حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ يَحْيَى ابْنِ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ كَانَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ أُحُدٍ دِرْعَانِ فَنَهَضَ إِلَى صَخْرَةٍ فَلَمْ يَسْتَطِعْ فَأَقْعَدَ تَحْتَهُ طَلْحَةَ فَصَعِدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى اسْتَوَى عَلَى الصَّخْرَةِ فَقَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " أَوْجَبَ طَلْحَةُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Бизга Абу Саид ал-Ашажж ривоят қилди, у деди: бизга Юнус ибн Букайр ривоят қилди, у Муҳаммад ибн Ишоқдан, у Яҳё ибн Аббод ибн Абдуллаҳ ибн аз-Зубайрдан, у отасидан, у бобоси Абдуллаҳ ибн аз-Зубайрдан, у аз-Зубайрдан (ривоят қилдики), у деди: Уҳуд куни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг устларида иккита совут бор эди. У бир қояга (чиқмоқчи бўлиб) кўтарилдилар, аммо қодир бўлмадилар. Шунда Талҳани остларига ўтирғиздилар ва Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) қоянинг устига тўғри ўрнашгунча чиқдилар. (аз-Зубайр) деди: Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг: «Талҳа (жаннатни ўзига) вожиб қилди,» деганларини эшитдим. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ مُوسَى الطَّلْحِيُّ، مِنْ وَلَدِ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ الصَّلْتِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، قَالَ قَالَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى شَهِيدٍ يَمْشِي عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ الصَّلْتِ . وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الصَّلْتِ بْنِ دِينَارٍ وَفِي صَالِحِ بْنِ مُوسَى مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِمَا .
Бизга Қутайба ривоят қилди, у деди: бизга Солиҳ ибн Мусо ат-Талҳий — Талҳа ибн Убайдуллаҳнинг авлодидан — ривоят қилди, у ас-Салт ибн Динордан, у Абу Назрадан (ривоят қилдики), у деди: Жобир ибн Абдуллаҳ деди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг шундай деганларини эшитдим: «Ким ер юзида юриб турган бир шаҳидга қарашдан хурсанд бўлса, Талҳа ибн Убайдуллаҳга қарасин,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат ас-Салтнинг ҳадисидангина биламиз. Баъзи илм аҳли ас-Салт ибн Динор ва Солиҳ ибн Мусо ҳақида уларнинг ҳифзи (хотираси) жиҳатидан танқид билдирганлар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَطَّارُ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ يَحْيَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ عَمِّهِ، مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى مُعَاوِيَةَ فَقَالَ أَلاَ أُبَشِّرُكَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " طَلْحَةُ مِمَّنْ قَضَى نَحْبَهُ " .هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ مُعَاوِيَةَ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Бизга Абдулқуддус ибн Муҳаммад ал-Аттор ал-Басрий ривоят қилди, у деди: бизга Амр ибн Осим ривоят қилди, у Ишоқ ибн Яҳё ибн Талҳадан, у амакиси Мусо ибн Талҳадан (ривоят қилдики), у деди: Мен Муовиянинг олдига кирдим, у: «Сенга хушхабар бермайинми? Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг: ‹Талҳа ўз аҳдини адо этганлардандир,› деганларини эшитдим,» деди. Бу ҳадис ғарибдир, биз уни Муовиянинг ҳадисидан фақат шу йўл билангина биламиз.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنُ مَنْصُورٍ الْعَنَزِيُّ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَلْقَمَةَ الْيَشْكُرِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ سَمِعَتْ أُذُنِي، مِنْ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَقُولُ " طَلْحَةُ وَالزُّبَيْرُ جَارَاىَ فِي الْجَنَّةِ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
Бизга Абу Саид ал-Ашажж ривоят қилди, у деди: бизга Абу Абдурраҳмон ибн Мансур ал-Аназий ривоят қилди, у Уқба ибн Алқама ал-Яшкурийдан (ривоят қилдики), у деди: Мен Али ибн Абу Толибнинг шундай деганини эшитдим: Менинг қулоғим Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг оғзиларидан: «Талҳа ва Зубайр жаннатда менинг қўшниларимдир,» деганларини эшитди. У (Термизий) деди: бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўл билангина биламиз.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ مُوسَى، وَعِيسَى، ابْنَىْ طَلْحَةَ عَنْ أَبِيهِمَا، طَلْحَةَ أَنَّ أَصْحَابَ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالُوا لأَعْرَابِيٍّ جَاهِلٍ سَلْهُ عَمَّنْ قَضَى نَحْبَهُ مَنْ هُوَ وَكَانُوا لاَ يَجْتَرِئُونَ عَلَى مَسْأَلَتِهِ يُوَقِّرُونَهُ وَيَهَابُونَهُ فَسَأَلَهُ الأَعْرَابِيُّ فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ سَأَلَهُ فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ سَأَلَهُ فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ إِنِّي اطَّلَعْتُ مِنْ بَابِ الْمَسْجِدِ وَعَلَىَّ ثِيَابٌ خُضْرٌ فَلَمَّا رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَيْنَ السَّائِلُ عَمَّنْ قَضَى نَحْبَهُ " . قَالَ الأَعْرَابِيُّ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " هَذَا مِمَّنْ قَضَى نَحْبَهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي كُرَيْبٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ بُكَيْرٍ . وَقَدْ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ كِبَارِ أَهْلِ الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي كُرَيْبٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ . وَسَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ يُحَدِّثُ بِهَذَا عَنْ أَبِي كُرَيْبٍ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْفَوَائِدِ .
Бизга Абу Курайб Муҳаммад ибн ал-Ало ривоят қилди, у деди: бизга Юнус ибн Букайр ривоят қилди, у деди: бизга Талҳа ибн Яҳё ривоят қилди, у Талҳанинг икки ўғли Мусо ва Исодан, улар оталари Талҳадан (ривоят қилдиларки): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобалари бир нодон аъробийга: «Ундан аҳдини адо этган ким эканини сўра,» дедилар. Чунки улар Талҳани ҳурмат қилиб, ундан қўрқиб, ундан сўрашга журъат қилмасдилар. Бас, аъробий ундан сўради, у эса ундан юз ўгирди. Кейин яна сўради, у яна юз ўгирди. Кейин яна сўради, у яна юз ўгирди. Сўнг мен масжид эшигидан мўраладим, устимда яшил кийимлар бор эди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) мени кўрганларида: «Аҳдини адо этган киши ҳақида сўраган қани?» дедилар. Аъробий: «Мен, ё Расулуллаҳ,» деди. У: «Мана бу аҳдини адо этганлардандир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Абу Курайбнинг Юнус ибн Букайрдан (ривоятидаги) ҳадисидангина биламиз. Бу ҳадисни ҳадис аҳлининг катталаридан бир нечтаси Абу Курайбдан ривоят қилганлар. Мен Муҳаммад ибн Исмоилнинг буни Абу Курайбдан ривоят қилганини эшитдим ва уни «Китобул-Фавоид»га киритди.