حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ أَسْلَمَ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ أَبِي عَمَّارٍ، عَنْ وَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى مِنْ وَلَدِ إِبْرَاهِيمَ إِسْمَاعِيلَ وَاصْطَفَى مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ بَنِي كِنَانَةَ وَاصْطَفَى مِنْ بَنِي كِنَانَةَ قُرَيْشًا وَاصْطَفَى مِنْ قُرَيْشٍ بَنِي هَاشِمٍ وَاصْطَفَانِي مِنْ بَنِي هَاشِمٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Халлод ибн Аслам ал-Бағдодий ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Мусъаб ривоят қилди, бизга ал-Авзоий ривоят қилди, Абу Аммордан, у Восила ибн ал-Асқаъ (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта, Аллаҳ Иброҳимнинг фарзандларидан Исмоилни танлаб олди, Исмоилнинг фарзандларидан Бану Кинонани танлаб олди, Бану Кинонадан Қурайшни танлаб олди, Қурайшдан Бану Ҳошимни танлаб олди ва Бану Ҳошимдан мени танлаб олди,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي شَدَّادٌ أَبُو عَمَّارٍ، حَدَّثَنِي وَاثِلَةُ بْنُ الأَسْقَعِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى كِنَانَةَ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ وَاصْطَفَى قُرَيْشًا مِنْ كِنَانَةَ وَاصْطَفَى هَاشِمًا مِنْ قُرَيْشٍ وَاصْطَفَانِي مِنْ بَنِي هَاشِمٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Бизга Муҳаммад ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Сулаймон ибн Абдурраҳмон ад-Димашқий ривоят қилди, бизга ал-Валид ибн Муслим ривоят қилди, бизга ал-Авзоий ривоят қилди, менга Шаддод Абу Аммор ривоят қилди, менга Восила ибн ал-Асқаъ ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта, Аллаҳ Исмоилнинг фарзандларидан Кинонани танлаб олди, Кинонадан Қурайшни танлаб олди, Қурайшдан Ҳошимни танлаб олди ва Бану Ҳошимдан мени танлаб олди,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى الْقَطَّانُ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ قُرَيْشًا جَلَسُوا فَتَذَاكَرُوا أَحْسَابَهُمْ بَيْنَهُمْ فَجَعَلُوا مَثَلَكَ كَمَثَلِ نَخْلَةٍ فِي كَبْوَةٍ مِنَ الأَرْضِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْخَلْقَ فَجَعَلَنِي مِنْ خَيْرِهِمْ مِنْ خَيْرِ فِرَقِهِمْ وَخَيْرِ الْفَرِيقَيْنِ ثُمَّ تَخَيَّرَ الْقَبَائِلَ فَجَعَلَنِي مِنْ خَيْرِ قَبِيلَةٍ ثُمَّ تَخَيَّرَ الْبُيُوتَ فَجَعَلَنِي مِنْ خَيْرِ بُيُوتِهِمْ فَأَنَا خَيْرُهُمْ نَفْسًا وَخَيْرُهُمْ بَيْتًا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ نَوْفَلٍ .
Бизга Юсуф ибн Мусо ал-Қаттон ал-Бағдодий ривоят қилди, бизга Убайдуллаҳ ибн Мусо ривоят қилди, Исмоил ибн Абу Холиддан, у Язид ибн Абу Зиёддан, у Абдуллаҳ ибн ал-Ҳорисдан, у ал-Аббос ибн Абдулмутталибдан (ривоят қилдики), у деди: Мен: «Ё Расулаллаҳ, Қурайш ўтириб, ўзаро насаб-шарафларини муҳокама қилдилар ва сизнинг мисолингизни чўл-биёбондаги бир хурмо дарахтининг мисолига ўхшатдилар,» дедим. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта, Аллаҳ халқни яратди ва мени уларнинг энг яхшисидан, энг яхши гуруҳларидан ва икки гуруҳнинг энг яхшисидан қилди. Сўнг қабилаларни танлади ва мени энг яхши қабиладан қилди. Сўнг уй-хонадонларни танлади ва мени уларнинг энг яхши хонадонидан қилди. Бас, мен улар ичида нафси жиҳатидан ҳам, хонадони жиҳатидан ҳам энг яхшисидирман,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасандир. Абдуллаҳ ибн ал-Ҳорис — у Навфалнинг ўғлидир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ، قَالَ جَاءَ الْعَبَّاسُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَأَنَّهُ سَمِعَ شَيْئًا فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ " مَنْ أَنَا " . قَالُوا أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ عَلَيْكَ السَّلاَمُ . قَالَ " أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْخَلْقَ فَجَعَلَنِي فِي خَيْرِهِمْ ثُمَّ جَعَلَهُمْ فِرْقَتَيْنِ فَجَعَلَنِي فِي خَيْرِهِمْ فِرْقَةً ثُمَّ جَعَلَهُمْ قَبَائِلَ فَجَعَلَنِي فِي خَيْرِهِمْ قَبِيلَةً ثُمَّ جَعَلَهُمْ بُيُوتًا فَجَعَلَنِي فِي خَيْرِهِمْ بَيْتًا وَخَيْرِهِمْ نَفْسًا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَرُوِيَ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ نَحْوُ حَدِيثِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, бизга Абу Аҳмад ривоят қилди, бизга Суфён ривоят қилди, Язид ибн Абу Зиёддан, у Абдуллаҳ ибн ал-Ҳорисдан, у ал-Мутталиб ибн Абу Вадоадан (ривоят қилдики), у деди: ал-Аббос Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига келди, гўё у бирор нарса эшитгандай эди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) минбарга чиқиб: «Мен кимман?» дедилар. Улар: «Сиз Расулуллаҳсиз, сизга салом бўлсин,» дедилар. У: «Мен Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Абдулмутталибман. Албатта, Аллаҳ халқни яратди ва мени уларнинг энг яхшисидан қилди, сўнг уларни икки гуруҳга ажратди ва мени уларнинг энг яхши гуруҳидан қилди, сўнг уларни қабилалар қилди ва мени уларнинг энг яхши қабиласидан қилди, сўнг уларни уй-хонадонлар қилди ва мени уларнинг энг яхши хонадони ҳамда нафси жиҳатидан энг яхшисидан қилди,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасандир. Суфён ас-Саврийдан, у Язид ибн Абу Зиёддан, Исмоил ибн Абу Холиднинг Язид ибн Абу Зиёддан, у Абдуллаҳ ибн ал-Ҳорисдан, у ал-Аббос ибн Абдулмутталибдан (қилган) ҳадисига ўхшаш ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا أَبُو هَمَّامٍ الْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعِ بْنِ الْوَلِيدِ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى وَجَبَتْ لَكَ النُّبُوَّةُ قَالَ " وَآدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَالْجَسَدِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَفِي الْبَابِ عَنْ مَيْسَرَةَ الْفَجْرِ .
Бизга Абу Ҳаммом ал-Валид ибн Шужў ибн ал-Валид ал-Бағдодий ривоят қилди, бизга ал-Валид ибн Муслим ривоят қилди, ал-Авзоийдан, у Яҳё ибн Абу Касирдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилдики), у деди: Улар: «Ё Расулаллаҳ, набийлик сизга қачон вожиб бўлган?» дедилар. У: «Одам руҳ билан жасад орасида бўлган пайтда (вожиб бўлган),» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис Абу Ҳурайранинг ҳадисидан ҳасан саҳиҳ ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдан биламиз. Бу бобда Майсара ал-Фажрдан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ يَزِيدَ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلاَمِ بْنُ حَرْبٍ، عَنْ لَيْثٍ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنَا أَوَّلُ النَّاسِ خُرُوجًا إِذَا بُعِثُوا وَأَنَا خَطِيبُهُمْ إِذَا وَفَدُوا وَأَنَا مُبَشِّرُهُمْ إِذَا أَيِسُوا لِوَاءُ الْحَمْدِ يَوْمَئِذٍ بِيَدِي وَأَنَا أَكْرَمُ وَلَدِ آدَمَ عَلَى رَبِّي وَلاَ فَخْرَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Бизга ал-Ҳусайн ибн Язид ал-Куфий ривоят қилди, бизга Абдуссалом ибн Ҳарб ривоят қилди, Лайсдан, у ар-Рабиъ ибн Анасдан, у Анас ибн Моликдан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «(Қиёмат куни) одамлар тирилганда мен улардан энг биринчи бўлиб чиқувчиман, улар йиғилганда мен уларнинг нотиғиман, улар умидсизликка тушганда мен уларга хушхабар берувчиман; ўша куни Ҳамд байроғи менинг қўлимда бўлади ва мен Одам фарзандларининг Роббим олдида энг карамлиман, (бу) мақтаниш эмас,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلاَمِ بْنُ حَرْبٍ، عَنْ يَزِيدَ أَبِي خَالِدٍ، عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنَا أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الأَرْضُ فَأُكْسَى الْحُلَّةَ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ أَقُومُ عَنْ يَمِينِ الْعَرْشِ لَيْسَ أَحَدٌ مِنَ الْخَلاَئِقِ يَقُومُ ذَلِكَ الْمَقَامَ غَيْرِي " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ .
Бизга ал-Ҳусайн ибн Язид ривоят қилди, бизга Абдуссалом ибн Ҳарб ривоят қилди, Язид Абу Холиддан, у ал-Минҳол ибн Амрдан, у Абдуллаҳ ибн ал-Ҳорисдан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «(Қиёмат куни) ер устидан ёрилиб очиладиган энг биринчи (инсон) менман, сўнг мен жаннат ҳуллаларидан бир ҳулла билан кийдириламан, сўнг Арш ўнг томонида тураман; халойиқдан ҳеч ким мендан бошқа ўша мақомда турмайди,» дедилар. У (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ لَيْثٍ، وَهُوَ ابْنُ أَبِي سُلَيْمٍ حَدَّثَنِي كَعْبٌ، حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَلُوا اللَّهَ لِيَ الْوَسِيلَةَ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْوَسِيلَةُ قَالَ " أَعْلَى دَرَجَةٍ فِي الْجَنَّةِ لاَ يَنَالُهَا إِلاَّ رَجُلٌ وَاحِدٌ أَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَنَا هُوَ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ إِسْنَادُهُ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ . وَكَعْبٌ لَيْسَ هُوَ بِمَعْرُوفٍ وَلاَ نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَى عَنْهُ غَيْرَ لَيْثِ بْنِ أَبِي سُلَيْمٍ .
Бизга Бундор ривоят қилди, бизга Абу Осим ривоят қилди, бизга Суфён ас-Саврий ривоят қилди, Лайсдан — у Ибн Абу Сулаймдир — менга Каъб ривоят қилди, менга Абу Ҳурайра ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳдан мен учун Василани сўранглар,» дедилар. Улар: «Ё Расулаллаҳ, Васила нима?» дедилар. У: «Жаннатдаги энг юқори даража, унга фақат бир кишигина эришади; мен ўша киши бўлишимни умид қиламан,» дедилар. У (Термизий) деди: бу ҳадис ғарибдир, унинг исноди қувватли эмас. Каъб машҳур (рови) эмас ва биз Лайс ибн Абу Сулаймдан бошқа ундан ривоят қилган ҳеч кимни билмаймиз.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنِ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَثَلِي فِي النَّبِيِّينَ كَمَثَلِ رَجُلٍ بَنَى دَارًا فَأَحْسَنَهَا وَأَكْمَلَهَا وَأَجْمَلَهَا وَتَرَكَ مِنْهَا مَوْضِعَ لَبِنَةٍ فَجَعَلَ النَّاسُ يَطُوفُونَ بِالْبِنَاءِ وَيَعْجَبُونَ مِنْهُ وَيَقُولُونَ لَوْ تَمَّ مَوْضِعُ تِلْكَ اللَّبِنَةِ وَأَنَا فِي النَّبِيِّينَ مَوْضِعُ تِلْكَ اللَّبِنَةِ " . وَبِهَذَا الإِسْنَادِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ كُنْتُ إِمَامَ النَّبِيِّينَ وَخَطِيبَهُمْ وَصَاحِبَ شَفَاعَتِهِمْ غَيْرُ فَخْرٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Абу Омир ал-Ақадий ривоят қилди, у деди: бизга Зуҳайр ибн Муҳаммад ривоят қилди, у Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ибн Ақилдан, у Туфайл ибн Убай ибн Каъбдан, у отасидан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Менинг пайғамбарлар орасидаги мисолим — бир уй қуриб, уни чиройли, мукаммал ва гўзал қилган, бироқ ундан бир ғишт ўрнини бўш қолдирган кишининг мисолига ўхшайди. Одамлар бино атрофини айланиб, ундан ҳайратга тушиб: ‹Кошки анави ғишт ўрни ҳам тўлганида (эди),› дер эдилар. Мана мен пайғамбарлар орасида ўша ғишт ўрни (каби)ман,» дедилар. Ва шу иснод билан Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилинадики), у: «Қиёмат куни бўлганда мен пайғамбарларнинг имоми, уларнинг нотиғи ва шафоатлари соҳиби бўламан — (бу) мақтаниш (учун) эмас,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ، أَخْبَرَنَا كَعْبُ بْنُ عَلْقَمَةَ، سَمِعَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ جُبَيْرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا سَمِعْتُمُ الْمُؤَذِّنَ فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ الْمُؤَذِّنُ ثُمَّ صَلُّوا عَلَىَّ فَإِنَّهُ مَنْ صَلَّى عَلَىَّ صَلاَةً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ بِهَا عَشْرًا ثُمَّ سَلُوا لِيَ الْوَسِيلَةَ فَإِنَّهَا مَنْزِلَةٌ فِي الْجَنَّةِ لاَ تَنْبَغِي إِلاَّ لِعَبْدٍ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ وَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَنَا هُوَ وَمَنْ سَأَلَ لِيَ الْوَسِيلَةَ حَلَّتْ عَلَيْهِ الشَّفَاعَةُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . قَالَ مُحَمَّدٌ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ جُبَيْرٍ هَذَا قُرَشِيٌّ مِصْرِيٌّ مَدَنِيٌّ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ شَامِيٌّ .
Бизга Муҳаммад ибн Исмоил ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибн Язид ал-Муқриъ ривоят қилди, у деди: бизга Ҳайва ривоят қилди, (у деди): бизга Каъб ибн Алқама хабар берди, у Абдураҳмон ибн Жубайрдан эшитди, у Абдуллаҳ ибн Амрдан эшитди, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг шундай деяётганларини эшитди: «Муаззинни эшитганингизда, муаззин айтганидек айтинг. Сўнгра менга саловот айтинг, чунки ким менга бир бор саловот айтса, Аллаҳ унга ўша (саловот) туфайли ўн марта (раҳмат) йўллайди. Сўнгра мен учун Аллаҳдан василани сўранг, чунки у жаннатдаги бир мақом бўлиб, фақат Аллаҳнинг бандаларидан бир бандага лойиқдир; мен ўша (банда) бўлишимни умид қиламан. Ким мен учун василани сўраса, унга шафоат (вожиб) бўлади,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Муҳаммад деди: бу Абдураҳмон ибн Жубайр қураший, мисрлик, мадиналикдир; Абдураҳмон ибн Жубайр ибн Нуфайр эса шомликдир.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ جُدْعَانَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنَا سَيِّدُ وَلَدِ آدَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ فَخْرَ وَبِيَدِي لِوَاءُ الْحَمْدِ وَلاَ فَخْرَ وَمَا مِنْ نَبِيٍّ يَوْمَئِذٍ آدَمُ فَمَنْ سِوَاهُ إِلاَّ تَحْتَ لِوَائِي وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الأَرْضُ وَلاَ فَخْرَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْحَدِيثِ قِصَّةٌ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ رُوِيَ بِهَذَا الإِسْنَادِ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Ибн Аби Умар ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, у Ибн Жудъондан, у Абу Назрадан, у Абу Саиддан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен Қиёмат куни Одам фарзандларининг саййидиман — (бу) мақтаниш эмас. Ҳамд байроғи менинг қўлимда бўлади — (бу) мақтаниш эмас. Ўша куни Одамдан тортиб ундан бўлакка қадар ҳеч бир пайғамбар йўқки, менинг байроғим остида бўлмаса. Ер (қабридан) аввал очиладиган ҳам менман — (бу) мақтаниш эмас,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: ҳадисда (узунроқ) қисса бордир, ва бу ҳадис ҳасандир. Бу иснод билан Абу Назрадан, у Ибн Аббосдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ نَصْرِ بْنِ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، حَدَّثَنَا زَمْعَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ وَهْرَامَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَلَسَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْتَظِرُونَهُ قَالَ فَخَرَجَ حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْهُمْ سَمِعَهُمْ يَتَذَاكَرُونَ فَسَمِعَ حَدِيثَهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ عَجَبًا إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَ مِنْ خَلْقِهِ خَلِيلاً اتَّخَذَ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلاً . وَقَالَ آخَرُ مَاذَا بِأَعْجَبَ مِنْ كَلاَمِ مُوسَى كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا وَقَالَ آخَرُ فَعِيسَى كَلِمَةُ اللَّهِ وَرُوحُهُ . وَقَالَ آخَرُ آدَمُ اصْطَفَاهُ اللَّهُ فَخَرَجَ عَلَيْهِمْ فَسَلَّمَ وَقَالَ " قَدْ سَمِعْتُ كَلاَمَكُمْ وَعَجَبَكُمْ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلُ اللَّهِ وَهُوَ كَذَلِكَ وَمُوسَى نَجِيُّ اللَّهِ وَهُوَ كَذَلِكَ وَعِيسَى رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ وَهُوَ كَذَلِكَ وَآدَمُ اصْطَفَاهُ اللَّهُ وَهُوَ كَذَلِكَ أَلاَ وَأَنَا حَبِيبُ اللَّهِ وَلاَ فَخْرَ وَأَنَا حَامِلُ لِوَاءِ الْحَمْدِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ شَافِعٍ وَأَوَّلُ مُشَفَّعٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يُحَرِّكُ حِلَقَ الْجَنَّةِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ لِيَ فَيُدْخِلُنِيهَا وَمَعِي فُقَرَاءُ الْمُؤْمِنِينَ وَلاَ فَخْرَ وَأَنَا أَكْرَمُ الأَوَّلِينَ وَالآخِرِينَ وَلاَ فَخْرَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ .
Бизга Али ибн Наср ибн Али ривоят қилди, у деди: бизга Убайдуллаҳ ибн Абдулмажид ривоят қилди, у деди: бизга Замъа ибн Солиҳ ривоят қилди, у Салама ибн Ваҳромдан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ашобларидан бир неча киши У зотни кутиб ўтирган эди. (Расулуллаҳ) чиқдилар, уларга яқинлашганда уларнинг суҳбатлашаётганларини эшитдилар ва сўзларини тингладилар. Улардан бири: «Қизиқ, Азиз ва Жалил бўлган Аллаҳ Ўз халқидан бир дўст (халил) тутибди — Иброҳимни халил қилибди,» деди. Бошқаси: «Бу Мусонинг сўзлашидан ажабланарлироқ эмас — (Аллаҳ) унга (бевосита) сўзлаш ила сўзлаган,» деди. Яна бири: «Исо эса Аллаҳнинг Калимаси ва Руҳидир,» деди. Яна бошқаси: «Одамни Аллаҳ (барчадан) танлаган,» деди. Шунда (Расулуллаҳ) уларнинг олдига чиқиб, салом бердилар ва: «Мен сўзларингизни ва ажабланишингизни эшитдим. Албатта Иброҳим Аллаҳнинг халилидир ва у шундайдир, Мусо Аллаҳнинг нажийи (сирдоши)дир ва у шундайдир, Исо Аллаҳнинг Руҳи ва Калимасидир ва у шундайдир, Одамни эса Аллаҳ танлаган ва у шундайдир. Огоҳ бўлинг! Мен Аллаҳнинг ҳабибиман — (бу) мақтаниш эмас. Мен Қиёмат куни ҳамд байроғини кўтарувчиман — (бу) мақтаниш эмас. Мен Қиёмат куни энг аввал шафоат қилувчи ва шафоати энг аввал қабул қилинувчиман — (бу) мақтаниш эмас. Жаннат ҳалқаларини энг аввал қимирлатувчи ҳам менман, Аллаҳ мен учун (уни) очиб, мени унга киритади, мен билан бирга мўминларнинг фақирлари бўлади — (бу) мақтаниш эмас. Мен аввалгилару кейингиларнинг энг карамлисиман — (бу) мақтаниш эмас,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ғарибдир.
حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ الطَّائِيُّ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ، سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ حَدَّثَنِي أَبُو مَوْدُودٍ الْمَدَنِيُّ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ الضَّحَّاكِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ مَكْتُوبٌ فِي التَّوْرَاةِ صِفَةُ مُحَمَّدٍ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ يُدْفَنُ مَعَهُ . قَالَ فَقَالَ أَبُو مَوْدُودٍ وَقَدْ بَقِيَ فِي الْبَيْتِ مَوْضِعُ قَبْرٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . هَكَذَا قَالَ عُثْمَانُ بْنُ الضَّحَّاكِ وَالْمَعْرُوفُ الضَّحَّاكُ بْنُ عُثْمَانَ الْمَدَنِيُّ .
Бизга Зайд ибн Ахзам ат-Тоий ал-Басрий ривоят қилди, у деди: бизга Абу Қутайба Салм ибн Қутайба ривоят қилди, (у деди): менга Абу Мавдуд ал-Маданий ривоят қилди, у деди: бизга Усмон ибн аз-Заҳҳок ривоят қилди, у Муҳаммад ибн Юсуф ибн Абдуллаҳ ибн Саломдан, у отасидан, у бобосидан (ривоят қилдики), у деди: Тавротда Муҳаммаднинг сифати ёзилган ва Исо ибн Марям у билан бирга кўмилади (деб ёзилган). (Ровий) деди: Абу Мавдуд деди: уйда бир қабр ўрни қолган. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Усмон ибн аз-Заҳҳок шундай деб айтган, машҳури эса аз-Заҳҳок ибн Усмон ал-Маданийдир.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ هِلاَلٍ الصَّوَّافُ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا كَانَ الْيَوْمُ الَّذِي دَخَلَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ أَضَاءَ مِنْهَا كُلُّ شَيْءٍ فَلَمَّا كَانَ الْيَوْمُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ أَظْلَمَ مِنْهَا كُلُّ شَيْءٍ وَمَا نَفَضْنَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الأَيْدِي وَإِنَّا لَفِي دَفْنِهِ حَتَّى أَنْكَرْنَا قُلُوبَنَا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ .
Бизга Бишр ибн Ҳилол ас-Саввоф ал-Басрий ривоят қилди, у деди: бизга Жаъфар ибн Сулаймон аз-Зубаъий ривоят қилди, у Собитдан, у Анас ибн Молик (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Мадинага кирган кун бўлганда ундаги ҳар бир нарса ёришди. У зот вафот этган кун бўлганда эса ундаги ҳар бир нарса қоронғулашди. Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан қўлларимизни ҳали тортмаган — У зотни дафн қилаётган эдик — қалбларимиз (аввалгисидан ўзгариб, ўзимизга) нотаниш бўлиб қолди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ғариб саҳиҳдир.