон айтиб) чақирувчи киши; бир қавмга имом бўлиб, улар ундан рози бўлган киши; ва Аллаҳнинг ҳаққини ҳамда хожаларининг ҳаққини адо этган қул,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, уни фақат Суфён ас-Саврийнинг ҳадисидан биламиз. Абул-Яқзоннинг исми Усмон ибн Умайр, яна ибн Қайс ҳам дейилади.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، يَرْفَعُهُ قَالَ " ثَلاَثَةٌ يُحِبُّهُمُ اللَّهُ رَجُلٌ قَامَ مِنَ اللَّيْلِ يَتْلُو كِتَابَ اللَّهِ وَرَجُلٌ تَصَدَّقَ صَدَقَةً بِيَمِينِهِ يُخْفِيهَا أُرَاهُ قَالَ مِنْ شِمَالِهِ وَرَجُلٌ كَانَ فِي سَرِيَّةٍ فَانْهَزَمَ أَصْحَابُهُ فَاسْتَقْبَلَ الْعَدُوَّ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَهُوَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ . وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى شُعْبَةُ وَغَيْرُهُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ ظَبْيَانَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَأَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ كَثِيرُ الْغَلَطِ .
Бизга Абу Курайб ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Одам ривоят қилди, у Абу Бакр ибн Айёшдан, у ал-Аъмашдан, у Мансурдан, у Рибъий ибн Ҳирошдан, у Абдуллаҳ ибн Масъуд (розияллаҳу анҳу)дан марфуъ қилиб (ривоят қилди), у деди: «Уч (тоифа киши)ни Аллаҳ севади: кечаси туриб Аллаҳнинг китобини тиловат қилган киши; ўнг қўли билан садақа бериб, уни — чап қўлидан деди деб ўйлайман — яширган киши; ва бирор сарияда (кичик қўшинда) бўлиб, ҳамроҳлари мағлуб бўлганда, душманга (юзланиб) қарши турган киши.» Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис шу йўлдан ғарибдир ва у маҳфуз (сақланган, ишончли) эмас. Саҳиҳи эса Шуъба ва бошқалар Мансурдан, у Рибъий ибн Ҳирошдан, у Зайд ибн Забёндан, у Абу Заррдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилганидир. Абу Бакр ибн Айёш кўп хато қиларди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ الْمُعْتَمِرِ، قَالَ سَمِعْتُ رِبْعِيَّ بْنَ حِرَاشٍ، يُحَدِّثُ عَنْ زَيْدِ بْنِ ظَبْيَانَ، يَرْفَعُهُ إِلَى أَبِي ذَرٍّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " ثَلاَثَةٌ يُحِبُّهُمُ اللَّهُ وَثَلاَثَةٌ يَبْغَضُهُمُ اللَّهُ فَأَمَّا الَّذِينَ يُحِبُّهُمُ اللَّهُ فَرَجُلٌ أَتَى قَوْمًا فَسَأَلَهُمْ بِاللَّهِ وَلَمْ يَسْأَلْهُمْ بِقَرَابَةٍ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُمْ فَمَنَعُوهُ فَتَخَلَّفَ رَجُلٌ بِأَعْقَابِهِمْ فَأَعْطَاهُ سِرًّا لاَ يَعْلَمُ بِعَطِيَّتِهِ إِلاَّ اللَّهُ وَالَّذِي أَعْطَاهُ وَقَوْمٌ سَارُوا لَيْلَتَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ النَّوْمُ أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِمَّا يُعْدَلُ بِهِ نَزَلُوا فَوَضَعُوا رُءُوسَهُمْ فَقَامَ أَحَدُهُمْ يَتَمَلَّقُنِي وَيَتْلُو آيَاتِي وَرَجُلٌ كَانَ فِي سَرِيَّةٍ فَلَقِيَ الْعَدُوَّ فَهُزِمُوا وَأَقْبَلَ بِصَدْرِهِ حَتَّى يُقْتَلَ أَوْ يُفْتَحَ لَهُ . وَالثَّلاَثَةُ الَّذِينَ يَبْغَضُهُمُ اللَّهُ الشَّيْخُ الزَّانِي وَالْفَقِيرُ الْمُخْتَالُ وَالْغَنِيُّ الظَّلُومُ " . حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، عَنْ شُعْبَةَ، نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ . وَهَكَذَا رَوَى شَيْبَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، نَحْوَ هَذَا وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ва Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилиб, иккаласи дедилар: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди, у Мансур ибн ал-Муътамирдан (ривоят қилди), у деди: мен Рибъий ибн Ҳирошни Зайд ибн Забёндан ривоят қилиб, уни Абу Заррга марфуъ қилиб, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилаётганини) эшитдим, у: «Уч (тоифа киши)ни Аллаҳ севади ва уч (тоифа киши)ни Аллаҳ ёмон кўради. Аллаҳ севадиганлар: бир қавмга келиб, улардан Аллаҳ (ҳаққи) ила сўраган — ўзи билан улар орасидаги қариндошлик (ҳаққи) ила сўрамаган — бироқ улар унга бермаган киши; шунда бир киши уларнинг ортида қолиб, унга яширинча берган бўлиб, унинг бу инъомини Аллаҳдан ва берувчидан бошқа ҳеч ким билмайди; ва кечалари йўл юриб, уйқу улар учун унга тенг тутиладиган ҳар нарсадан кўра суюмлироқ бўлганда тушиб, бошларини (ёстиққа) қўйган қавм, улардан бири туриб Менга (ибодат ила) яқинлашиб, Менинг оятларимни тиловат қилади; ва бирор сарияда (кичик қўшинда) бўлиб, душманга дуч келиб, улар мағлуб бўлганда, ўлдирилгунча ёки унга (ғалаба) фатҳ этилгунча кўкраги билан (қарши) юзланган киши. Аллаҳ ёмон кўрадиган уч (тоифа) эса: зино қилувчи қари, кибрланган камбағал ва золим бой,» дедилар. Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, бизга ан-Назр ибн Шумайл ривоят қилди, у Шуъбадан шунга ўхшашини (ривоят қилди). Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис саҳиҳдир. Шайбон ҳам Мансурдан шунга ўхшаш ривоят қилган, ва бу Абу Бакр ибн Айёшнинг ҳадисидан кўра саҳиҳроқдир.