حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ يَحْيَى، قَالَ عَبْدٌ هُوَ ابْنُ عَبَّادٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرِضَ أَبُو طَالِبٍ فَجَاءَتْهُ قُرَيْشٌ وَجَاءَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَ أَبِي طَالِبٍ مَجْلِسُ رَجُلٍ فَقَامَ أَبُو جَهْلٍ كَىْ يَمْنَعَهُ وَشَكَوْهُ إِلَى أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي مَا تُرِيدُ مِنْ قَوْمِكَ قَالَ " إِنِّي أُرِيدُ مِنْهُمْ كَلِمَةً وَاحِدَةً تَدِينُ لَهُمْ بِهَا الْعَرَبُ وَتُؤَدِّي إِلَيْهِمُ الْعَجَمُ الْجِزْيَةَ " . قَالَ كَلِمَةً وَاحِدَةً قَالَ " كَلِمَةً وَاحِدَةً " . قَالَ " يَا عَمِّ قُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ " . فَقَالُوا: إِلَهًا وَاحِدًا؟ ( ما سَمِعْنَا بِهَذَا فِي الْمِلَّةِ الآخِرَةِ إِنْ هَذَا إِلاَّ اخْتِلاَقٌ ) قَالَ فَنَزَلَ فِيهِمُ الْقُرْآنُ : (ص* وَالْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ * بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي عِزَّةٍ وَشِقَاقٍ ) إِلَى قَوْلِهِ : (ما سَمِعْنَا بِهَذَا فِي الْمِلَّةِ الآخِرَةِ إِنْ هَذَا إِلاَّ اخْتِلاَقٌ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَرَوَى يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ وَقَالَ يَحْيَى بْنُ عُمَارَةَ حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، نَحْوَهُ عَنِ الأَعْمَشِ، .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ва Абд ибн Ҳумайд ривоят қилдилар — маъно бир хил — улар дедилар: бизга Абу Аҳмад ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, ал-Аъмашдан, у Яҳёдан — Абд: у ибн Аббоддир, деди — у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: Абу Толиб касал бўлди, Қурайш унинг олдига келди, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳам унинг олдига келдилар. Абу Толибнинг ҳузурида бир кишилик ўрин (бўш) эди. Абу Жаҳл уни (Набийни) тўсиб қўйиш учун турди ва улар у (Набий) ҳақида Абу Толибга шикоят қилдилар. (Абу Толиб): «Эй жияним, қавмингдан нима истайсан?» деди. У: «Мен улардан бир калимани истайманки, у билан араблар уларга бўйсунади ва ажамлар уларга жизя тўлайди,» дедилар. У: «Бир калимани?» деди. У: «Бир калимани,» дедилар. У: «Эй амаки, Ла илаҳа иллаллаҳъ денг,» дедилар. Улар: «Бир илоҳними? Биз бу (гапни) охирги динда эшитмаганмиз, бу фақат тўқиб чиқарилган (гап)дир,» дедилар. (Рови) деди: шунда улар ҳақида Қуръан нозил бўлди: «Сод. Зикр эгаси бўлган Қуръанга қасамки. Йўқ, кофир бўлганлар такаббурлик ва низо ичидадирлар» — то Унинг: «Биз бу (гапни) охирги динда эшитмаганмиз, бу фақат тўқиб чиқарилган (гап)дир» (Сод сураси, 1-7) деган каломигача. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Яҳё ибн Саид Суфёндан, у ал-Аъмашдан ушбу ҳадисга ўхшашини ривоят қилди. Яҳё ибн Умора деди: бизга Бундор ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Саид ривоят қилди, Суфёндан, у ал-Аъмашдан, шунга ўхшашини.
حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتَانِي اللَّيْلَةَ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ قَالَ أَحْسَبُهُ قَالَ فِي الْمَنَامِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَلْ تَدْرِي فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلأُ الأَعْلَى قَالَ قُلْتُ لاَ . قَالَ فَوَضَعَ يَدَهُ بَيْنَ كَتِفَىَّ حَتَّى وَجَدْتُ بَرْدَهَا بَيْنَ ثَدْيَىَّ أَوْ قَالَ فِي نَحْرِي فَعَلِمْتُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ قَالَ يَا مُحَمَّدُ هَلْ تَدْرِي فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلأُ الأَعْلَى قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ فِي الْكَفَّارَاتِ . وَالْكَفَّارَاتُ الْمُكْثُ فِي الْمَسَاجِدِ بَعْدَ الصَّلَوَاتِ وَالْمَشْىُ عَلَى الأَقْدَامِ إِلَى الْجَمَاعَاتِ وَإِسْبَاغُ الْوُضُوءِ فِي الْمَكَارِهِ وَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ عَاشَ بِخَيْرٍ وَمَاتَ بِخَيْرٍ وَكَانَ مِنْ خَطِيئَتِهِ كَيَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِذَا صَلَّيْتَ فَقُلِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَتَرْكَ الْمُنْكَرَاتِ وَحُبَّ الْمَسَاكِينِ وَإِذَا أَرَدْتَ بِعِبَادِكَ فِتْنَةً فَاقْبِضْنِي إِلَيْكَ غَيْرَ مَفْتُونٍ قَالَ وَالدَّرَجَاتُ إِفْشَاءُ السَّلاَمِ وَإِطْعَامُ الطَّعَامِ وَالصَّلاَةُ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ " .
Бизга Салама ибн Шабиб ва Абд ибн Ҳумайд ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, Маъмардан, у Айюбдан, у Абу Қилобадан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бу кеча Роббим — табарока ва таоло — энг гўзал суратда менга келди.» — (Рови) деди: ўйлайманки, у: «Тушда,» дедилар — «Ва: Ей Муҳаммад, олий малалар (малоикалар гуруҳи) нима ҳақида баҳслашаётганини биласанми? деди. Мен: Йўқ, дедим. (Рови) деди: У қўлини икки курагим орасига қўйди, ҳатто унинг совуқлигини кўкрагим орасида ҳис қилдим — ёки: томоғимда, дедилар — шунда осмонларда нима бор ва ерда нима борлигини билдим. У: Ей Муҳаммад, олий малалар нима ҳақида баҳслашаётганини биласанми? деди. Мен: Ҳа, дедим. У: Каффаратлар ҳақида, деди. Каффаратлар — намозлардан кейин масжидларда қолиш, жамоатларга оёқ билан юриб бориш ва нохуш (совуқ) пайтда таҳаротни комил қилишдир. Ким буни қилса, яхшилик билан яшайди ва яхшилик билан вафот этади ҳамда гуноҳидан онаси туққан кундагидек (пок) бўлади. Ва: Ей Муҳаммад, намоз ўқиганингда: «Аллаҳим, мен Сендан яхшиликларни қилишни, ёмонликларни тарк этишни ва мискинларни севишни сўрайман. Бандаларингга фитна (бермоқчи) бўлсанг, мени фитнага учратмаган ҳолда Сенинг ҳузурингга ол,» деб айт, деди. У: Даражалар эса — саломни ошкор қилиш, таом едириш ва одамлар уйқудалигида тунда намоз ўқишдир, деди,» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ خَالِدِ بْنِ اللَّجْلاَجِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَتَانِي رَبِّي فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَبِّي وَسَعْدَيْكَ قَالَ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلأُ الأَعْلَى قُلْتُ رَبِّي لاَ أَدْرِي فَوَضَعَ يَدَهُ بَيْنَ كَتِفَىَّ فَوَجَدْتُ بَرْدَهَا بَيْنَ ثَدْيَىَّ فَعَلِمْتُ مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ قَالَ يَا مُحَمَّدُ . فَقُلْتُ لَبَّيْكَ رَبِّ وَسَعْدَيْكَ قَالَ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلأُ الأَعْلَى قُلْتُ فِي الدَّرَجَاتِ وَالْكَفَّارَاتِ وَفِي نَقْلِ الأَقْدَامِ إِلَى الْجَمَاعَاتِ وَإِسْبَاغِ الْوُضُوءِ فِي الْمَكْرُوهَاتِ وَانْتِظَارِ الصَّلاَةِ بَعْدَ الصَّلاَةِ وَمَنْ يُحَافِظْ عَلَيْهِنَّ عَاشَ بِخَيْرٍ وَمَاتَ بِخَيْرٍ وَكَانَ مِنْ ذُنُوبِهِ كَيَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَائِشٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Муоз ибн Ҳишом ривоят қилди, у деди: менга отам ривоят қилди, Қатодадан, у Абу Қилобадан, у Холид ибн ал-Лажлождан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у дедилар: «Роббим менга энг гўзал суратда келди ва: Ей Муҳаммад, деди. Мен: Лаббайка, Роббим, саъдайка, дедим. У: Олий малалар нима ҳақида баҳслашади? деди. Мен: Роббим, билмайман, дедим. Шунда У қўлини икки курагим орасига қўйди, мен унинг совуқлигини кўкрагим орасида ҳис қилдим ва шарқ билан ғарб орасидаги нарсаларни билдим. У: Ей Муҳаммад, деди. Мен: Лаббайка, Роббим, саъдайка, дедим. У: Олий малалар нима ҳақида баҳслашади? деди. Мен: Даражалар ва каффаратлар ҳақида, жамоатларга оёқларни кўчириб (юриб) бориш, нохуш пайтларда таҳаротни комил қилиш ва намоздан кейин намозни кутиш ҳақида. Ким уларни сақласа, яхшилик билан яшайди ва яхшилик билан вафот этади ҳамда гуноҳларидан онаси туққан кундагидек (пок) бўлади, дедим,» дедилар. (Абу Исо Термизий) деди: бу ҳадис ушбу тариқдан ҳасан ғарибдир. (У) деди: бу бобда Муоз ибн Жабал ва Абдурраҳмон ибн Оишдан, улардан Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ҳадис) бордир.
وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِطُولِهِ وَقَالَ " إِنِّي نَعَسْتُ فَاسْتَثْقَلْتُ نَوْمًا فَرَأَيْتُ رَبِّي فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَقَالَ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلأُ الأَعْلَى " . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هَانِئٍ أَبُو هَانِئٍ الْيَشْكُرِيُّ حَدَّثَنَا جَهْضَمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ سَلاَّمِ عَنْ أَبِي سَلاَّمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَائِشٍ الْحَضْرَمِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ مَالِكِ بْنِ يُخَامِرَ السَّكْسَكِيِّ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ رضى الله عنه قَالَ احْتُبِسَ عَنَّا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ غَدَاةٍ عَنْ صَلاَةِ الصُّبْحِ حَتَّى كِدْنَا نَتَرَاءَى عَيْنَ الشَّمْسِ فَخَرَجَ سَرِيعًا فَثُوِّبَ بِالصَّلاَةِ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتَجَوَّزَ فِي صَلاَتِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ دَعَا بِصَوْتِهِ قَالَ لَنَا " عَلَى مَصَافِّكُمْ كَمَا أَنْتُمْ " . ثُمَّ انْفَتَلَ إِلَيْنَا ثُمَّ قَالَ " أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكُمْ مَا حَبَسَنِي عَنْكُمُ الْغَدَاةَ إِنِّي قُمْتُ مِنَ اللَّيْلِ فَتَوَضَّأْتُ وَصَلَّيْتُ مَا قُدِّرَ لِي فَنَعَسْتُ فِي صَلاَتِي حَتَّى اسْتَثْقَلْتُ فَإِذَا أَنَا بِرَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ . قُلْتُ لَبَّيْكَ رَبِّ . قَالَ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلأُ الأَعْلَى قُلْتُ لاَ أَدْرِي . قَالَهَا ثَلاَثًا قَالَ فَرَأَيْتُهُ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ كَتِفَىَّ حَتَّى وَجَدْتُ بَرْدَ أَنَامِلِهِ بَيْنَ ثَدْيَىَّ فَتَجَلَّى لِي كُلُّ شَيْءٍ وَعَرَفْتُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ . قُلْتُ لَبَّيْكَ رَبِّ قَالَ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلأُ الأَعْلَى قُلْتُ فِي الْكَفَّارَاتِ قَالَ مَا هُنَّ قُلْتُ مَشْىُ الأَقْدَامِ إِلَى الْجَمَاعَاتِ وَالْجُلُوسُ فِي الْمَسَاجِدِ بَعْدَ الصَّلَوَاتِ وَإِسْبَاغُ الْوُضُوءِ فِي الْمَكْرُوهَاتِ . قَالَ فِيمَ قُلْتُ إِطْعَامُ الطَّعَامِ وَلِينُ الْكَلاَمِ وَالصَّلاَةُ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ . قَالَ سَلْ . قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَتَرْكَ الْمُنْكَرَاتِ وَحُبَّ الْمَسَاكِينِ وَأَنْ تَغْفِرَ لِي وَتَرْحَمَنِي وَإِذَا أَرَدْتَ فِتْنَةَ قَوْمٍ فَتَوَفَّنِي غَيْرَ مَفْتُونٍ أَسْأَلُكَ حُبَّكَ وَحُبَّ مَنْ يُحِبُّكَ وَحُبَّ عَمَلٍ يُقَرِّبُ إِلَى حُبِّكَ " . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهَا حَقٌّ فَادْرُسُوهَا ثُمَّ تَعَلَّمُوهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . سَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَالَ هَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ . قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ اللَّجْلاَجِ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَائِشٍ الْحَضْرَمِيُّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَهَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ . هَكَذَا ذَكَرَ الْوَلِيدُ فِي حَدِيثِهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَائِشٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . وَرَوَى بِشْرُ بْنُ بَكْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ هَذَا الْحَدِيثَ بِهَذَا الإِسْنَادِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَائِشٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَهَذَا أَصَحُّ . وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَائِشٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Бу ҳадис Муоз ибн Жабалдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан тўлиқ ҳолда ҳам ривоят қилинган ва у (Набий): «Мен мудрадим ва оғир уйқуга кетдим, шунда Роббимни энг гўзал суратда кўрдим. У: Олий малалар нима ҳақида баҳслашади? деди,» дедилар. Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Муоз ибн Ҳониъ Абу Ҳониъ ал-Яшкурий ривоят қилди, у деди: бизга Жаҳзам ибн Абдуллаҳ ривоят қилди, Яҳё ибн Абу Касирдан, у Зайд ибн Салломдан, у Абу Салломдан, у Абдурраҳмон ибн Оиш ал-Ҳазрамийдан, у унга Молик ибн Юхомир ас-Саксакийдан, у Муоз ибн Жабал (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилдики, у деди: Бир куни тонгда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бомдод намозидан бизга кечикдилар, ҳатто биз қуёш кўзини кўришга яқин қолдик. Сўнг тез чиқдилар ва намозга иқомат айтилди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) намоз ўқидилар ва намозларини қисқартирдилар. Салом берганларидан кейин баланд овоз билан бизга: «Ўз сафларингизда турган ҳолича туринглар,» дедилар. Сўнг бизга юзланиб, дедилар: «Билингларки, мен сизларга бу тонгда нима мени кечиктирганини айтиб бераман: мен тунда турдим, таҳарот олдим ва менга тақдир қилинганча намоз ўқидим. Сўнг намозимда мудрадим, ҳатто оғир уйқуга кетдим. Шунда Роббим — табарока ва таоло — энг гўзал суратда (зоҳир бўлди) ва: Ей Муҳаммад, деди. Мен: Лаббайка, Роббим, дедим. У: Олий малалар нима ҳақида баҳслашади? деди. Мен: Билмайман, дедим. Буни уч марта деди. (Рови) деди: шунда Унинг кафтини икки курагим орасига қўйганини кўрдим, ҳатто бармоқлари учининг совуқлигини кўкрагим орасида ҳис қилдим. Шунда мен учун ҳар бир нарса равшан бўлди ва мен билдим. У: Ей Муҳаммад, деди. Мен: Лаббайка, Роббим, дедим. У: Олий малалар нима ҳақида баҳслашади? деди. Мен: Каффаратлар ҳақида, дедим. У: Улар нималар? деди. Мен: Жамоатларга оёқ билан юриш, намозлардан кейин масжидларда ўтириш ва нохуш пайтларда таҳаротни комил қилиш, дедим. У: Яна нима? деди. Мен: Таом едириш, юмшоқ сўзлаш ва одамлар уйқудалигида тунда намоз ўқиш, дедим. У: Сўра, деди. Мен: Аллаҳим, мен Сендан яхшиликларни қилишни, ёмонликларни тарк этишни, мискинларни севишни ва мени мағфират қилишингни ҳамда менга раҳм қилишингни сўрайман. Бир қавмга фитна (бермоқчи) бўлсанг, мени фитнага учратмаган ҳолда вафот эттир. Сендан Сенинг муҳаббатингни, Сени севувчи кимсанинг муҳаббатини ва Сенинг муҳаббатингга яқинлаштирувчи амалнинг муҳаббатини сўрайман, дедим,» дедилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта у ҳақдир, уни ўқиб ўрганинглар, сўнг уни билиб олинглар,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Мен Муҳаммад ибн Исмоилдан (Бухорий) ушбу ҳадис ҳақида сўрадим, у: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, деди. Ва у: бу ал-Валид ибн Муслимнинг Абдурраҳмон ибн Язид ибн Жобирдан (қилган) ривоятидан саҳиҳроқдир, деди. (Ал-Валид) деди: бизга Холид ибн ал-Лажлож ривоят қилди, менга Абдурраҳмон ибн Оиш ал-Ҳазрамий ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитдим — ва ҳадисни зикр қилди — бу эса маҳфуз эмас. Ал-Валид ўз ҳадисида шундай зикр қилди: Абдурраҳмон ибн Оишдан, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитдим. Бишр ибн Бакр эса Абдурраҳмон ибн Язид ибн Жобирдан ушбу ҳадисни шу иснод билан, Абдурраҳмон ибн Оишдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилди. Ва бу саҳиҳроқдир. Абдурраҳмон ибн Оиш эса Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитмаган.