وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِطُولِهِ وَقَالَ " إِنِّي نَعَسْتُ فَاسْتَثْقَلْتُ نَوْمًا فَرَأَيْتُ رَبِّي فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَقَالَ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلأُ الأَعْلَى " . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هَانِئٍ أَبُو هَانِئٍ الْيَشْكُرِيُّ حَدَّثَنَا جَهْضَمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ سَلاَّمِ عَنْ أَبِي سَلاَّمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَائِشٍ الْحَضْرَمِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ مَالِكِ بْنِ يُخَامِرَ السَّكْسَكِيِّ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ رضى الله عنه قَالَ احْتُبِسَ عَنَّا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ غَدَاةٍ عَنْ صَلاَةِ الصُّبْحِ حَتَّى كِدْنَا نَتَرَاءَى عَيْنَ الشَّمْسِ فَخَرَجَ سَرِيعًا فَثُوِّبَ بِالصَّلاَةِ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتَجَوَّزَ فِي صَلاَتِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ دَعَا بِصَوْتِهِ قَالَ لَنَا " عَلَى مَصَافِّكُمْ كَمَا أَنْتُمْ " . ثُمَّ انْفَتَلَ إِلَيْنَا ثُمَّ قَالَ " أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكُمْ مَا حَبَسَنِي عَنْكُمُ الْغَدَاةَ إِنِّي قُمْتُ مِنَ اللَّيْلِ فَتَوَضَّأْتُ وَصَلَّيْتُ مَا قُدِّرَ لِي فَنَعَسْتُ فِي صَلاَتِي حَتَّى اسْتَثْقَلْتُ فَإِذَا أَنَا بِرَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ . قُلْتُ لَبَّيْكَ رَبِّ . قَالَ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلأُ الأَعْلَى قُلْتُ لاَ أَدْرِي . قَالَهَا ثَلاَثًا قَالَ فَرَأَيْتُهُ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ كَتِفَىَّ حَتَّى وَجَدْتُ بَرْدَ أَنَامِلِهِ بَيْنَ ثَدْيَىَّ فَتَجَلَّى لِي كُلُّ شَيْءٍ وَعَرَفْتُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ . قُلْتُ لَبَّيْكَ رَبِّ قَالَ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلأُ الأَعْلَى قُلْتُ فِي الْكَفَّارَاتِ قَالَ مَا هُنَّ قُلْتُ مَشْىُ الأَقْدَامِ إِلَى الْجَمَاعَاتِ وَالْجُلُوسُ فِي الْمَسَاجِدِ بَعْدَ الصَّلَوَاتِ وَإِسْبَاغُ الْوُضُوءِ فِي الْمَكْرُوهَاتِ . قَالَ فِيمَ قُلْتُ إِطْعَامُ الطَّعَامِ وَلِينُ الْكَلاَمِ وَالصَّلاَةُ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ . قَالَ سَلْ . قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَتَرْكَ الْمُنْكَرَاتِ وَحُبَّ الْمَسَاكِينِ وَأَنْ تَغْفِرَ لِي وَتَرْحَمَنِي وَإِذَا أَرَدْتَ فِتْنَةَ قَوْمٍ فَتَوَفَّنِي غَيْرَ مَفْتُونٍ أَسْأَلُكَ حُبَّكَ وَحُبَّ مَنْ يُحِبُّكَ وَحُبَّ عَمَلٍ يُقَرِّبُ إِلَى حُبِّكَ " . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهَا حَقٌّ فَادْرُسُوهَا ثُمَّ تَعَلَّمُوهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . سَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَالَ هَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ . قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ اللَّجْلاَجِ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَائِشٍ الْحَضْرَمِيُّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَهَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ . هَكَذَا ذَكَرَ الْوَلِيدُ فِي حَدِيثِهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَائِشٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . وَرَوَى بِشْرُ بْنُ بَكْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ هَذَا الْحَدِيثَ بِهَذَا الإِسْنَادِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَائِشٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَهَذَا أَصَحُّ . وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَائِشٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Бу ҳадис Муоз ибн Жабалдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан тўлиқ ҳолда ҳам ривоят қилинган ва у (Набий): «Мен мудрадим ва оғир уйқуга кетдим, шунда Роббимни энг гўзал суратда кўрдим. У: Олий малалар нима ҳақида баҳслашади? деди,» дедилар. Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Муоз ибн Ҳониъ Абу Ҳониъ ал-Яшкурий ривоят қилди, у деди: бизга Жаҳзам ибн Абдуллаҳ ривоят қилди, Яҳё ибн Абу Касирдан, у Зайд ибн Салломдан, у Абу Салломдан, у Абдурраҳмон ибн Оиш ал-Ҳазрамийдан, у унга Молик ибн Юхомир ас-Саксакийдан, у Муоз ибн Жабал (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилдики, у деди: Бир куни тонгда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бомдод намозидан бизга кечикдилар, ҳатто биз қуёш кўзини кўришга яқин қолдик. Сўнг тез чиқдилар ва намозга иқомат айтилди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) намоз ўқидилар ва намозларини қисқартирдилар. Салом берганларидан кейин баланд овоз билан бизга: «Ўз сафларингизда турган ҳолича туринглар,» дедилар. Сўнг бизга юзланиб, дедилар: «Билингларки, мен сизларга бу тонгда нима мени кечиктирганини айтиб бераман: мен тунда турдим, таҳарот олдим ва менга тақдир қилинганча намоз ўқидим. Сўнг намозимда мудрадим, ҳатто оғир уйқуга кетдим. Шунда Роббим — табарока ва таоло — энг гўзал суратда (зоҳир бўлди) ва: Ей Муҳаммад, деди. Мен: Лаббайка, Роббим, дедим. У: Олий малалар нима ҳақида баҳслашади? деди. Мен: Билмайман, дедим. Буни уч марта деди. (Рови) деди: шунда Унинг кафтини икки курагим орасига қўйганини кўрдим, ҳатто бармоқлари учининг совуқлигини кўкрагим орасида ҳис қилдим. Шунда мен учун ҳар бир нарса равшан бўлди ва мен билдим. У: Ей Муҳаммад, деди. Мен: Лаббайка, Роббим, дедим. У: Олий малалар нима ҳақида баҳслашади? деди. Мен: Каффаратлар ҳақида, дедим. У: Улар нималар? деди. Мен: Жамоатларга оёқ билан юриш, намозлардан кейин масжидларда ўтириш ва нохуш пайтларда таҳаротни комил қилиш, дедим. У: Яна нима? деди. Мен: Таом едириш, юмшоқ сўзлаш ва одамлар уйқудалигида тунда намоз ўқиш, дедим. У: Сўра, деди. Мен: Аллаҳим, мен Сендан яхшиликларни қилишни, ёмонликларни тарк этишни, мискинларни севишни ва мени мағфират қилишингни ҳамда менга раҳм қилишингни сўрайман. Бир қавмга фитна (бермоқчи) бўлсанг, мени фитнага учратмаган ҳолда вафот эттир. Сендан Сенинг муҳаббатингни, Сени севувчи кимсанинг муҳаббатини ва Сенинг муҳаббатингга яқинлаштирувчи амалнинг муҳаббатини сўрайман, дедим,» дедилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта у ҳақдир, уни ўқиб ўрганинглар, сўнг уни билиб олинглар,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Мен Муҳаммад ибн Исмоилдан (Бухорий) ушбу ҳадис ҳақида сўрадим, у: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, деди. Ва у: бу ал-Валид ибн Муслимнинг Абдурраҳмон ибн Язид ибн Жобирдан (қилган) ривоятидан саҳиҳроқдир, деди. (Ал-Валид) деди: бизга Холид ибн ал-Лажлож ривоят қилди, менга Абдурраҳмон ибн Оиш ал-Ҳазрамий ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитдим — ва ҳадисни зикр қилди — бу эса маҳфуз эмас. Ал-Валид ўз ҳадисида шундай зикр қилди: Абдурраҳмон ибн Оишдан, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитдим. Бишр ибн Бакр эса Абдурраҳмон ибн Язид ибн Жобирдан ушбу ҳадисни шу иснод билан, Абдурраҳмон ибн Оишдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилди. Ва бу саҳиҳроқдир. Абдурраҳмон ибн Оиш эса Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитмаган.