حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى الْفَزَارِيُّ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ الْمَعْنَى، وَاحِدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَضَعُ لِحَسَّانَ مِنْبَرًا فِي الْمَسْجِدِ يَقُومُ عَلَيْهِ قَائِمًا يُفَاخِرُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - أَوْ قَالَ يُنَافِحُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - وَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ حَسَّانَ بِرُوحِ الْقُدُسِ مَا يُفَاخِرُ أَوْ يُنَافِحُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " .
Бизга Исмоил ибн Мусо ал-Фазорий ва Али ибн Ҳужр — маъно бир (хил) — ривоят қилиб, дедилар: бизга Ибн Абуз-Зинод ривоят қилди, у Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Оишадан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Ҳассонга масжидда минбар қўйиб берар, у эса устида тик туриб, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (шарафига шеър билан душманлар устидан) фахр қилар — ёки: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни (шеър билан) ҳимоя қилар — эди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта, Ҳассон Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) тарафидан фахрланар ёки ҳимоя қилар экан, Аллаҳ уни Руҳул-Қудс (Жаброил) билан қўллаб-қувватлайди,» дер эдилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَالْبَرَاءِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَهُوَ حَدِيثُ ابْنِ أَبِي الزِّنَادِ .
Бизга Исмоил ибн Мусо ва Али ибн Ҳужр ривоят қилиб, дедилар: бизга Ибн Абуз-Зинод ривоят қилди, у отасидан, у Урвадан, у Оишадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшашини (ривоят қилди). Бу бобда Абу Ҳурайра ва ал-Барўдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир ва у Ибн Абуз-Зиноднинг ҳадисидир.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ مَكَّةَ فِي عُمْرَةِ الْقَضَاءِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ بَيْنَ يَدَيْهِ يَمْشِي وَهُوَ يَقُولُ خَلُّوا بَنِي الْكُفَّارِ عَنْ سَبِيلِهِ الْيَوْمَ نَضْرِبْكُمْ عَلَى تَنْزِيلِهِ ضَرْبًا يُزِيلُ الْهَامَ عَنْ مَقِيلِهِ وَيُذْهِلُ الْخَلِيلَ عَنْ خَلِيلِهِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ يَا ابْنَ رَوَاحَةَ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي حَرَمِ اللَّهِ تَقُولُ الشِّعْرَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " خَلِّ عَنْهُ يَا عُمَرُ فَلَهِيَ أَسْرَعُ فِيهِمْ مِنْ نَضْحِ النَّبْلِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَقَدْ رَوَى عَبْدُ الرَّزَّاقِ هَذَا الْحَدِيثَ أَيْضًا عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ نَحْوَ هَذَا وَرُوِيَ فِي غَيْرِ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ مَكَّةَ فِي عُمْرَةِ الْقَضَاءِ وَكَعْبُ بْنُ مَالِكٍ بَيْنَ يَدَيْهِ وَهَذَا أَصَحُّ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْحَدِيثِ لأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ رَوَاحَةَ قُتِلَ يَوْمَ مُؤْتَةَ وَإِنَّمَا كَانَتْ عُمْرَةُ الْقَضَاءِ بَعْدَ ذَلِكَ .
Бизга Ишоқ ибн Мансур ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраззоқ хабар берди, у деди: бизга Жаъфар ибн Сулаймон хабар берди, у деди: бизга Собит ривоят қилди, у Анасдан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) умратул-қазода Маккага кирдилар, Абдуллаҳ ибн Равоҳа эса Уларнинг олдида юриб, шундай дер эди: «Эй кофирлар болалари, Унинг йўлидан чекининглар; бугун биз сизни унинг (Қуръан) нозил қилиниши сабабли шундай урамизки, (бу зарба) бошларни ўрнидан учириб юборади ва дўстни дўстидан ўзга (қилади).» Умар унга: «Эй Ибн Равоҳа, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдида ва Аллаҳнинг ҳарамида шеър айтасанми?» деди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Эй Умар, уни қўй, зеро бу (шеър) уларга (қарата отилган) ўқ ёғинидан тезроқдир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис бу йўлдан ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Абдурраззоқ бу ҳадисни Маъмардан, у аз-Зуҳрийдан, у Анасдан ҳам шунга ўхшаш ривоят қилган. Бошқа ҳадисда ривоят қилинишича, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) умратул-қазода Маккага кирганларида Каъб ибн Молик Уларнинг олдида (юрар) эди. Баъзи ҳадис аҳли наздида бу (ривоят) саҳиҳроқдир, чунки Абдуллаҳ ибн Равоҳа Муъта кунида шаҳид бўлган, умратул-қазо эса бундан кейин бўлган эди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ، عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَ قِيلَ لَهَا هَلْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَمَثَّلُ بِشَيْءٍ مِنَ الشِّعْرِ قَالَتْ كَانَ يَتَمَثَّلُ بِشِعْرِ ابْنِ رَوَاحَةَ وَيَتَمَثَّلُ وَيَقُولُ " وَيَأْتِيكَ بِالأَخْبَارِ مَنْ لَمْ تُزَوِّدِ " . وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Али ибн Ҳужр ривоят қилди, у деди: бизга Шарик хабар берди, у ал-Миқдом ибн Шурайҳдан, у отасидан, у Оишадан (ривоят қилдики), унга: «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) шеърдан бирорта нарсани мисол келтирар эдиларми?» дейилди. У: «Улар Ибн Равоҳанинг шеърини мисол келтирар ва мисол қилиб айтар эдиларки: «Сен озиқ бериб (жўнатмаган) киши сенга хабарлар келтиради,»» деди. Бу бобда Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَشْعَرُ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَتْ بِهَا الْعَرَبُ كَلِمَةُ لَبِيدٍ أَلاَ كُلُّ شَيْءٍ مَا خَلاَ اللَّهَ بَاطِلُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَاهُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ .
Бизга Али ибн Ҳужр ривоят қилди, у деди: бизга Шарик хабар берди, у Абдулмалик ибн Умайрдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), У: «Араб айтган энг шеърий сўз Лабиднинг сўзидир: «Огоҳ бўлки, Аллаҳдан ўзга ҳар бир нарса ботилдир,»» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни Саврий ва бошқалар Абдулмалик ибн Умайрдан ривоят қилганлар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ جَالَسْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَكْثَرَ مِنْ مِائَةِ مَرَّةٍ فَكَانَ أَصْحَابُهُ يَتَنَاشَدُونَ الشِّعْرَ وَيَتَذَاكَرُونَ أَشْيَاءَ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ وَهُوَ سَاكِتٌ فَرُبَّمَا تَبَسَّمَ مَعَهُمْ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَاهُ زُهَيْرٌ عَنْ سِمَاكٍ أَيْضًا .
Бизга Али ибн Ҳужр ривоят қилди, у деди: бизга Шарик хабар берди, у Симокдан, у Жобир ибн Самурадан (ривоят қилдики), у деди: «Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан юздан ортиқ марта ўтирганман. Уларнинг саҳобалари шеър ўқишар ва жоҳилият ишларидан баъзи нарсаларни эслашар, У эса сукут сақлар, баъзан улар билан табассум қилар эдилар.» Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни Зуҳайр ҳам Симокдан ривоят қилган.