حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ بَشِيرٍ، عَنْ شَبِيبِ بْنِ بِشْرٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ يَسْتَحْمِلُهُ فَلَمْ يَجِدْ عِنْدَهُ مَا يَتَحَمَّلُهُ فَدَلَّهُ عَلَى آخَرَ فَحَمَلَهُ . فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ " إِنَّ الدَّالَّ عَلَى الْخَيْرِ كَفَاعِلِهِ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْبَدْرِيِّ وَبُرَيْدَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Наср ибн Абдураҳмон ал-Куфий ривоят қилди, у деди: бизга Аҳмад ибн Башир ривоят қилди, у Шабиб ибн Бишрдан, у Анас ибн Моликдан (ривоят қилдики), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига бир киши (саёҳатга) улов сўраб келди. (Набий) унинг олдида унга берадиган нарса топмадилар, шу сабабли уни бошқа бир кишига йўлладилар, у (киши) эса унга улов берди. Сўнг (ҳалиги киши) Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига келиб, буни хабар қилди. Шунда (Набий): «Яхшиликка йўл кўрсатувчи худди уни қилувчи кабидир,» дедилар. Бу бобда Абу Масъуд ал-Бадрий ва Бурайда(дан ҳам ҳадис ривоят қилинган). Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис Анасдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан келган ушбу йўл жиҳатидан ғарибдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَمْرٍو الشَّيْبَانِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْبَدْرِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَحْمِلُهُ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ أُبْدِعَ بِي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ائْتِ فُلاَنًا " . فَأَتَاهُ فَحَمَلَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ دَلَّ عَلَى خَيْرٍ فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ فَاعِلِهِ أَوْ قَالَ عَامِلِهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو عَمْرٍو الشَّيْبَانِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ إِيَاسٍ وَأَبُو مَسْعُودٍ الْبَدْرِيُّ اسْمُهُ عُقْبَةُ بْنُ عَمْرٍو . حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ وَقَالَ " مِثْلُ أَجْرِ فَاعِلِهِ " . وَلَمْ يَشُكَّ فِيهِ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Абу Довуд ривоят қилди, бизга Шуъба хабар берди, ал-Аъмашдан, у деди: мен Абу Амр аш-Шайбонийни Абу Масъуд ал-Бадрийдан ривоят қилиб гапираётганини эшитдим: бир киши Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига улов сўраб келди ва: «Менинг (уловим) ҳалок бўлди,» деди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Фалончининг олдига бор,» дедилар. У (киши) унинг олдига борди, у эса унга улов берди. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким яхшиликка йўл кўрсатса, унга уни қилган — ёки: у билан амал қилган — кишининг ажрига ўхшаш ажр бўлади,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Амр аш-Шайбонийнинг исми Саъд ибн Иёс, Абу Масъуд ал-Бадрийнинг исми эса Уқба ибн Амрдир. Бизга ал-Ҳасан ибн Али ал-Халлол ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, ал-Аъмашдан, у Абу Амр аш-Шайбонийдан, у Абу Масъуддан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшаш (ривоят қилди) ва: «Уни қилган кишининг ажрига ўхшаш,» деди ва унда шубҳа қилмади.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اشْفَعُوا وَلْتُؤْجَرُوا وَلْيَقْضِ اللَّهُ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ مَا شَاءَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَبُرَيْدٌ يُكْنَى أَبَا بُرْدَةَ أَيْضًا وَهُوَ كُوفِيٌّ ثِقَةٌ فِي الْحَدِيثِ رَوَى عَنْهُ شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ وَابْنُ عُيَيْنَةَ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон, ал-Ҳасан ибн Али ва бошқа бир нечалари ривоят қилишди, улар: бизга Абу Усома ривоят қилди, дедилар, у Бурайд ибн Абдуллаҳ ибн Абу Бурдадан, у бобоси Абу Бурдадан, у Абу Мусо ал-Ашъарийдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики, у): «Шафоат қилинглар, сизлар ажр оласизлар ва Аллаҳ Ўз Набийсининг тили орқали Ўзи хоҳлаган нарсани ҳукм қилади,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бурайд ҳам Абу Бурда деб куния қилинади ва у куфалик бўлиб, ҳадисда ишончли (сиқа)дир, ундан Шуъба, ас-Саврий ва ибн Уяйна ривоят қилишган.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ نَفْسٍ تُقْتَلُ ظُلْمًا إِلاَّ كَانَ عَلَى ابْنِ آدَمَ كِفْلٌ مِنْ دَمِهَا وَذَلِكَ لأَنَّهُ أَوَّلُ مَنْ أَسَنَّ الْقَتْلَ " . وَقَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ " سَنَّ الْقَتْلَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ قَالَ " سَنَّ الْقَتْلَ " .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Вакииъ ва Абдурраззоқ ривоят қилишди, Суфёндан, у ал-Аъмашдан, у Абдуллаҳ ибн Муррадан, у Масруқдан, у Абдуллаҳ ибн Масъуддан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Зулм билан ўлдирилган ҳеч бир жон йўқки, унинг қонидан Одам боласига (яъни одам ўлдирган биринчи шахсга) бир улуш бўлмасин, чунки у ўлдиришни биринчи бўлиб бошлаган кишидир,» дедилар. Абдурраззоқ эса: «Ўлдиришни суннат қилди (йўлга қўйди),» деди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бизга ибн Абу Умар ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ибн Уяйна ривоят қилди, ал-Аъмашдан, шу иснод билан шунга ўхшаш, унинг маъноси билан (ривоят қилди ва): «Ўлдиришни йўлга қўйди,» деди.