حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ سَمِعْتُ ذَكْوَانَ أَبَا صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَسُبُّوا أَصْحَابِي فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ أَنْفَقَ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا مَا أَدْرَكَ مُدَّ أَحَدِهِمْ وَلاَ نَصِيفَهُ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَمَعْنَى قَوْلِهِ " نَصِيفَهُ " يَعْنِي نِصْفَ الْمُدِّ . حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، - وَكَانَ حَافِظًا - قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Абу Довуд ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба, ал-Аъмашдан хабар берди, у деди: мен Заквон Абу Солиҳнинг, у Абу Саид ал-Худрий (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилганини) эшитдим, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Менинг саҳобаларимни сўкманглар! Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, агар сизлардан бирингиз Уҳуд (тоғи) миқдорича олтин садақа қилса ҳам, улардан бирининг бир мудд (садақаси)га, ҳатто унинг ярмига ҳам ета олмайди,» дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Унинг «насифаҳу» деган сўзининг маъноси — бир мудднинг ярмидир. Бизга ал-Ҳасан ибн Али ал-Халлол — у ҳофиз эди — ривоят қилди, у деди: бизга Абу Муовия, ал-Аъмашдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Саид ал-Худрий (розияллаҳу анҳу)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшаш (ривоят қилди).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ ابْنُ أَبِي رَائِطَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهَ اللَّهَ فِي أَصْحَابِي اللَّهَ اللَّهَ فِي أَصْحَابِي لاَ تَتَّخِذُوهُمْ غَرَضًا بَعْدِي فَمَنْ أَحَبَّهُمْ فَبِحُبِّي أَحَبَّهُمْ وَمَنْ أَبْغَضَهُمْ فَبِبُغْضِي أَبْغَضَهُمْ وَمَنْ آذَاهُمْ فَقَدْ آذَانِي وَمَنْ آذَانِي فَقَدْ آذَى اللَّهَ وَمَنْ آذَى اللَّهَ فَيُوشِكُ أَنْ يَأْخُذَهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Бизга Муҳаммад ибн Яҳё ривоят қилди, у деди: бизга Яъқуб ибн Иброҳим ибн Саъд ривоят қилди, у деди: бизга Абийда ибн Абу Роита, Абдурраҳмон ибн Зиёддан, у Абдуллаҳ ибн Муғаффал (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳдан қўрқинглар, Аллаҳдан қўрқинглар менинг саҳобаларим ҳақида! Аллаҳдан қўрқинглар, Аллаҳдан қўрқинглар менинг саҳобаларим ҳақида! Мендан кейин уларни нишон (сўкиш ва маломат ўқи) қилиб олманглар. Ким уларни севса, мени севгани учун уларни севади, ким уларга адоват қилса, менга адоват қилгани учун уларга адоват қилади. Ким уларни ранжитса, демак мени ранжитибди, ким мени ранжитса, демак Аллаҳни ранжитибди, ким Аллаҳни ранжитса, тез орада (Аллаҳ) уни (жазога) тутиб қолиши яқиндир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат бу йўл билан биламиз.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَزْهَرُ السَّمَّانُ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ خِدَاشٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ مَنْ بَايَعَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ إِلاَّ صَاحِبَ الْجَمَلِ الأَحْمَرِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Азҳар ас-Саммон, Сулаймон ат-Таймийдан, у Хидошдан, у Абуз-Зубайрдан, у Жобир (розияллаҳу анҳу)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у деди: «Дарахт остида байъат қилганлар, қизил туя эгасидан бошқа, албатта жаннатга кирадилар,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ عَبْدًا، لِحَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ جَاءَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَشْكُو حَاطِبًا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَيَدْخُلَنَّ حَاطِبٌ النَّارَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَذَبْتَ لاَ يَدْخُلُهَا فَإِنَّهُ قَدْ شَهِدَ بَدْرًا وَالْحُدَيْبِيَةَ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, у деди: бизга ал-Лайс, Абуз-Зубайрдан, у Жобир (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Ҳотиб ибн Абу Балтаъанинг бир қули Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурига келиб, Ҳотибдан шикоят қилди ва: «Эй Аллаҳнинг Расули! Ҳотиб, албатта, дўзахга киради,» деди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ёлғон айтдинг! У унга кирмайди, чунки у Бадр ва Ҳудайбияда қатнашган,» дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ نَاجِيَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمٍ أَبِي طَيْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِي يَمُوتُ بِأَرْضٍ إِلاَّ بُعِثَ قَائِدًا وَنُورًا لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ . وَرُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمٍ أَبِي طَيْبَةَ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً وَهُوَ أَصَحُّ .
Бизга Абу Курайб ривоят қилди, у деди: бизга Усмон ибн Ножия ривоят қилди, у Абдуллаҳ ибн Муслим Абу Тойбадан, у Абдуллаҳ ибн Бурайдадан, у отасидан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ашобимдан бирор киши бир ерда вафот этса, албатта қиёмат куни ўша (ернинг аҳли) учун етакчи ва нур қилиб тирилтирилади,» дедилар. Бу ҳадис ғарибдир. Бу ҳадис яна Абдуллаҳ ибн Муслим Абу Тойбадан, у ибн Бурайдадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан мурсал тарзда ривоят қилинган ва у (ривоят) кўпроқ саҳиҳдир.