حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " آيَةُ الْمُنَافِقِ ثَلاَثٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ الْعَلاَءِ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَنَسٍ وَجَابِرٍ . حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِي سُهَيْلِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَأَبُو سُهَيْلٍ هُوَ عَمُّ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَاسْمُهُ نَافِعُ بْنُ مَالِكِ بْنِ أَبِي عَامِرٍ الأَصْبَحِيُّ الْخَوْلاَنِيُّ .
Бизга Абу Ҳафс Амр ибн Али ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Муҳаммад ибн Қайс ривоят қилди, у ал-Ало ибн Абдурраҳмондан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилди). У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мунофиқнинг белгиси учтадир: гапирса ёлғон сўзлайди, ваъда берса хилоф қилади, омонат топширилса хиёнат қилади,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ал-Алодан (келгани) жиҳатидан ҳасан ғарибдир; у Абу Ҳурайрадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан турли йўллар билан ҳам ривоят қилинган. Бу бобда Ибн Масъуд, Анас ва Жобирдан ҳам (ривоят) бор. Бизга Али ибн Ҳужр ривоят қилди, у деди: бизга Исмоил ибн Жаъфар ривоят қилди, у Абу Суҳайл ибн Моликдан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшаш, шу маънода (ривоят қилди). Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис саҳиҳдир. Абу Суҳайл эса Молик ибн Анаснинг амакиси бўлиб, унинг исми Нофиъ ибн Молик ибн Абу Омир ал-Асбаҳий ал-Хавлонийдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقًا وَإِنْ كَانَتْ خَصْلَةٌ مِنْهُنَّ فِيهِ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنَ النِّفَاقِ حَتَّى يَدَعَهَا مَنْ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ نِفَاقُ الْعَمَلِ وَإِنَّمَا كَانَ نِفَاقُ التَّكْذِيبِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَكَذَا رُوِيَ عَنِ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ شَيْئًا مِنْ هَذَا أَنَّهُ قَالَ النِّفَاقُ نِفَاقَانِ نِفَاقُ الْعَمَلِ وَنِفَاقُ التَّكْذِيبِ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Убайдуллаҳ ибн Мусо ривоят қилди, у Суфёндан, у ал-Аъмашдан, у Абдуллаҳ ибн Муррадан, у Масруқдан, у Абдуллаҳ ибн Амрдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди). У: «Тўрт (хислат) кимда бўлса, у мунофиқ бўлади; агар улардан бири кимдадир бўлса, уни ташлаб юбормагунча унда нифоқдан бир хислат бўлади: гапирса ёлғон сўзлайдиган, ваъда берса хилоф қиладиган, аҳд қилса хиёнат қиладиган, низолашса ҳаддидан ошадиган киши,» дедилар. У деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бизга ал-Ҳасан ибн Али ал-Халол ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, у ал-Аъмашдан, у Абдуллаҳ ибн Муррадан мана шу иснод билан шунга ўхшашини (ривоят қилди). Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бунинг маъноси илм аҳли наздида амалий нифоқдир. (Иймонни) ёлғонга чиқариш нифоқи эса фақат Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонида бўлган эди. Шунингдек, ал-Ҳасан ал-Басрийдан шунга ўхшаш нарса ривоят қилинган: у: «Нифоқ икки турдир: амал нифоқи ва (иймонни) ёлғонга чиқариш нифоқи,» деган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ أَبِي النُّعْمَانِ، عَنْ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا وَعَدَ الرَّجُلُ وَيَنْوِي أَنْ يَفِيَ بِهِ فَلَمْ يَفِ بِهِ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَوِيِّ . عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى ثِقَةٌ وَلاَ يُعْرَفُ أَبُو النُّعْمَانِ وَلاَ أَبُو وَقَّاصٍ وَهُمَا مَجْهُولاَنِ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Абу Омир ривоят қилди, у деди: бизга Иброҳим ибн Таҳмон ривоят қилди, у Али ибн Абдулаълодан, у Абун-Нуъмондан, у Абу Ваққосдан, у Зайд ибн Арқамдан (ривоят қилди). У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бир киши ваъда берса-ю, уни бажаришни ният қилган бўлса, аммо уни бажара олмаса, унга гуноҳ йўқдир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ғарибдир ва унинг исноди кучли эмас. Али ибн Абдулаъло ишончли (рови); Абун-Нуъмон ҳам, Абу Ваққос ҳам танилмаган — улар иккаласи ҳам мажҳулдир.