Сафарда нафл намоз

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ أَبِي بُسْرَةَ الْغِفَارِيِّ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ صَحِبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَمَانِيَةَ عَشَرَ سَفَرًا فَمَا رَأَيْتُهُ تَرَكَ الرَّكْعَتَيْنِ إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ الظُّهْرِ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْبَرَاءِ حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْهُ فَلَمْ يَعْرِفْهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ وَلَمْ يَعْرِفِ اسْمَ أَبِي بُسْرَةَ الْغِفَارِيِّ وَرَآهُ حَسَنًا ‏.‏ وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ لاَ يَتَطَوَّعُ فِي السَّفَرِ قَبْلَ الصَّلاَةِ وَلاَ بَعْدَهَا ‏.‏ وَرُوِيَ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَتَطَوَّعُ فِي السَّفَرِ ‏.‏ ثُمَّ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَرَأَى بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَتَطَوَّعَ الرَّجُلُ فِي السَّفَرِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ ‏.‏ وَلَمْ تَرَ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُصَلَّى قَبْلَهَا وَلاَ بَعْدَهَا ‏.‏ وَمَعْنَى مَنْ لَمْ يَتَطَوَّعْ فِي السَّفَرِ قَبُولُ الرُّخْصَةِ وَمَنْ تَطَوَّعَ فَلَهُ فِي ذَلِكَ فَضْلٌ كَثِيرٌ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ التَّطَوُّعَ فِي السَّفَرِ ‏.‏

Бизга Қутайба ибн Саид ривоят қилди, у деди: бизга ал-Лайс ибн Саъд ривоят қилди, Сафвон ибн Сулаймдан, у Абу Бусра ал-Ғифорийдан, у ал-Баро ибн Озибдан (ривоят қилдики), у деди: мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га ўн саккиз сафарда ҳамроҳ бўлдим ва қуёш оғган (заволга кирган) пайтда Зуҳрдан олдин икки ракат ўқишни тарк қилганларини кўрмадим. Бу бобда Ибн Умардан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо деди: ал-Баро ҳадиси ғариб ҳадисдир. У (Абу Исо) деди: мен Муҳаммад (ал-Бухорий)дан у ҳақида сўрадим, у уни фақат ал-Лайс ибн Саъд ҳадисидан таниди, Абу Бусра ал-Ғифорийнинг исмини билмади ва уни ҳасан деб кўрди. Ибн Умардан ривоят қилинишича, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) сафарда намоздан олдин ҳам, кейин ҳам нафл ўқимас эдилар. Ундан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилинишича, у сафарда нафл ўқир эдилар. Кейин Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан сўнг илм аҳли ихтилоф қилдилар: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) саҳобаларидан баъзилари киши сафарда нафл ўқишини (маъқул) кўрдилар — буни Аҳмад ва Ишоқ айтадилар. Илм аҳлидан бир тоифа эса ундан олдин ҳам, кейин ҳам (нафл) ўқилмаслигини (маъқул) кўрдилар. Сафарда нафл ўқимаганнинг маъноси рукҳсатни қабул қилишдир; нафл ўқиган кишига эса бунда катта фазилат бор. Бу кўпчилик илм аҳлининг сўзи бўлиб, улар сафарда нафл ўқишни танлайдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنِ الْحَجَّاجِ، عَنْ عَطِيَّةَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ فِي السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَاهُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَطِيَّةَ وَنَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏

Бизга Алий ибн Ҳужр ривоят қилди, у деди: бизга Ҳафс ибн Ғиёс ривоят қилди, ал-Ҳажжождан, у Атийядан, у Ибн Умардан (ривоят қилдики), у деди: мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан сафарда Зуҳрни икки ракат, ундан кейин (яна) икки ракат ўқидим. Абу Исо деди: бу ҳасан ҳадисдир. Буни Ибн Аби Лайло Атийя ва Нофиъдан, улар Ибн Умардан ривоят қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ، - يَعْنِي الْكُوفِيَّ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ هَاشِمٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَطِيَّةَ، وَنَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْحَضَرِ وَالسَّفَرِ فَصَلَّيْتُ مَعَهُ فِي الْحَضَرِ الظُّهْرَ أَرْبَعًا وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ وَصَلَّيْتُ مَعَهُ فِي السَّفَرِ الظُّهْرَ رَكْعَتَيْنِ وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ وَالْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَعْدَهَا شَيْئًا وَالْمَغْرِبَ فِي الْحَضَرِ وَالسَّفَرِ سَوَاءً ثَلاَثَ رَكَعَاتٍ لاَ تَنْقُصُ فِي الْحَضَرِ وَلاَ فِي السَّفَرِ وَهِيَ وِتْرُ النَّهَارِ وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ سَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ مَا رَوَى ابْنُ أَبِي لَيْلَى حَدِيثًا أَعْجَبَ إِلَىَّ مِنْ هَذَا وَلاَ أَرْوِي عَنْهُ شَيْئًا ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Убайд ал-Муҳорибий — яъни ал-Куфий — ривоят қилди, у деди: бизга Алий ибн Ҳошим ривоят қилди, Ибн Аби Лайлодан, у Атийя ва Нофиъдан, улар Ибн Умардан (ривоят қилдики), у деди: мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан ҳам муқим ҳолатда, ҳам сафарда намоз ўқидим. Муқим ҳолатда у билан Зуҳрни тўрт (ракат) ва ундан кейин икки ракат ўқидим; сафарда у билан Зуҳрни икки ракат ва ундан кейин икки ракат, Асрни эса икки ракат ўқидим, у ундан кейин ҳеч нарса ўқимадилар. Мағриб муқим ҳолатда ҳам, сафарда ҳам бир хил — уч ракат; муқим ҳолатда ҳам, сафарда ҳам камайтирилмайди, у кундузнинг витридир, ундан кейин икки ракат (ўқидим). Абу Исо деди: бу ҳасан ҳадисдир. Мен Муҳаммад (ал-Бухорий)нинг: «Ибн Аби Лайло бундан кўра менга ёқимлироқ бирор ҳадис ривоят қилмаган, (аммо) мен ундан ҳеч нарса ривоят қилмайман,» деганини эшитдим.