حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَطِّعُ قِرَاءَتَهُ يَقْرَأُ (الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ) ثُمَّ يَقِفُ ( الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ) ثُمَّ يَقِفُ وَكَانَ يَقْرَؤُهَا (مَلِكِ يَوْمِ الدِّينِ ) قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَبِهِ يَقْرَأُ أَبُو عُبَيْدٍ وَيَخْتَارُهُ هَكَذَا رَوَى يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ وَغَيْرُهُ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ لأَنَّ اللَّيْثَ بْنَ سَعْدٍ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ يَعْلَى بْنِ مَمْلَكٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّهَا وَصَفَتْ قِرَاءَةَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَرْفًا حَرْفًا وَحَدِيثُ اللَّيْثِ أَصَحُّ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ اللَّيْثِ وَكَانَ يَقْرَأُ (مَلِكِ يَوْمِ الدِّينِ ) .
Бизга Али ибн Ҳужр ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Саид ал-Умавий, Ибн Журайждан, у Ибн Абу Мулайкадан, у Умм Салама (розияллаҳу анҳо)дан хабар берди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) қироатини (бўлиб-бўлиб) узар эди: «Алҳамду лиллаҳи Роббил-оламийн» деб ўқир, сўнг тўхтар; «ар-Роҳманир-Роҳийм» деб (ўқир), сўнг тўхтар ва уни «Малики явмид-дийн» деб ўқир эди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ғарибдир, Абу Убайд шундай ўқийди ва шу (қироатни) ихтиёр қилади. Яҳё ибн Саид ал-Умавий ва бошқалар бу ҳадисни Ибн Журайждан, у Ибн Абу Мулайкадан, у Умм Саламадан шу тарзда ривоят қилишди, лекин унинг исноди муттасил (узлуксиз) эмас, чунки Лайс ибн Саъд бу ҳадисни Ибн Абу Мулайкадан, у Яъло ибн Мамлакдан, у Умм Саламадан (ривоят қилди)ки, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг қироатини ҳарф-ҳарф таърифлади. Лайнинг ҳадиси саҳиҳроқдир ва Лайнинг ҳадисида «уни Малики явмид-дийн деб ўқир эди» (деганлик) йўқ.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ سُوَيْدٍ الرَّمْلِيُّ، عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ - وَأُرَاهُ قَالَ - وَعُثْمَانَ كَانُوا يَقْرَءُونَ (مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ هَذَا الشَّيْخِ أَيُّوبَ بْنِ سُوَيْدٍ الرَّمْلِيِّ . وَقَدْ رَوَى بَعْضُ أَصْحَابِ الزُّهْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ كَانُوا يَقْرَءُونَ (مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ) . وَقَدْ رَوَى عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ كَانُوا يَقْرَءُونَ (مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ).
Бизга Абу Бакр Муҳаммад ибн Абон ривоят қилди, у деди: бизга Айюб ибн Сувайд ар-Ромлий, Юнус ибн Язиддан, у аз-Зуҳрийдан, у Анас (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилди)ки, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам), Абу Бакр ва Умар — гумонимча, у Усмонни ҳам деди — «Малики явмид-дийн» деб ўқир эдилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ғарибдир, уни аз-Зуҳрийнинг Анас ибн Моликдан (қилган) ҳадисидан фақат шу шайх Айюб ибн Сувайд ар-Ромлийнинг ҳадиси орқалигина биламиз. Зуҳрийнинг баъзи шогирдлари бу ҳадисни Зуҳрийдан (мурсал тарзда) ривоят қилибди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам), Абу Бакр ва Умар «Малики явмид-дийн» деб ўқир эдилар. Абдурраззоқ эса Маъмардан, у Зуҳрийдан, у Саид ибн ал-Мусайябдан (ривоят қилди)ки, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам), Абу Бакр ва Умар «Малики явмид-дийн» деб ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي عَلِيِّ ابْنِ يَزِيدَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ(أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنُ بِالْعَيْنِ ) حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ . وَأَبُو عَلِيِّ بْنُ يَزِيدَ هُوَ أَخُو يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . قَالَ مُحَمَّدٌ تَفَرَّدَ ابْنُ الْمُبَارَكِ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ وَهَكَذَا قَرَأَ أَبُو عُبَيْدٍ ( وَالْعَيْنُ بِالْعَيْنِ ) اتِّبَاعًا لِهَذَا الْحَدِيثِ .
Бизга Абу Курайб ривоят қилди, у деди: бизга Ибнул-Муборак, Юнус ибн Язиддан, у Абу Али ибн Язиддан, у аз-Зуҳрийдан, у Анас ибн Молик (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилди, (у деди)ки, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аннан-нафса бин-нафси вал-айну бил-айн» деб ўқиди. Бизга Сувайд ибн Наср ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибнул-Муборак, Юнус ибн Язиддан шу иснод билан шунга ўхшашини (ривоят қилди). Абу Али ибн Язид — у Юнус ибн Язиднинг акасидир ва бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Муҳаммад деди: Ибнул-Муборак бу ҳадисни Юнус ибн Язиддан (ривоят қилишда) якка қолган ва Абу Убайд ҳам шу ҳадисга эргашиб «вал-айну бил-айн» деб ўқиди.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمَ، عَنْ عُتْبَةَ بْنِ حُمَيْدٍ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسَىٍّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَرَأَْ (هَلْ تَسْتَطِيعُ رَبَّكَ ) هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ رِشْدِينَ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَوِيِّ . وَرِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَالإِفْرِيقِيُّ يُضَعَّفَانِ فِي الْحَدِيثِ .
Бизга Абу Курайб ривоят қилди, у деди: бизга Ришдийн ибн Саъд, Абдурраҳмон ибн Зиёд ибн Анъумдан, у Утба ибн Ҳумайддан, у Убада ибн Нусаййдан, у Абдурраҳмон ибн Ғанимдан, у Муоз ибн Жабалдан ривоят қилди (ки), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳал тастатию Роббака» деб ўқиди. Бу ҳадис ғарибдир, уни фақат Ришдийннинг ҳадиси орқалигина биламиз ва унинг исноди кучли эмас. Ришдийн ибн Саъд ва ал-Ифриқий ҳадисда заиф (деб ҳисобланадилар).