حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأُوَيْسِيُّ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلاَلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ هَذِهِ الآيَةَ : ( تتَجَافَى، جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ، ) نَزَلَتْ فِي انْتِظَارِ هَذِهِ الصَّلاَةِ الَّتِي تُدْعَى الْعَتَمَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Бизга Абдуллаҳ ибн Абу Зиёд ривоят қилди, у деди: бизга Абдулазиз ибн Абдуллаҳ ал-Увайсий ривоят қилди, Сулаймон ибн Билолдан, у Яҳё ибн Саиддан, у Анас ибн Моликдан (ривоят қилдики), бу оят: «Уларнинг ёнбошлари ўринларидан йироқ бўлур» (Сажда сураси, 16) — ал-Атама деб аталадиган бу намозни кутиш ҳақида нозил бўлган. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Биз уни фақат шу йўлдан биламиз.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " قَالَ اللَّهُ تَعَالَى أَعْدَدْتُ لِعِبَادِي الصَّالِحِينَ مَا لاَ عَيْنٌ رَأَتْ وَلاَ أُذُنٌ سَمِعَتْ وَلاَ خَطَرَ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ وَتَصْدِيقُ ذَلِكَ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ : ( فلاَ تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ) " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, Абуз-Зиноддан, у ал-Аъраждан, у Абу Ҳурайрадан, уни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га етказган ҳолда (ривоят қилдики), У: «Аллаҳ таоло деди: Мен солиҳ бандаларим учун ҳеч бир кўз кўрмаган, ҳеч бир қулоқ эшитмаган ва ҳеч бир инсон қалбига кечмаган (неъматлар)ни тайёрлаб қўйганман. Бунинг тасдиғи Аллаҳ азза ва жалланинг Китобида (мавжуд): «Бас, ҳеч бир жон улар қилиб ўтган (амаллар)га мукофот бўлиб, ўзлари учун (жаннатда) яшириб қўйилган кўзлар қувончини билмас» (Сажда сураси, 17),» дедилар. У (Абу Исо) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ طَرِيفٍ، وَعَبْدِ الْمَلِكِ، وَهُوَ ابْنُ أَبْجَرَ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، عَلَى الْمِنْبَرِ يَرْفَعُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ سَأَلَ رَبَّهُ فَقَالَ أَىْ رَبِّ أَىُّ أَهْلِ الْجَنَّةِ أَدْنَى مَنْزِلَةً قَالَ رَجُلٌ يَأْتِي بَعْدَ مَا يَدْخُلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ فَيُقَالُ لَهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ . فَيَقُولُ كَيْفَ أَدْخُلُ وَقَدْ نَزَلُوا مَنَازِلَهُمْ وَأَخَذُوا أَخَذَاتِهِمْ . قَالَ فَيُقَالُ لَهُ أَتَرْضَى أَنْ يَكُونَ لَكَ مَا كَانَ لِمَلِكٍ مِنْ مُلُوكِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ نَعَمْ أَىْ رَبِّ قَدْ رَضِيتُ . فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ هَذَا وَمِثْلَهُ وَمِثْلَهُ وَمِثْلَهُ فَيَقُولُ رَضِيتُ أَىْ رَبِّ . فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ هَذَا وَعَشْرَةَ أَمْثَالِهِ فَيَقُولُ رَضِيتُ أَىْ رَبِّ . فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَعَ هَذَا مَا اشْتَهَتْ نَفْسُكَ وَلَذَّتْ عَيْنُكَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ الْمُغِيرَةِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَالْمَرْفُوعُ أَصَحُّ .
Бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, Мутарриф ибн Тарийф ва Абдулмалик — у Ибн Абжардир — дан, улар аш-Шаъбийнинг шундай деганини эшитдилар: мен ал-Муғийра ибн Шуъбани минбар устида, уни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га марфуъ қилиб (етказиб) айтаётганини эшитдим: «Албатта Мусо (алайҳиссалом) Роббисидан сўраб деди: Эй Роббим, жаннат аҳлининг энг паст даражалиси ким? У: Жаннат аҳли жаннатга киргандан кейин келадиган бир кишидир. Унга: Жаннатга кир, дейилади. У: Қандай кираман, ҳолбуки улар ўз манзилларига жойлашиб бўлдилар, ўз улушларини олиб бўлдилар, дейди. Шунда унга: Дунё подшоҳларидан бирига тегишли бўлган (мол-мулк) сеники бўлишига розилигингми? дейилади. У: Ҳа, эй Роббим, рози бўлдим, дейди. Шунда унга: Бас, мана шу ва шунча, ва шунча, ва шунча сеники, дейилади. У: Рози бўлдим, эй Роббим, дейди. Шунда унга: Бас, мана шу ва унинг ўн баравари сеники, дейилади. У: Рози бўлдим, эй Роббим, дейди. Шунда унга: Бас, шу билан бирга, нафсинг истаган ва кўзинг ҳузур топган (ҳар бир нарса) сеники, дейилади,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Уларнинг баъзилари бу ҳадисни аш-Шаъбийдан, у ал-Муғийрадан (деб) марфуъ қилмасдан ривоят қилдилар, лекин марфуъ (вариант) саҳиҳроқдир.